Als we denken aan Duitse traditionele muziek verschijnen voor ons geestesoog spontaan beelden van blaaskapellen voor een aan lange tafels zittend arm in arm wiegende 'bratwursten mit senf und saurkraut' verorberend publiek. We herinneren ons nog hoe het schlagerprogramma 'Made in Germany' in onze pubertijd zorgde voor extra spanning in de relatie met onze ouders. En hoewel aardrijkskunde nooit ons sterkste vak is geweest verdenken we Ober-Bayern ervan ook ergens in Duitsland te liggen.
Maar www.folkworld.de, één van de grootste en boeiendste folksites is Duits, en er zijn heel wat grote Duitse folkfestivals die qua programma vaak niet moeten onderdoen voor onze eigen festivals (b.v. het Tanz & FolkFest Rudolstadt). We vonden het dus de moeite eens te horen wat de Duitsers zelf denken over hun 'volksmusic'.
Welnu, het merendeel denkt er eigenlijk net zo over als wij. En dat is nu net het probleem, aldus Florian Fürst van de organisatie PROFOLK. Profolk is de lobby voor muziekliefhebbers, muzikanten, muziekjournalisten, tekstschrijvers, producers, producenten, organisatoren, presentatoren, amateurs en profs in de sector van folk- en wereldmuziek. Ze bieden een aantal administratieve diensten, verzorgen de contacten met GEMA (de Duitse SABAM), vertegenwoordigen de Duitse folk op allerhande evenementen zoals de WOMEX-beurs. Ze brengen ook de jaarlijkse promotie-verzamel-cd FOLK, SONG & WORLD MUSIC IN GERMANY uit . Samen met het gerenomeerde Tanz & FolkFest Rudolstadt (dat ze trouwens mee oprichtten) organiseren ze ook een jaarlijkse talentenjacht. De winnaar mag optreden op Rudolstadt, en krijgt ook de kans opnames te maken in een professionele studio. Tenslotte werken ze samen met 'The European Network of Traditional Music and Dance. Geef toe, als we wat willen weten over Duitse Folk, dan moeten we bij hen zijn. En hoe komt het dan, dat de Duitsers zelf een negatief beeld hebben over hun traditionele muziek?
Florian schetst : "Rond 1975 groeide in Duitsland de interesse naar Ierse folk. Her en der begonnen er groepjes die Ierse muziek na te spelen. Maar na een tijdje begonnen zowel muzikanten als enkele academici zich af te vragen wat hun eigen roots-muziek was. Maar wat bleek ? Het was heel moeilijk om informatie te vinden. En dat heeft verschillende redenen. Het feit dat Duitsland (net als België) door de centrale ligging historisch altijd een beetje als kruispunt van Europa gefungeerd heeft, en hierdoor altijd veel in contact gekomen is met niet-Duitse traditionele muziek heeft er voor gezorgd dat de oorspronkelijke muziek 'verdund' werd. Daarnaast is het begrip 'Duitsland' erg jong. Het duikt pas voor het eerst op in 1870, en dat is toch 40 jaar na de oprichting van België (die zelf ook nog een jonge staat is). Daarvoor waren er een heleboel kleinere staatjes met elk hun eigen identiteit en muziek. Met het opkomen het "Deutsches Reich" en later ook de Nazi's deed de staat zware inspanningen om deze aparte culturen te onderdrukken. Ze zouden immers een voedingsboden kunnen zijn voor nationalistische splinterbewegingen. Neen, een Saks mocht zich geen Saks voelen : hij moest Duitser zijn onder de Duitsers, en zich superieur voelen aan de vijanden van Duitsland. Volksmuziek was ook gevaarlijk wegens de vaak democratische teksten.
Na de tweede wereldoorlog kwamen de geallieerden. En wat deden die : net hetzelfde : Duitse traditionele muziek werd opnieuw onderdrukt om te vermijden dat er een nieuw Duits nationalisme zou opkomen. En dat is een punt dat nog altijd gevoelig ligt : zo kiest Profolk er bewust voor niet enkel de 'eigen' traditionele muziek te promoten, maar ook de wereldmuziek van de mensen met andere nationaliteiten in Duitsland. Wederzijds begrip, gelijkheid, tolerantie en cohabitatie vinden we erg belangrijk."
We danken Profolk en Florian voor hun hulp bij het tot stand komen van dit artikel, en wensen hen nog heel veel succes toe bij de zoektocht naar hun muzikale wortels.

En dat folkmuziek in Duitsland boeiend kan zijn werd ons bewezen door de groepen LECKER SACHEN, FIDDLER'S GREEN en LADY GODIVA Beide groepen vermengen traditie (zij het dan zoals hierboven beschreven onvermijdelijk niet 100% Duits) met moderne elementen. Zie ook de 'verwante artikels' onderaan deze pagina. Verder werden ons ook groepen als KERBERBROTHERS ALPENFUSION (nog het best te omschrijven als brave Oberbayern-jazz), FRAUNHOFER SAITENMUSIK (folky interpretaties van o.a. nummers van Mozart, Haydn, Händel - Vooral het kristallen geluid van de harp valt op), SCHMELTZTIEGEL (Roots-pop uit Schleswig-Holstein) en JOCHEN WIEGAND (Hamburg) aangeraden, maar die konden we zelf nog niet uitgebreid beluisteren.
In België worden groepen als APPARATSCHIK en de TRANSSYLVANIANS altijd verkocht als 'Oostblok-groepen'. In feite klopt dit niet: deze groepen opereren allemaal vanuit Duitsland, en hebben vaak wel voorvaderen uit het Oostblok, maar daar houdt het dan ook mee op. Idem dito met de SCHÄL SICK BRASS BAND (een feestelijke balkan-fanfare).
Hier op folkroddels kregen we ook boeiende cd's in handen van multi-instrumentalist Wolfgang Meyering:

• 'MALBROOK': op deze pracht-cd wordt duidelijk hoe dicht Zweedse, Duitse en onze folk bij elkaar staan (zie verwante artikels)
• demo van de groep JAMS: die spelen vaak ten dans op een folkbal in Berlijn. En de helft  van de muzikanten spelen ook mee bij de knettergeke POLKAHOLIX (die we op Route 04 in Tilburg aan het werk gezien hebben)

Een aantal bekende muzikanten of groepen wonen in Duitsland:

• Ian Melrose: gitarist van Clannad. Speelt ook bij NORLAND WIND
• PERFECT: gitarist Jamie speelde ooit bij de Pogues, en z'n groep speelt nu hoofdzakelijk Pogues-covers. Ze speelden al op heel wat Belgische folkfestivals
• AN ERMINIG: uitstekende Bretoense bal- en dansgroep

Tot slot: Duitsland heeft enkele uitstekende Klezmergroepen. De bekendste is ongetwijfeld DI GRINE KUZINE. Een Klezmer Balkan Brassband.

www.profolk.de
www.eurotradmusic.net