Meer en meer Vlaamse folkgroepen die een bal spelen, hebben een vijftijdenwals op hun répertoire staan. Zo ook Naragonia dat op 10 April jongstleden het Boombal in Dranouter verzorgde. Ik was behoorlijk onder de indruk van de enkele stukjes die ik hen eerder hoorde spelen op een dansinitiatie in Gent, zodat ik erg benieuwd was om hun volledig dansrépertoire te kennen. Dranouter was de eerste gelegenheid, en het moet gezegd: ik ben tevreden huiswaarts gekeerd. Ik niet alleen trouwens, getuige daarvan de fotoreportage en bijhorend commentaar van Maktub elders op deze site.

Dansen op Naragonia is anderzijds wel niet gemakkelijk, voornamelijk omwille van de arrangementen waarbij overvloedig gebruik gemaakt wordt van syncopatie middels agogische accenten. Regelmatig laat het duo daarbij de bas-lijn achterwege ofwel afnemen in volume, waardoor je als gevorderd danser extra goed moet opletten om het basisritme niet kwijt te spelen. Maar de voldoening is dan ook des te groter als je enkele maten later vaststelt dat je nog steeds goed zit. Dansers met wat minder ervaring kunnen het daar wel knap lastig mee hebben, terwijl beginnende dansers er helemaal niet van wakker schijnen te liggen.  Eigenaardig?  Wel nee: vaak zijn die zo geconcentreerd op de pasjes, dat ze die accentverschuivingen niet eens horen. Zo zie je maar: alles heeft zijn goede kanten.

Maar terug naar onze vijftijdenwals. Het minste dat je daarvan kan zeggen is dat weinig dansers zich geroepen voelen zich ermee in de arena te begeven. Ten onrechte, want qua ritme is het een van de mooiste dansen die er is. Het probleem is dat beginnende dansers ?de regelmaat in het onregelmatige? niet vinden. Misschien kan de volgende uiteenzetting daarbij helpen.

De meeste vijftijdenwalsen zijn van het type (¾ +2/4), een notoir tegenvoorbeeld zijnde het liedje Ik zou zo gère willen leven van Walter De Buck dat ik zowel in (2/4 + ¾) als in zuivere walsmaat heb horen brengen. De sterke tijden bij (3/4 + 2/4) zijn de eerste en de vierde. Die tijden moet je dus altijd met een stap markeren. De varianten ontstaan dan door de keuzes die je maakt betreffende de andere tijden. We brengen ze hier volgens toenemende moeilijkheidsgraad. Tot op zekere hoogte ben je vrij een vorm te kiezen die je wil, maar meestal zijn de accenten die de muzikanten leggen bepalend voor wat het lekkerst danst. Dus: oefen ze allevier maar, zou ik zeggen.

1) De zwiefacher-benadering. Je kan een vijftijdenwals bekijken als de meest eenvoudige zwiefacher, bestaande uit één waltzer (klassieke walspas) en één dreher (stap-hop (of rust ipv hop) zoals in het tweede deel van een scottish, maar dan éénmaal in plaats van viermaal). De stapjes voor de heren worden dan: // L R L / R - // L R L / R - // ...  Je kan vrij ronddraaien, ofwel 180° tijdens de walspas en nog eens 180° tijdens de dreher. Dit is relatief gemakkelijk, maar zeer belastend voor het rechterbeen van de heren, en linkerbeen van de dames. De lieve juffrouw met wie ik op deze manier gedanst heb in Dranouter, weet waarover ik spreek. Maar, Naragonia legde de accenten wel zodanig dat deze vorm het meest geschikt was.

2) De ballroom benadering. Hierbij doe je alleen maar walspassen, maar die worden uitgesmeerd over de vijf tijden als volgt: // L ? R / L ? // R ? L / R ? //. Dit patroon is zeer geschikt wanneer de muzikanten ook de derde tijd wat beklemtonen. Dat hoor je zeer goed in deze Cafehauswaltzer (mp3) van de Duitse groep Cassis. Deze passen oefen je best eerst in op een rechte lijn, daarbij denk je eraan dat elke stap die je zet geschiedt met de andere voet, en je telt ondertussen: //1 en 2 / 3 en // 1 en 2 / 3 en //. Dit nummer vind ik persoonlijk zo mooi, dat ik iedereen die denkt er niet in te slagen een 5T-wals te dansen, toch aanbeveel de dansvloer op te vliegen en proberen te slowen. Wedden dat je na een paar minuten het juiste ritme te pakken hebt!

3) De mazurka-benadering. Bij deze manier doe je tijdens de walsmaat een mazurka-pas, en behou je de dreher tijdens de 2/4 maat. De stappensequentie wordt dan: // L R R // L - // R L L / R - //. Het vervangen van de walspas door de mazurka heeft als interessant neveneffect dat de sequentie telkens op de andere voet wordt uitgevoerd, wat niet het geval is bij de zwiefacher benadering. Hierbij is het sterk aan te bevelen de mazurka uit te voeren op de manier zoals Koen D?Hondt het aanleert, namelijk wat hij noemt een ?2-maat?. In plaats van dreher doe je dan een verkorte ?1-maat?. Dat geeft extra subtiliteit die ook uitstekend past op het Cassis-nummer van hierboven. Het patroon ziet er dan zo uit: // L R - / L - // R L - / R - //.

4) De sean nos benadering. Wie goed luistert naar de Cafehauswaltzer, hoort dat ook de vijfde tijd gemarkeerd wordt, en zelfs ietsje sterker dan de derde, maar uiteraard minder dan één en vier. Vandaar dat ik voor dit nummer persoonlijk een beroep doe op een step-patroon uit het Ierse sean nos. Ik heb er geen idee van of dit ook door Frans geschoolde dansers wordt gedaan, en zo dat het geval zou zijn, laat dan maar weten. Essentieel verschillend met de vorige drie varianten, is het volledig stappen van de 2/4 maat. Daardoor kan je de walsmaat niet volledig zetten omdat je te veel zou trippelen. Logischerwijze zou je dan de tweede tijd laten vallen, omdat die het minst geaccentueerd wordt. Je krijgt dan: // L ? R / L R // L ? R / L R //. Dit kan, maar het probleem is dan dat de heren het linkerbeen gaan overbelasten, want dat krijgt elke zware tijd te verwerken, en het blijft nog altijd trippelen. Vandaar dat ik de walsmaat vervang door een ?step brush heel?. Dat betekent, als je links begint: op tijd 1 stappen op links, op tijd 2 met de rechterhiel een voorwaartse veegbeweging over de vloer maken wat je meteen het elan geeft om in de tweede helft van die tweede tijd de linkerhiel op te heffen, en die op tijd drie dan neer te zetten. Tijdens de brush wordt een beetje gewicht heel kort naar rechts getransfereerd, maar meteen ook teruggenomen. Tijdens de 2/4 maat zet je gewoon elke pas. Het volledige patroon wordt dan: // L-step R-brush L-heel / R-step L-step // R-step L-brush R-heel / L-step R-step // L-step ? Meteen zie je dat je hierdoor ook het probleem van het overbelasten van één kant niet hebt omdat de hele sequentie van vijf tijden afwisselend op links en rechts wordt gedanst.

Ik geef toe, dat balanceren tussen hiel en voorvoet is niet gemakkelijk, maar ? oefening baart kunst.