BELGRECO, Mourmoùrika, Rebètika kè Laikà, eigen beheer (2^e cd met zelfde titel, in het Nederlands) ( www.belgreco.net )

Mag je eigenlijk een cd bespreken als je op het inlegvel bedankt wordt voor bewezen diensten? Nee, natuurlijk niet. Het zou niet in ons opkomen! Maar in dit geval gelden misschien andere maatstaven. Eerstens zijn we ons van de steun aan deze cd niet eens bewust: die beperkt zich tot het, op aanvraag, toezenden van wat losse stukjes over rebètika en aanverwanten, dingen die we her en der vonden of schreven. Bedoeling was wel, herinner ik me goed, dat we eens zouden bijeenkomen. Want Belgreco (voordien Duo Belgreco) wilde zichzelf verdiepen in de muziekstijlen waaruit het putte voor zijn, vergeef ons de uitdrukking, Griekse restaurantmuziek. Er is in wezen niets verkeerds aan het produceren van amusementsmuziek en zeker niet voor verlokkelijke ruimtes als Griekse estiatoria. Daar vind je de kalamaràkia, de giouvetisi, de keftèdes, de tzatziki? (kwijl) Maar terug naar ons onderwerp: daar is dus niets mis mee, maar het kan amper onderwerp zijn van een stuk voor Folkroddels dat, ondanks zijn naam, bezig is met serieuze muziek.

In elk geval is de bijeenkomst nooit doorgegaan en de cd bleef uit?.en viel dan ook als een totale verrassing in onze postbus. Wat ons bij ten tweedes brengt, want wie schetst onze verbazing (El Greco?) als we Mourmoùrika, Rebètika kè Laïkà oplegden? Jacques De Munck, Zak in het Grieks, heeft zo goed als in zijn eentje een cd in elkaar gebokst die bulkt van heerlijke melodieën, deftige teksten (met steun van Griekse vrienden Anastasía Avra en Dhimíthri Tsimbirópoulos), songs die hij vaardig en stijlvast inspeelde op bouzoùki, baghlamàs (kleine broertje van de bouzouki), gitaar, laoùto (luit), tzouras (tussen bouzoùki en baghlamàs), toumberlèki/darboùka (schelle handdrum), flojèra (fluit), enzovoort. Hij zong (alle stemmen!), produceerde, mixte?Het is nog een wonder dat Jacques ons de cd niet persoonlijk kwam brengen! Een prestatie dus, en geen geringe.

Maar wat echt verbaast is dat de cd één lange reeks pastiches is op de genres in de titel aangegeven, ongeveer in chronologische volgorde. Zo is Dhîo Filjà sto Stoma een Spielerei op Rebètiko, de geweldige soundtrack van Stavros Xarhàkos en tekstschrijver Nikos Gatsos bij de film van Kostas Ferris, nog steeds veruit het beste sfeerbeeld dat ooit de rebètika wilde belichten. Konstandinoùpolis doet denken aan een Yorgos Mitsàkis of een Yannis Papayoànnou. Een zeïmbèkiko als Tsigaràki zou een Manos Loïzos hondsjaloers hebben gemaakt. Maar je hoort nummer na nummer de geschiedenis van de rebètika, tot zijn volledige opname in de laïkà, de populaire muziek, toe, en verder, over de componisten van het kunstlied (Theodhoràkis en volgenden, in Adío Kinonía) tot de moderne singer-songwriters die zich beroepen op de oude, oosters georiënteerde traditie als Nikos Papàzoglou. Die zou zo zijn tanden kunnen zetten in Mavra, griza kè thola. Met die song werd Jacques trouwens 3^e finalist in de categorie wereldmuziek van de prestigieuze USA Songwriting Competition (in 2004 niet minder dan 32.000 inzendingen!), vernemen we zonet?We staan dus niet alleen in ons oordeel!

Perfectie is niet van deze wereld: de zang van Zak is niet in alle nummers even trefzeker, dan klinkt het restaurant weer door, maar al even vaak weet hij de juiste toon te treffen. En, ach, als je in Hellas zeer gerespecteerde laïkó zangers als Stratos Dionysíou of Stelios Kazantzídhis hoort, dan weet je dat de Grieken daar zelf hun hand niet voor omdraaien. Het is muziek die altijd balanceerde tussen kunst en kitsj, tussen de gevangenis, de hasjkit en het variété, de nightclub. Soms, als de zang wat tegenvalt, redt de song de meubelen zoals in het levenslustige Thalassa mou kè charà.

Het instrumentale van zijn kant is nooit minder dan verbazend. Een fantastisch idee was om de songs te voorzien van een reeks korte intro?s, echte taxímia, tot zeven keer toe. Het zijn op zich al pareltjes. In de van meer intro?s voorziene Nederlandstalige versie dient zo?n taxími telkens om in enkele woorden bepaalde historische feiten of wetenswaardigheden over het leven van de rebètes aan te halen, voldoende om zich een beeld te vormen van die heel aparte wereld aan de zelfkant. Goeie tekst, maar beetje schools gedebiteerd. De Nederlandse vertalingen nemen sowieso veel weg van de magie van de Griekse versie, maar bon, als educatieve cd naar een breder publiek dat alleen hoorde van syrtàki (een in wezen onbestaande Griekse dans) en Les enfants du Pirée, is dit een buitenkansje. Geef ons maar de Griekse versie met zijn heerlijke afsluiter, Athanasía, een onsterfelijke melodie, die al het goede van de cd nog eens samenbrengt. Voor ons part mag dat een single zijn, en een hit. Tot in Griekenland!

Antoine Légat (Hansbeke, 05 05 05)

P.S. De cd is te verkrijgen bij BELGRECO ? Hillarestraat 164 ? B-9160 Lokeren ? tel. 09/349.36.46 of 0479/83.57.47 of 0474/75.89.59 ? lyra@matadi.net .