Het is tegenwoordig blijkbaar opbod bij de volksdansverenigingen om steengoede workshops te organiseren die ook in de smaak vallen bij bal-folkers. We zullen de laatste zijn om daarover te klagen! Ditmaal sloegen Boerke Naas, De Wouwe, en Drieske Nijpers, de voeten in elkaar om dansminnend Vlaanderen te laten kennismaken met Hambo en Zwiefacher, dit alles onder leiding van Klaus Fink, een Schwäbische dansfanaat met een passie voor Zweden, en Thomas Walker, accordeonist bij de volksmuziekgroep Kraut & Rüben. De combinatie van deze Zweedse en Duitse koppeldansen lijkt eigenaardig, maar ze hebben wel dit gemeenschappelijk: draaien tot je erbij neervalt.

De workshop werd tweemaal georganiseerd: op zaterdag 13/03 in St-Niklaas, en ?s anderendaags in Meerbeke bij Ninove. Aangezien we de zaterdag zelf reeds de handen vol hadden met een busje Noorderburen dat naar Gent was afgezakt om ondermeer  ingewijd te worden in de Ierse dans - met behoorlijk resultaat (wmv, 6Mb) overigens - waren we op zondag van de partij. Bijna een foute keuze, want tegen alle wetmatigheden in, was er net geen tekort aan dames.

Ziehier mijn ervaringen. Wel een kleine opmerking vooraf: ik link in de volgende paragrafen door naar verschillende streaming video-fragmenten. Als je die meerdere malen wil bekijken, is het beter ze eerst via een rechtermuisklik naar uw harde schijf te kopiëren. Anders worden ze telkens opnieuw gedownload van de server. Voor de server is dat geen probleem, maar het kost wel wat bandbreedte.

De Hambo is een moderne polska-variant, die wordt gedanst op polskas van het achtste noten-type, andere types zijnde die met triolen of zestiende noten. Alle polskas zijn wel in ¾, maar die verdere onderverdeling blijkt essentieel voor het prettig aanvoelen van de verschillende dansen. Je kan dat vergelijken met de verschillen tussen wals en mazurka, wanneer die door muzikanten correct worden gespeeld.

Interessant détail: Als er hier te lande op een bal folk een polska wordt aangekondigd, ziet men dat doorgaans een hambo wordt gedanst. Of er dan ook een hambo wordt gespeeld, dan wel een ander type polska, laat ik in het midden.

Hoe je een hambo moet dansen ? Wel, ik zou daar veel woorden kunnen aan vuil maken, maar beter is dat je het zelf bekijkt. Klaus liet me toe de dansen te (laten) filmen, wat op zich ook niet zo verbazingwekkend is, aangezien hij één van de bezielers is van Dancilla, een niet-commerciële site waarop men alle traditionele dansen ter wereld wil verzamelen. Een initiatief dat ik tenvolle steun.

Een goede start is deze basis hambo (wmv; 3Mb). Als je nog nooit polskas hebt gedanst, is het moeilijkste stukje de draaibeweging. Op de maat van drie, plaatsen de heren op de eerste tijd de rechtervoet tussen de voeten van de dames, en dit reeds zover mogelijk naar rechts gedraaid. Op de tweede tijd wordt de linkervoet ver nààst de dame geplaatst, opnieuw in de draairichting. Op de derde tijd ?tipt? men de rechtervoet naast de linker, maar zonder erop te steunen omdat men opnieuw met rechts moet beginnen. Dat is dus wel even wennen. Voor de dames zijn de overeenkomstige passen: links plaatsen, rechts tippen, rechts plaatsen. Tijdens die draai zakt men op de eerste en tweede tijd traag door, om op de derde tijd recht te veren. Dat blijkt voor de dames niet zo gemakkelijk te zijn omdat op basis van hun passen, het natuurlijker aanvoelt om op de derde tijd te zakken. Om niet te lijden, moeten de heren dus goed leiden. Springen, zoals men soms wel bij andere polskas ziet, is er bij de hambo niet bij.

Een mooie variant, waarbij men tijdens het dansen van partner wisselt, is deze Familjehambo (wmv, 4.5Mb).Hij verschilt van de basis hambo doordat de heren op de derde maat van elke muzieklijn (dus niet elke derde maat wel te verstaan) naar de volgende partner koersen. Dit thema wordt verder uitgespit in de Hambo van Turinge (wmv, 4.1Mb), waar middels een ketting van partner wordt gewisseld.

Dan komen we bij de Zwiefacher. Wat is dat voor een beest ? Mijn eerste ervaring ermee dateert van een reisje naar Franken waar ik op een lokaal bal van de burgemeester terechtkwam. Er was al wat behoorlijk afgemarst en gepolkat, toen plots een wals werd ingezet. Wij de dansvloer op om drie maten later te horen dat het een scottish was, vier maten later weer een wals, ..., kortom, verder dan wat ter plaatse staan trappelen zijn we niet geraakt. Wat bleek nu: het ging om een Zwiefacher van het zéér onregelmatige type. Zwiefacher (het woord wordt gebruikt zowel in enkelvoud als meervoud) zijn dansen waarbij als het ware wals- en scottish-, en soms zelfs polka-maten elkaar afwisselen. In die zin zou je een wals in 5 tijden als de meest eenvoudige Zwiefacher kunnen beschouwen. Een wals-maat wordt gedanst als een gewone draaiende wals, en een scottish-maat, eigenlijk dreher (draaier) genoemd, door alleen op de beat te stappen (zoals op het tweede deel van een scottish). Een eenvoudige Zwiefacher is er eentje waar de W en D op regelmatige wijze worden afgewisseld, zoals bij deze Bald fahr i (wmv, 5Mb) in WWDD patroon. Sommige lijken regelmatig, maar dan wel over grotere muzieklijnen. Dan is wat bijkomende hulp erg nuttig. De mogelijkheden zijn: iemand zingt of roept wanneer je moet drehen of walsen, zoals bij deze Eisenkeilnest (wmv, 2Mb), of je hangt bordjes aan de muur met de juiste volgorde en iemand speelt voor pointer, zoals bij deze Hansmelcherle (wmv, 3.6Mb), of tenslotte steek je de bordjes op het juiste moment omhoog. Een voorbeeld is deze Leuti müassts lustig sein (wmv, 6.2Mb). Geloof me vrij: het is niet evident. Morele steun vanwege Klaus: als je lang genoeg Zwiefacher danst, ken je na verloop van tijd de muziekjes van buiten. Een mooie gedachte !

Er kwamen ook nog andere dansen aan bod zoals de Hambo-vals, de Snurrvals (wmv, 4.8Mb), de Stigvals, enkele scottish-variaties en de Langdans van Solleron, wat door een Roeselaarse Boombal-liefhebster in een Zweedse Andro werd herdoopt. Inderdaad goed gevonden.

Deelnemers aan de workshop konden zich een goed gevulde dansklapper aanschaffen met alle dansbeschrijvingen plus partituren voor Hambo?s en Zwiefacher. Misschien zijn er nog over en kan je ze bekomen als je het lief vraagt aan Ingeborg van Eynde, die het hele event met succes heeft gecoördineerd.