Home
> recensies > Boek
> Draagbaar, meerstemmig, expressief
Draagbaar, meerstemmig, expressief
Het accordeon en zijn verwanten uit de doeken gedaan in meer dan 300 lijvige pagina's.(Boek)
Draagbaar, meerstemmig, expressief – Het accordeon en zijn verwanten
Johan De With, Uitgeverij KLANK, 2006, ISBN-10: 90-8721-001-9, ISBN-13: 978-90-8721-001-4
Dit lijvige boek (332 pagina’s in A4-formaat) kwam vorig jaar op mijn bureau terecht. En het is geen werk dat je in een keer uitleest. Daar is het ook niet voor bedoeld trouwens. Vandaar dat het wat geduurd heeft voor de recensie klaar was.
Draagbaar, meerstemmig, expressief is een bundeling van artikelen die door de jaren heen verschenen in het kwartaalblad 'Klank'. De artikels zijn niet klakkeloos overgenomen, maar lichtjes bewerkt, omdat een artikelenreeks die slechts om de drie maand verschijnt natuurlijk andere vormvereisten oplegt dan een boek.
Het boek is erg impressionant door zijn omvang. En dit is niet alleen letterlijk te nemen. Het behandelt een veelheid aan onderwerpen in 33 hoofdstukken, 12 apendices en nog wat extra’s. Een overzicht:
I. De historie van de accordeonfamilie, onderverdeeld in 23 hoofdstukken; o.a.:
De accordeonstamboom De oudst bekende verwanten Oosterse varianten en de westerse tak Doorslaande tongen in Europa De vroeg 19e eeuw; Buschmann en Demian Familiekenmerken; Concertina 'vollkommenes Accordion' Harmonika en Konzertina Franse harmonica Konzertina en Bandonion de Anglo Meerkorigheid Registers Ontwikkelingen bij de harmonica Problemen van diatoniek en begeleiding Gelijktonigheid en uitbreiding van begeleidings- en kleurmogelijkheden klaviersystemen standaardbas melodiebas richtingen doelgroepen en standaardiseringspogingen.
II. Klaviaturen met 6 hoofdstukken:
Geschiedenis Praktische overwegingen voor een keuze Structuren en onderwijskundige aspecten Noten grepen en gehoor Knopklavieren en melodiebassen en Technische en akoestische verschillen en overzicht.
III. Akkoordbassen en Omkeringen:
Klankgebied Koorliggingen Invloed van basregisters; septimeakkoorden Harmonisatie met standaardbassen.
IV. Definities en Appendices:
Octaafnamen intervallen en akkoorden Toonsoorten akkoordfuncties en trappen Namen en betekenis en spelling Akoestiek en werking van de tong Stemmingen Voetmaten Registertekens Zweving Indeling Aziatische doorslaande-tong-instrumenten Indeling Russische harmonica’s Akkoordspel op de harmonica Klavarskribo.
Tenslotte nog
een literatuurlijst afbeeldingen notenvoorbeelden schema’s index
Die Index alleen zorgt voor 60 pagina’s. Dit geeft meteen aan wat dit boek in eerste instantie lijkt te zijn: een naslagwerk, waarin je iets specifieks kan opzoeken wat je wil weten rond de accordeon. Maar hier ligt tegelijk de sterkte en zwakte van het boek. Het onderwerp is zo breed – vanaf het begin van het instrument, tot en met de verschillende versies van het chromatische accordeon – dat het onmogelijk is om alles op dezelfde, grondige manier te beschrijven. De auteur geeft dit ook toe. Hij heeft niet de bedoeling het ultieme wetenschappelijk gefundeerde accordeonboek te schrijven (ook al omdat daar niet voldoende lezerspubliek voor is).
Wat hij ons hier wel voorschotelt is een fraai beeld van verschillende types accordeon, waarbij op een aantal specifieke problematieken dieper wordt ingegaan. Heel interessant zijn de vele illustraties (een zeventigtal). Deze zijn achteraan het boek gebundeld, zodat je wel wat bladerwerk hebt tijdens het lezen van de hoofdstukken en het bekijken van de afbeeldingen waarnaar verwezen wordt in de tekst.
Ik geef eerlijk toe, ik heb het boek niet van A tot Z uitgelezen. Daar is het ook niet voor bedoeld. Ik was wel uiterst geboeid door de eerste hoofdstukken die het ontstaan en de evolutie van de verschillende soorten beschrijven. Daar waar het gaat over specifieke technische aspecten van het chromatische accordeon moet ik jammer genoeg passen, want daar ben ik niet zo goed thuis in. Wel is het zo, dat het boek voornamelijk naar een Nederlands publiek is geschreven. Dat is natuurlijk verstaanbaar, vermits de lezers van het tijdschrift in hoofdzaak Nederlanders zijn. Maar wanneer het dan bijvoorbeeld over het diatonisch accordeon gaat, wordt bijna uitsluitend over de C/F variant gesproken, terwijl er nog vele andere bestaan, die ook hun eigenheid hebben (bijvoorbeeld de Ierse C/B is qua manier van spelen niet te vergelijken met een C/F of onze G/C) maar slechts uiterst sporadisch aan bod komen.
Maar nu zijn we aan het muggenziften. In het geheel is dit best een aardig boek, met veel informatie, een pak afbeeldingen en literatuurverwijzingen. En dit alleen maakt het al meer dan de moeite waard. En de eerste 50 pagina’s die de hele ontstaansgeschiedenis vertellen van de familie, zouden moeten verplichte literatuur zijn voor iedereen die accordeon speelt.
Over de auteur:
Johan de With werd geboren op 2 oktober 1939 te Minnertsga (Friesland).
De With koos aanvankelijk voor een studie in de exacte wetenschappen: hij studeerde Natuurkunde aan de Rijksuniversiteit te Groningen van 1958 tot 1965. Hij combineerde deze studie met een actief bezig zijn met muziek - dirigent, leraar accordeon - terwijl hij tevens (voornamelijk als werkstudent) actief was op de terreinen sterrenkunde, klassieke talen en orthopedagogiek. In 1965 koos hij definitief voor de muziek. Hij studeerde accordeon bij Philip van Loon en Wilt Boonstra aan de Muziekpedagogische Academie te Leeuwarden, en theorie bij Wim Brandse aan het Conservatorium te Zwolle.
Sinds 1963 staat het Brouwer’s Accordeon Orkest onder leiding van Johan de With. Hij was docent accordeon, ensemblespel en theorie aan de Stedelijke Muziekpedagogische Academie te Leeuwarden. Na de fusie in 1990 werd hij hoofdvakdocent theorie en vanaf 1995 hoofdvakdocent accordeon aan het Conservatorium van Groningen. Hij heeft veel internationale accordeondagen en cursussen georganiseerd en staat bekend als autoriteit op het gebied van de historie en ontwikkeling van het accordeon.
Ik heb het boek gekocht, en het is een interessant boek omdat het 1 van de weinige in het Nederlands is.
Persoonlijk vind ik (tot nu toe) de beste boeken over accordeon:
-Friedrich Lips: The Art of Bayan Playing (De Kunst van het accordeon spelen)(auteur uit Rusland)
-alle boeken van Alfred Mirek (uit Rusland)
-alle boeken van Arkadi Bassurmanov (uit Rusland)
- Walter Maurer: Das Akkordeon (Oostenrijk/Duitsland)
Maar ik zou iedereen toch aanraden ook volgende boeken te lezen:
1) Mirek Alfred M Iz istorii akkordeona i bajana (History of accordion and bayan) 1967
2) Mirek Alfred M Spravochnik po garmonikam (Handbuch der garmonika), M. 1968 1968
3) Maurer Walter Accordion: Handbuch eines Instruments, seiner historischen Entwicklung und seiner Literatur (Vienna, 1983) 1983
4) Mirek Alfred M Die Geschichte des Harmonika-und Bajan-Kultur in Russland von 1800 bis 1941), VNII Iskusstvoznanija Ministerstva Kultury, USSR, Moskau 1983
5) Monichon Pierre L'Accordéon, Lausanne/Tours/P. 1985 (= Collection "lnstruments de musique") 1985
6) Gervasoni Pierre L?accordéon, instrument du XX. siècle (Paris, 1986) 1986
7) Puchnowski Wlodomierz Lech An Outline of Accordion History in Poland, AMFC Warszawa, 1986 1986
8) Lips Friedrich Robertovitch Die Kunst des Bajanspiels (English edition: The Art of Bayan Playing) 1991
9) Mirek Alfred M Spravochnik garmonik ? akkordeonov i bayanov [The book of free-reed instruments ? accordions and bajans] Moscow, 1992 1992
10) Puchnowski W. Lech Fingerings for the Button Accordion (Fonola Warszawa, 1993) 1993
11) Kymalainen Helka Harmonikka Taidemusiikissa. Helsinki: Hakapaino Oy, 1994 (English title:The accordion in classical music) 1994
12) Fischer R Studien zur Didaktik des Akkordeonspiels. Ein Beitrag zum Instrumentalunterricht, Bergkamen 1994 1994
13) Mirek A. Garmonika, Proshloje i Nastajshtshyje. (Interfks, Russia, 1994, 533 pp. (encyclopedia: "Harmonica, The Past and The Future") 1994
14) Puchnowski Wlodomierz Lech Standardization of the Accordion, AMFC Warszawa, 1996 1996
15) Puchnowski Wlodomierz Lech / Baran Klaudiusz Analysis of Professional and Educational Qualifications of Accordion Teachers in Poland, co-author K. Baran, AMFC Warszawa 1996
16) Lips Friedrich Robertovitch The Art of Bayan transcription, Mirnot, Moscow, Russia 1999 1999
17) Bassurmanov Arkadi Bajannoe i akkordeonnoe iskusstvo. Spravochnik (Handbook of bayan and accordion) 2003
Mag ik aan deze lijst, met enige bescheidenheid mijn eigen monografie aan de weinige Nederlandstalige werken over accordeon toevoegen: 'Het accordeon en de voetbas in België', uitgegeven in 1990 bij Peeters in Leuven (252 pagina's). Het werd ook in het Frans vertaald. Het is zowat het enige werk over de Belgische accordeonbouw en de regionale tradities. Kent Stefaan dit werk niet? of is het de moeite niet om het te vermelden? Hubert Boone
Dag Hubert,
Ik heb je boek gekocht (en gelezen) in 1992. Ik vind het een zeer waardevol boek voor wat betreft het onderwerp dat je behandeld hebt. Maar je boek behandelt een zeer beperkt aantal aspecten van het accordeon in Vlaanderen, nml. de traditie in de volksmuziek en musette-variétémuziek; naast import- en bouwtradities.
Persoonlijk vind ik dat mensen die iets meer willen weten over accordeon, het instrument moeten leren kennen in àl zijn aspecten:
- (vooral) het accordeon in de klassiek muziek
- acc in de volksmuziek
- acc in de jazz, variété
- elektrisch en midi-accordeon in de pop- en rockmuziek, heavy metal (!!), elektronische avant-garde muziek, ...
Voorzover ik mij heb kunnen informeren is Rusland en de voormalige Sovjetunie, het enige gebied in de wereld waar het accordeon reeds zeer vroeg (in de 19de eeuw al!) erkend werd als een volwaardig muziekinstrument, én op hetzelfde niveau behandeld en gerespecteerd werd, zoals vb. het orgel, de viool, piano, enz.
Ik raad iedereen aan om te beginnen bij de studie van de geschiedenis van het accordeon in Rusland.
Geloof me als je de Russische literatuur doorneemt, zal er een hele wereld voor je opengaan.
Er zijn niet echt goede websites over accordeon, maar neem eens een kijkje op amateurwebsites als:
bayanac.narod.ru
http://bayan.skyblog.com
Er is in Rusland een massa literatuur gepubliceerd over accordeon (zie literatuur lijst in het boek van Arkadi Bassurmanov, gepubliceerd in Moskou in 2003 bij uitgeverij Kifara; te bestellen via www.ruslania.com)
We hebben in West-Europa nog niet 1% van de Russische literatuur voor accordeon gezien.
Wie ooit Russische accordeonisten en bayanisten heeft zien en horen spelen (ik ga toch al zo'n 15 jaar naar optredens van Russen, Oekraïeners, Polen, enz.), zal daarvan zeer onder de indruk zijn. Dat kan ik je verzekeren.Ik heb ooit Viktor Romanko, Friedrich Lips, Viatcheslav Semionov, Pjotr Ragno, Alexander Dmitriev, Vitali Dmitriev, Yuri Fedorov, Roman Jbanov, ea zien en horen spelen.
En ik word daar zeer nederig van...
Hoed af voor deze artiesten
Beste Stefaan, natuurlijk heb ik alleen de geschiedenis van het accordeon in België behandeld, en dat is maar een heel klein landje, maar met een zeer interessante geschiedenis. Bovendien gaat mijn monografie vooral over de traditionele muziek, de verschillende bouwtechnieken, de vele klaviersystemen, enzovoort. En dat er nog veel kan besproken worden is een feit (maar tot heden ken ik geen aanvulling). En wat Rusland betreft: ik heb aangetrouwde familie in Tsjoevasjië (Tcheboksary)en ga daar jaarlijks op bezoek; ik weet dus wel wat het accordeon daar betekent. Rusland is al vele decennia het belangrijkste accordeonland, maar West-Europese accordeonisten die ook nog de Russische werken kunnen lezen, heb ik nog niet veel tegengekomen.
Ik heb alleen maar één boek van Mirek: Gharmonika, uitgegeven in 1994, maar verder ook wel een aantal minder bekende werken over regionale types (volkmuziek), zoals dat van Oleg Gerassimov (volksinstrumenten Mari El), van Konstantin Vertkov (Atlas van de Volksinstrumenten van de USSR), enz...
Met de studie van de volksinstrumenten van ons land heb ik alleszins al werk genoeg, en het is nooit gedaan.
HB
Om Russisch nr Engels of Frans te vertalen:
Google is sinds kort op internet gestart met een automatische gratis vertaaldienst:
Je surft naar volgend webadres:
translate.google.com/translate_t
Die dienst vertaalt je teksten bv. van het Russisch naar het Engels (in enkele seconden!). Is mogelijk voor verschillende talen (oa Frans en Engels). Je kan een http: - adres ingeven en een volledige bladzijde op een paar seconden laten vertalen.
Je kopieert met je pc-muis een Russisch tekstfragment, vb. Георгий Титович Тышкевич (Georgi Titovitsch Tischkevitsch), en dat "plak" je in het Googlevenstertje.
Je vraagt: oorspronkelijke taal Russisch, naar het Engels, en op enkele seconden krijg je een volledige Engelse vertaling.
Of dus direct een blz.
Draagbaar, meerstemmig, expressief 
