Home > achtergrond > Achtergrondartikel > Vlaamse traditie

> zoek...
> meer zoeken...
 

Vlaamse traditie
Waarom Vlaamse traditie moet onderhouden worden. (Achtergrondartikel)

Jan Vroman had dit artikel, over Vlaamse traditie, ingestuurd voor 'Goe Vollek!'. Hierin is maar een klein stukje van de tekst verschenen. Daarop heeft hij mij de vraag gesteld of ik hem niet op Folkroddels wou plaatsen.
Hier volgt dus de volledige tekst:

Als er een mooi gebouw wordt afgebroken of een hengst (oud scheepstype) verloren gaat, vinden we dat erg, omdat het voor ons een bron van schoonheid en van zich goed voelen is. Het is niet anders met muziek en dans. We worden armer als we het mooie, wat door voorgaande generaties werd voortgebracht, laten verloren gaan. En er is veel verloren gegaan. We moeten er niet aan denken dat bijvoorbeeld de Trawantel of het lied 'Gekwetst ben ik van binnen' ook zouden verloren gaan.

Zoals het onze taak is de waardevolle gebouwen die hier staan te bewaren, zo ook moeten we oude melodieën en figuurdansen uit Vlaanderen levend houden. Niet dat ze meer waard zouden zijn dan deze uit andere streken, maar omdat wij deze het beste aanvoelen. Als ge de schoonheid ziet van bvb. een bourrée, gedanst in Le Berry in Frankrijk, in vergelijking met wat we er hier van maken, dan begrijpt ge wat ik
bedoel. Een wals daarentegen, als voorbeeld, dat ligt ons.

Het zal u waarschijnlijk al overkomen zijn. Ge speelt samen met muzikanten in het buitenland en, benieuwd naar een ongekende mooie melodie, vragen ze u iets te spelen uit uw eigen streek. Dat kan de aanleiding zijn om uit de traditie te putten, maar vooral hoop ik dat jonge muzikanten ook door de schoonheid van een aantal van onze oude melodieën en dansen begeesterd worden. Ik denk dan o.a. aan wat Ward De Beer 'Monumentale eenvoud' noemde. Gelukkig zijn er ook muzikanten die nieuwe melodieën componeren en dansers die daarop nieuwe figuren maken, met traditionele grondstof. Daarzonder zouden we doodbloeden.

Voor de manier waarop ge de traditionele muziek uitvoert is, naar mijn mening, enkel de goede smaak een criterium. Dit tenminste als ge muziek speelt om naar te luisteren. Speelt ge voor dansers, dan zijn er beperkingen: het kan niet zijn dat ge een polka aankondigt en de melodie als een schottisch gespeeld wordt. Of dat, in het geval van een melodie met bvb. een A en een B gedeelte, het niet meer duidelijk is
welk deel er gespeeld wordt (er is bvb. alleen nog ritme te horen). Zoiets vernielt de danskwaliteit en het dansplezier.

Renaat Van Craenenbroeck maakte het op de volgende manier duidelijk:
De schottisch en de polka hebben beide een maat in vier tijden.
Bij de schottisch ligt een sterke nadruk op de derde tijd.
Bij de polka zijn de vier tijden gelijkwaardig.
De wals en de mazurka hebben beide een maat in drie tijden.
Bij de wals is er een sterke nadruk op de eerste tijd en deze duurt iets langer. Bij de mazurka zijn de drie tijden gelijk.

Nu is er normaal ook een verschil in de melodie, het deuntje, tussen bvb. een wals en een mazurka, waarbij de melodie van de mazurka reeds tot die danspas uitnodigt. De snelheid waarmee gespeeld wordt is daarbij niet relevant. Er zijn trage walsen en vluggere. Een mazurka moet niet noodzakelijk vlugger gespeeld worden dan een wals.

Het voorgaande betekent zeker niet dat de dansmuziek niet zeer mooi en met veel afwisseling gespeeld zou kunnen worden. Verschillende groepen bewijzen dat.

Misschien zijn de bovenstaande aanwijzingen voor dansmuziek triviaal. De aanleiding om ze hier toch neer te schrijven is dat er de laatste jaren enige onmin is ontstaan tussen dansers en muzikanten in dit verband.

Jan Vroman.


(Jeroen DB)
30/07/2007 16:40

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
Waarom zou je een muzikale traditie moeten bewaren die er geen is? Een Polka of een Wals traditioneel Vlaams noemen bvb is voor mij er ver over. Die dansen zijn van oorsprong modedansen die met alle mogelijke middelen commercieel werden geŽxploiteerd en dat niet alleen in Vlaanderen, maar evengoed in Duitsland, Engeland, Frankrijk, Rusland, Nieuw Zeeland of ArgentiniŽ. Beweren dat wij die beter aanvoelen dan iemand anders is dus onzin. Idem dito voor de figuurdansen: het zijn quadrilles die niet meer van hier zijn dat van de rest van de planeet op het einde van de 19de eeuw. Wat de bourree uit Frankrijk betreft: de huidige choreografieŽn die op deze melodieŽn worden gedanst zijn voor het overgrote deel van de hand van een bekend folklorist Dhr. Pierre Panis. Die dansen traditioneel noemen kan, maar dan wel onder voorbehoud: ze zijn zo traditioneel als de uitgevonden traditie die Dhr. Panis ervan wilde maken en dat is +/- 50 jaar oud. En zo kan ik nog wel even doorgaan. Om maar te zeggen: historische argumenten zijn er niet om tradities te bewaren. Muzikale of identitarische wel: als je als artiest geÔnspireerd raakt door een 'oude' melodie' en je kan daarbij nog een mooi 'oud' verhaal vertellen waar je publiek zich in herkent, is het doel bereikt. De rest is historische illusie.

knorrie, 30/07/2007 18:07 (22091) - top
Er zijn vel degelijk traditionele stukken die van Vlaanderen komen hoor. Wat zeg je dan van de Kegelaar (van Diest), over de narrendansen, de trawantel,...
Men spreekt toch ook over traditionele Ierse, Galisische, Italiaanse, Baskische,... muziek? Warom zou vlaanderen geen traditionele muziek hebben? Ik krijg soms het gevoel dat sommige mensen helemaal niet van onze eigen traditie houden, en dan maar van de daken roepen dat we er geen hebben. En dit zijn soms spijtig genoeg mensen die "kenners op dit vlak" door het leven gaan, zodat de overgrote meerderheid deze mensen gaat volgen. Zo komt het dus dat nog maar wijnig mensen weet hebben van deze traditionele muziek. En onbekend maakt onbemind.
Het eerste wat ik dikwijls hoor over traditionele muziek is dat het te oubollig is, totdat ze dan ineens een nummer horen dat ze dan leuk vinden, en dit achteraf traditioneel blijkt te zijn. Waarom zou onze traditionele muziek oubollig of slecht zijn, als de ierse en galisische muzie dan weer wel goed gevonden word? Het is niet beter of slechter, maar gewoon anders.
De wals, mazurka, scottisch of polka op zich is niet traditioneel vlaams, maar er zijn wel traditionele stukken van deze wals in vlaanderen te vinden. Er is volgens mij toch een verschil tussen een Weense vals, een wals uit vlaanderen, een wals muzette en een engelse wals.
En als wij dan zogezegd toch geen traditionele muziek of dansen hebben, dan had breugel volgens mij een glazen bol om in de toekomst te kijken toen hij een zwaarddans op een van zijn doeken schilderde (ik ben geen kunstkenner, dus ik weet de naam niet). En volgens mij was breugel niet van de 19de eeuw.


Jeroen DB, 30/07/2007 21:03 (22092) - top
Ik zal mezelf niet gauw het predikaat kenner opkleven. Ik twijfel te graag aan vanalles en nogwat. Zeker als het over muziek gaat. Natuurlijk is de traditionele muziek uit Ierland, GaliciŽ, Zweden of andere streken, evengoed als die van hier: namelijk even goed een constructie. Samengesteld uit nogal lukraak gekozen, historische elementen (er is dus wel degelijk een verband met het verleden, dat ontken ik niet), samengebracht, geselecteerd en artistiek gestroomlijnd vanaf het midden van de jaren '60 van de 20ste eeuw door begaafde, lokale artiesten met een sterke persoonlijke overtuiging. Dat zoiets muzikaal gesproken waardevolle zaken heeft opgeleverd, spreekt voor zich, ook hier in Vlaanderen. Dat er een verband zou zijn met een historische traditie, die ouder is dan de jaren '60 lijkt me eerder twijfelachtig. Ook niet in Ierland, GaliciŽ of waar ook in Europa. Dat je vandaag in bvb Hongarije of Zweden jonge mensen hebt die haarfijn oude veldopnames naspelen van rond het jaar 1900 is indrukwekkend, maar het is illusoir te denken dat ze daarom deel uitmaken van een ononderbroken traditie. Het is een krachtige inspiratiebron, dat wel. En dat ze daar artistiek goede dingen mee doen, die vandaag mensen aanspreken, heel zeker. Dat men daar in Vlaanderen te weinig belangstelling heeft voor zijn eigen muzikaal verleden, klopt maar ten dele. Veel muzikanten uit de oude muziek scene zijn wel degelijk bezig om onze archieven uit te pluizen op zoek naar waardevol lokaal materiaal. Alleen: ze noemen dat niet zomaar traditionele muziek, zoals dat bvb in Ierland of Finland wel gebeurt. Al ben ik natuurlijk de eerste om te pleiten voor een veelvoud aan middelen om archiefwerk terzake in combinatie met artistieke projecten voor en met jonge artiesten te stimuleren.

uw toegenegen,


knorrie, 30/07/2007 22:47 (22094) - top
Wat wil dat woord "traditioneel" eigenlijk zeggen? Iedereen heeft er zijn eigen interpretatie van en dat zorgt hier voor misverstanden, verwarring en bovenal interessante discussies.

Ik ga me niet wagen aan een definitie maar voor mij is een muziektraditie een levend iets, constant in evolutie. Dat maakt het bijzonder moeilijk om te zeggen wat "traditioneel" is en wat niet, omdat de muzikale regels (bvb: een wals speel je zo en een mazurka niet zo maar zo) meestal constant evolueren. Traditioneel-muzikale regels en codes (het hoort zo gespeeld en niet zo, dus) zijn volgens mij de optelsom of het gemiddelde van hoe de meeste -levende- muzikanten die tot de traditie, of zeg maar "scene" gerekend worden de muziek spelen, of componeren.

(terloops, zijn nieuwe composities traditioneel of niet? Ooit zei een Zweedse violiste me het volgende over een bepaalde polska: "yes it's traditional, I wrote it". En dat zonder te willen choqueren of zo)

Dus, misschien: hoe meer muzikanten er op gelijkaardige manier spelen (individueel zijn ze natuurlijk elk op zich verschillend), hoe meer traditie, en hoe meer vaste codes er gehanteerd worden, ook wie weet meer traditie.

Nog confronterend: tradities kunnen door een enkele muzikant met een grote persoonlijkheid plots vernieuwd worden. Voorbeelden zijn figuren als Gardel en Piazzolla in de Tango, of Paco de Lucia in de Flamenco, of Charlie Parker, John Coltrane, Miles Davis in de jazz. Muzikanten die zo sterk zijn als individu dat ze een hoop anderen inspireren, en mee de gebruikte codes gaan bepalen.

Moeten we er mee bezig zijn wat precies de traditie inhoudt, waar ze vandaan komt en hoe oud ze is? Volgens mij ja want dat is verrijkend en inspirerend. Moeten we ons daar per se op vastpinnen? Volgens mij nee.

Is muziek die in archieven ligt en nooit wordt uitgevoerd traditioneel? Volgens mij: vanaf het moment dat ze uitgevoerd wordt met bepaalde algemene codes qua speelstijl, wel, anders niet.

Als die muziek dan uitgevoerd wordt, noemen we dat dan een oude traditie, of noemen we het een nieuwe traditie gebaseerd op oude bronnen? Ik heb geen idee.

Is dat allemaal echt belangrijk? Lijkt me niet, belangrijkst is dat er op een interessante manier gedanst en gespeeld wordt.


P.ieter, 31/07/2007 10:54 (22096) - top
Boeiende discussie jongens,
De antwoorden zijn niet eenduidig, maar dat hoeft en kan misschien ook niet.
Wat is bevoorbeeld traditie? Het moet vooral iets levends zijn zoals Jan al zei in zijn tekst. Daarom ben ik ook helemaal mee met de Zweedse dame die claimt een traditioneel stuk te hebben geschreven. Dat is geen hoogmoed, ze heeft gelijk, want het zijn de mensen die met de muziek bezig zijn die de traditie vormen. Archief- en veldwerk is daarbij onmisbaar omdat het een grote inspiratiebron is waar velen zich nog steeds van bedienen. De vraag of dit werkelijk traditie mag heten danwel een constructie is, is natuurlijk heel interessant. Ik hou toch altijd een wrang gevoel bij de uitleg van Knorrie, maar je kan het tegendeel niet bewijzen met alleen maar wishful thinking. Er is helaas veel te weinig onderzoek naar gedaan hier ten lande. De vraag of wat bewaard bleef dan echt volkseigen of traitioneel mag worden genoemd is lastig en ik ben eerder geneigd om nee te antwoorden, maar eerlijk gezegd weet ik dat niet. Je zou bijvoorbeeld kunnen vragen: in hoeverre herkennen de Hongaren zich in de zogenaamd Hongaarse dansen/melodieŽn van Johannes Brahms....
Toch houd ik een gevoel dat er ook iets is in de muziek dat verband houdt met iets volks of streekgebondens. Ik stel me voor dat je als muzikant heel andere muziek maakt als je pakweg aan de Bretoense kust woont, in de Zweedse bossen of in de bergen in Baskenland. En zou er ook niet iets meespelen als de taal? Het zweeds heeft toch een heel andere muzikale kwaliteit dan het bretoens of het spaans. Wat maakt dat die muziek klinkt zoals ze klinkt en is er meer dan een stel hoogbegaafde musicologen uit de negentiende eeuw die het allemaal hebben bedacht? Stof voor een boeiend onderzoek?

Kom maar met uw repliek Knorrie.


hupelien, 31/07/2007 13:46 (22097) - top
Vroman schreef "Renaat Van Craenenbroeck maakte het op de volgende manier duidelijk:
De schottisch en de polka hebben beide een maat in vier tijden.
Bij de schottisch ligt een sterke nadruk op de derde tijd.
Bij de polka zijn de vier tijden gelijkwaardig.
De wals en de mazurka hebben beide een maat in drie tijden.
Bij de wals is er een sterke nadruk op de eerste tijd en deze duurt iets langer. Bij de mazurka zijn de drie tijden gelijk."

Ik had het over iets soortgelijks al eens met Katrien Van Craenenbroeck. Dat ging toentertijd over de dansbaarheid van Mazurka's van de toen spelende balgroep. Zij vond de muziek die aangekondigd werd als mazurka geen mazurka (maar een trage wals), en zij vond ook de dans die daarop werd gedanst geen mazurka.

Met name de combinatie daarvan vond ik interessant. De muziek zoals die gespeeld werd paste namelijk wel bij de dans die gedanst werd. Dat zag zij ook, en hetgeen waar wij ons toen vonden is dat met name de naamgeving "dit is een mazurka" haar voor het hoofd stootte. Er zijn, zo zei zij, veel verschillende dansvormen ontstaan door de tijd heen uit de mazurka zoals die gedanst hoort te worden (i.e. zoals eens opgeschreven). Elk van die dansvormen heeft een eigen naam gekregen (zij noemde er enkele, maar ik ben ze vergeten). Waarom zou deze dans die geen mazurka meer is mazurka moeten heten?

Nou heb ik persoonlijk niet zo veel moeite met de naam mazurka voor hoe die nu gedanst wordt, maar wat mij interesseerde is het feit dat de dansen dus evolueren. En ook de muziek evolueert mee. Dat betekent dat hetgeen nu de naam mazurka draagt in de balfolk-scene, dus niet meer hoeft te voldoen aan de eisen die Renaat eens stelde aan de muziek.
Mag dat dan nog het predikaat "mazurka" dragen? Van mij wel, maar ik kan er ook prima mee leven als dat anders gaat heten.
De tango van Piazolla is Tango Nuevo gaan heten, toch?
De mazurka van nu, Mazurka nouveau?

Traditie is voor mij een levend iets, en dus per definitie iets dat zich aanpast aan zijn omgeving, i.e. evolueert. Proberen die evolutie tegen te gaan met als argument "het is traditie" is iets tegenstrijdigs.
Dat neemt niet weg dat het erg veel nut heeft om te bekijken waar iets vandaan komt, hoe en waaruit iets geŽvolueerd is. Muziek en Dans zijn in die zin precies als andere ambachten. Vakmanschap is nuttig.
Op een kunstacademie leer je ook het vakmanschap (hoe en waarom de verschillende technieken te gebruiken). Dat zou in de 'opleiding" van een bal-muzikant/danser hetzelfde moeten zijn.

W


Cooper, 31/07/2007 15:39 (22099) - top
Interessante discussie, hier mijn steentje.
De titel bevat twee woorden; ik ga niet te veel in op 'Vlaamse', want dat is een nog moeilijker begrip dan 'traditie'. De Limburgers hebben in 1302 niet meegevochten. Normaal hadden we aan de kant van de Fransen moeten staan, maar wij hebben strategisch een foute weg genomen... (dat eventjes terzijde). Toch ťťn ding over Vlaams: Toen ik lang geleden met een volksdansgroep op reis was in Zweden zag ik een lokale volksdansgroep een Zweedse dans voorstellen die voor 95% identiek was aan onze 'Streep'. Onze volksmuziek en -dansen zijn dus erg ongeschikt om onze identiteit mee te definiŽren (construeren?).
Zo komen we natuurlijk bij het begrip 'traditie'.
Ik vind het goed dat de naam mazurka ook nu gebruikt wordt voor de moderne koppeldans die totaal afwijkt van de 19de-eeuwse modedans, en waarvan alleen de maatsoort en een flard van de basispas overblijft. Dat toont namelijk de essentie van traditie: gebruiken, rituelen, uitingsvormen worden doorgegeven aan wie er zin in heeft, en ze veranderen gedurende dat doorgeefproces.
Traditie gebeurt gewoon, je kan dat niet sturen of beÔnvloeden. Het beste wat de Afgaanse muziek kon overkomen was het verbod door de Taliban. Nooit was de ondergrondse traditie van Afgaanse volksmuziek sterker dan in die onzalige periode.
Volgens mij is dus een basiselement van traditie: de permanente verandering. Het is zoiets als het evolutieprincipe van Darwin: de tradities die aangepast geraken aan hun tijd en omgeving leven verder, en de rest is voor de musea.
Wim Poesen mag dus erg blij zijn dat zijn 'Wals voor Polle' opgelegd werk is voor de Balrally 2007. Deze melodie is dus (nu) geschikt voor traditie. Zodra (bijna)niemand nog weet dat Wim deze melodie gemaakt is ze echt traditioneel, en het was bijna zover.
Over naar de volgende.


juul, 31/07/2007 19:13 (22101) - top
Interessante discussie tot hiertoe, met veel genuanceerde bijdragen.
Ik wou even iets kwijt over de vergelijking met mooie oude gebouwen die worden afgebroken, en hoe erg we dat vinden. Vlaanderen staat momenteel vol met peperduur gerestaureerde gebouwen, die nadien geen enkele gebruiksfunctie hebben gekregen en vaak zelfs nooit toegankelijk zijn. Moet alles wat mooi is bewaard worden? Ik denk het niet. Dat er op een selectieve wijze zeer kenmerkende en historisch waardevolle gebouwen geconserveerd worden is te verdedigen, maar elke kapel of oude fabriek is volgens mij geen renovatie waard.
Er zijn kunstenaars die uit principe met vergankelijk materiaal werken, zodat hun werk per definitie een tijdelijk karakter krijgt, en plaats laat voor nieuwe werken van latere creatievelingen. Dat vind ik wel een mooie gedachte. Of wat Einstuzende Neubauten al wist:
"Destruction is not negative, you must destroy to built".


rosselsong, 31/07/2007 20:28 (22102) - top
Juul, ik kan me goed vinden in je uitleg over traditie. Ik heb het wel wat moeilijk met je Afgaanse vergelijking. Ik heb eerder de indruk dat wanneer iets verboden wordt, het weliswaar clandestien verderleeft, maar dat dan de conservatieve reflex veel sterker is. Met andere woorden, de druk om niet toe te laten dat er iets gewijzigd wordt is heel groot (kijk bvb naar het katholicisme in de voormalige sovjet landen). En wat je dan krijgt staat bijna haaks op de definitie van traditie die op het voorbeeld volgt. Want dan zal de mazurka (of voor mijn part om het even welke dans) exact op dezelfde manier moeten gedanst worden als pakweg 100 jaar terug.
En wat betreft dat Vlaams, een even mooi voorbeeld is de CD van XarnŤge. Daar staat ook een 'traditioneel' Gascons lied op, dat bijna identiek is aan "al die willen te kap'ren varen".
My 2cents worth...


steven, 01/08/2007 10:57 (22105) - top
Einstuzende Neubauten "Destruction is not negative, you must destroy to built". Citeren op folkroddels! waaaw
I like them. heb ze jaren geleden gezien echt machtig. Niets is wat het is, alles is vergankelijk


luis, 01/08/2007 11:32 (22106) - top
Sorry voor mijn verwarde uitleg Steven. Mijn Afghaanse voorbeeld is enkel bedoeld om te illustreren dat het conserveren , stimuleren, promoten... van traditie niks uithaalt; maar het omgekeerde, namelijk traditie verbieden, dat blijkt wel te werken.
En je hebt overschot van gelijk dat volkeren in een onderdrukte positie vaak zeer conservatief reageren.
Wij mogen best fier zijn over ons Vlaamse patrimonium aan muziek en dansen. Op dit terrein staan we niet in een minderheidspositie. Met die fierheid kunnen we de behoudsgezinde reflex vermijden. In Europa zijn wij geen meesters in het behouden van onze oude muziek- en danstradities, maar we zijn wel sterk in de evolutie ervan (zie de 50 laatste folkcd's die in Vlaanderen verschenen zijn).
N.B. Traditie zou ook kunnen zijn: wie nieuw repertoire op de markt wil gooien luistert ook eens grondig naar zijn klassiekers, namelijk de eerste 50 folkcd's, die van de jaren '70 en '80.


juul, 01/08/2007 13:47 (22109) - top
Net in de krant gelezen: in Mexico, in de regio rond Chichťn ItzŠ (Yucatan) liggen hele steden verborgen onder de wildernis. Die allemaal blootleggen en reconstrueren zou een aanzienlijke oppervlakte van het woud vernielen. Daarom wordt er slechts zeer selectief opgegraven. Trek je echter door het woud, dan zie je dichtbegroeide heuvels, waaronder wellicht piramides of andere Maya-gebouwen schuilgaan.

Mag ik dit vergelijken met de vaststelling dat het niet zinvol is om elke oude dans of melodie te reconstrueren, zolang je maar kan leren uit enkele markante voorbeelden, en beseft dat de hedendaagse muzikale 'wildernis' de sporen draagt van wat er aan vooraf ging.

Of speelt de middagzon mij parten ;-)Ķ


rosselsong, 01/08/2007 14:15 (22112) - top
Mooie vergelijking rosselsong. Ik las het in de Metro, echt een geweldig medium (grijns). Ik kan mij ook erg in juul's eerste uitleg vinden, maar minder in wat volgt.
Met alle respect en sympathie voor traditie, de katholieken hebben zelden uitgeblonken in vernieuwing de laatste eeuwen: hun referentie blijft een heilig schrift en geloofsleren die tot twee millenia geleden dateren, go figure. Hetzelfde geldt ongeveer voor orthodoxen die de meerderheid der christenen in de sovietstaten uitmaakten.
Als men echter naar een andere undergroundbeweging in de soviet sattelietstaten kijkt, die van de kunstenaars en -sorry dat ik het er over heb- de muzikanten, dan merk je dat zij erg avantgarde en originele dingen maakten.
Over het rustieke Ierland van eind 19e eeuw kunnen we dan misschien niet echt hetzelfde zeggen in vergelijking tot de creatieviteit die de eilanders enkele eeuwen daarvoor toonden. Allez dat is maar mijnen indruk. Ik heb alleszins iets tegeneen traditie die voor een groot stuk artificieel doodgemaakt en/of weer artificieel gereanimeerd werd (met de bijhorende absurd scheve subsidieverhoudingen) zoals zo frappant is in Ierland naar mijn gevoel..
Elke context en elke soort onderdrukking is anders, met heterogene reacties in verschillende cultuurtakken...


Simon., 01/08/2007 21:30 (22114) - top
To name just one example: the concept of the 'Irish pub'=> completely artifical, but now an integrated part of most urban wildlife...

Simon., 01/08/2007 21:35 (22115) - top
@ Rosselsong: ik vind de vergelijking met bouwwerken in deze context nogal mank lopen. MelodieŽn reconstrueer je niet, maar interpreteer je. Het resultaat daarvan is veel vrijblijvender dan de restauratie van een historisch pand. Als daarbij iets misgaat, is dat vaak onherroepelijk. Je vernietigt op dat ogenblik een stuk erfgoed zonder dag je met zekerheid weet of je nog ooit iets gelijkaardigs zult tegenkomen.
Overigens ben ik van mening dat je vergelijking met de tempels in Zuid-Amerika ook niet echt klopt. Er gaan hier ten lande nog dagelijks historische monumenten met 3,4,5 of zelfs meer eeuwen geschiedenis in hun bouwlagen. Het klopt dus absoluut niet dat daaraan te weinig aandacht wordt besteed. Recent kwamen in de kathedraal van Antwerpen nog een hele reeks prachtige fabeldieren uit de renaissance te voorschijn, geschilderd op de gewelven van een kapel. Die schilderingen maken intrinsiek deel uit van het gebouw, maar zijn in de praktijk even kwetsbaar als oud papier en daarenboven volstrekt uniek. Voor meer info: http://www.vioe.be
Wat betreft onze muziekarchieven: meestal is de bewaartoestand niet het grootste probleem, maar de ontsluiting. Vaak is er ooit wel al eens iemand achter gekomen dat een bepaalde partituur ergens in een archief zit, alleen: niemand weet dat. Laat staan dat we zouden weten hoe belangrijk een opgedoken muziekstuk indertijd kan zijn geweest. Laat het me zo zeggen: het markant vinden van een stuk oude muziek ligt veel meer aan onze hedendaagse smaak dan aan de smaak van tijdgenoten, die we vaak helemaal niet kennen. Maar misschien moeten we ook gewoon beginnen bij het begin. Ik ken voorlopig maar bitter weinig folkmuzikanten die zich regelmatig de moeite getroosten om oude muziek uit onze archieven die al wel is uitgegeven door te nemen. Je hoeft daarvoor niet alles zelf aan te kopen - het strekt uiteraard tot aanbeveling om dat wel te doen - maar gewoon elke week eens een melodie of 5 zelf doorspelen om te zien wat vandaag nog relevant is. Ik schat dat je de komende 10 jaar nog zoet bent, alleen al met wat in de winkel van Muziekmozaiek te koop ligt aan fac simile uitgaven.

uw toegenegen,


knorrie, 02/08/2007 18:02 (22128) - top
Beste allemaal,

Mooie reacties. Ik voeg er nog wat commentaar aan toe.
Als erfgoed verdwijnt, dan is dat meestal omdat men er geen belangstelling voor heeft ( het soms gewoonweg niet kent) men er geen waarde (meer) aangeeft of wat eventueel in de plaats komt belangrijker is dan het vorige. Ach o wee Ik ken de trawantel helemaal niet , dus ik heb er ook geen last van als niemand die melodie nog speelt. Persoonlijk vind ik "gekwetst ben ik van binnen" ook een oubollig lied. Dus voor mij mag dit gerust naar de archieven verwijnen en daar goed bewaard worden.
Het is inderdaad soms problematisch om iets "typisch" Vlaams of typisch "traditioneel te spelen of te zingen. Als er al iets typisch is aan onze streken ( en daar moet ik Knorrie gelijk in geven) is dat wij altijd al muziek gespeeld hebben van iedereen die hier over de vloer kwam of wat in de mode was. Niet te vergeten daarbij dat de meeeste muziek tot 1400-1500 bijna altijd funtioneel was ,in de meeste gevallen gekoppeld aan religie en aanverwanten.
Denk maar bijvoorbeeld aan reidansen die een onderdeel/uitloper van processies waren.
Veel muziek werd tot laat 1600 voornamelijk gezongen.
Dansmuziek werd veelal gespeeld door rondtrekkende speelmannen (veelal van Joodse oorsprong) Zij speelden alles wat van de kerk niet mocht -met alle gevaren van dien.
De muziek werd trouwens veelal niet opgeschreven maar doorgegeven van vader op zoon. De reeksen facsimiles die muziekmozaÔek uitgeeft zijn schriften van speelmannen die in dienst van de stad traden, veelal vanaf 17oo. In dat repertoire zat al heel wat modieuze muziek.
Er is op zich reeds veel onderzoek naar oude / traditionele muziek gebeurd. Er moet er zeker ook nog veel komen. Onderzoek naar zeer oud materiaal loopt veelal vast op het niet terugvnden van geschreven bronnen.
Gelijkende melodiŽn in andere landen komt veelal door de reeds vernoemde rondtrekkende speelmannen en ook niet vergeten dat er bij de " rondtrekkende " soldaten gedurende de eeeuwen heen ook wel wat muzikanten zaten. Zo raakten onder andere ook instrumenten verspreid (Denken wij maar aan de Fijfer)
Bestaan leuke boeken over (Boone is bij de Slegte nog altijd te vinden voor 20 euro)
Even iets over de Ierse traditie In 1782 heeft enen Edward Bunting zijn best gedaan om de melodieŽn te noteren van de laatste " traditioneel "spelende Ierse harpisten. 1/4 van de stukken die ze speelden waren van de hand van de Ierse harpist O Carolan die ze 50 jaar ervoor gecomponeerd had. Slechts een 10 tal melodieŽn waren "echt" authentiek zijnde teruggaand tot ongeveer 1400. De andere waren van tijdgenoten van O' Carolan. Men vond ze traditioneel omdat ze opde oude manier gespeeld werden( in the tradition of)
Het gros van de jigs en reels zijn ook niet ouder dan 1750. Trouwens er is een geweldige crossover tussen de schotse/ Ierse/Welshe en Engelse muziek ,evenals de overzeese gebieden. Wat daar historisch nog allemaal authentiek van is denk ik niet te beanwoorden. Musicologen kunnen daar met plezier uren over mierenneuken en dankzij hen kreeg je soms inderdaad wat meer historisch muzikaal inzicht.
Als er "Ierse muziek" gespeeld wordt en men vindt het goed of niet , is het historisch bezig zijn op dat ogenblik niet belangrijk
Ik denk anderzijds dat het goed is om bijvoorbeeld melodieŽn en dansen goede namen te geven. Wat informatie en opleiding zou daarin goed zijn. Je hebt altijd de vrijheid van dansen maar een walsmelodie is toch liefst een melodie om te walsen .
Nog een uitsmijter: Ik vond Wals voor Polle op de session site terug als een vermoedelijk Duits wals genaamd Waltz for Pelle en door de verkeerde notatie bleek hij als wals niet meer te dansen
Groetjes
Ludovs


ludov ic, 02/08/2007 22:00 (22130) - top
@ ludov ic: een verschil maken tussen muziek van voor 1700 en daarna is arbitrair. Ook na 1700 werd de meeste muziek nog steeds door professionele speellieden gespeeld (en zeker niet alleen van joodse afkomst en zeker niet alleen wat verboden werd door de kerk. De kerk was de grootste werkgever voor speellieden tot aan de Franse revolutie en of joden systematisch werden geweerd voor het spelen van missen bvb is volstrekt ononderzocht voor zover ik weet) En ook voor 1700 was de muziek, voor zover we die kunnen kennen (dus door notenschrift) al 'modieus', zijnde ,pan-europees. Speellieden zochten 'jobs' en de goede speellieden zochten een job die bij hun talent paste. Daarvoor moesten ze regelmatig voor naar het buitenland verhuizen, en dat deden ze dan ook. Net zoals in 15de en 16de eeuw top-schilders al werkten voor de internationale markt, gingen ook top-musici de internationale toer op. En net zoals esthetische, architecturale, ed cultuurtendenzen zich soms in betrekkelijk korte tijd over heel grote gebieden verspreidden, zo ging het ook met de muziek. Het zijn bovendien precies die top-musici die ons het beste bekend zijn en waarvan het meest noten werden teruggevonden. En dat er een gebrek zou zijn aan partituurmateriaal uit de 16de of 17de eeuw: er is minder over dan uit de 18de eeuw, natuurlijk, maar het blijft al bij al een enorme hoop muziek die nog weinig bestudeerd is. Voor de boekdrukkunst en daarna zou een beter criterium kunnen zijn: na is er veel meer bewaard dan voor. Logisch niet? Wat ik maar wil zeggen: veel van de theorieŽn en opvattingen over oude muziek zijn dringend aan herziening toe. En ik moet vaststellen dat daarbij het niet zelden het geval is dat de 19de eeuwse romantische en vaak nationalistische opvattingen het moeten afleggen tegen meer rationele, feitelijke argumenten, gebaseerd op onderzoek. Vandaar mijn stelling: volksmuziek is een construct.

knorrie, 02/08/2007 22:34 (22131) - top
Hier zijn we weer. Knorrie leren lezen zou ik zeggen.
Speellieden is de "term" die gebruikt wordt in muziekmiddens voor de rondtrekkende muzikanten. Daarnaast heb je de stadsmuzikanten. Een beroep dat ook van vader op zoon overging (meestal) Een aantal van hen werd gerekruteerd uit de rondtrekkende speellieden. Zij speelden (althans toch volgens de archieven -selectieproef stadmuzikanten ) minimum zes verschillende instrumenten /hoofdzakelijk blaasinstrumenten. Eťn van de vereisten was met name ook een reeks melodieŽn uit het hoofd kennen. Noten waren er voor amateur muzikanten; In hun vrije tijd mochten zij -met toestemming van het stadsbestuur naast hun officiŽle activiteiten ook ontspanningsmuziek spelen. Opluisteren van trouws en dergelijke.De kerk had zijn eigen recruteringsgebied via de Koraalscholen die verbonden waren aan de kathedralen. De jongens leerden er naast zingen ook composities maken en in een aantal gevallen ook instrumenten spelen. Wanneer ze de baard in de keel hadden werden ze benoemd tot leerkracht (cantor)of ze gingen zelf op zoek naar werk zoals onze Vlaamse polyfonisten. Daarnaast heb je de "hofmuzikanten " die speelden/ componeerden wat graaf/koning/... wilde dat er gespeeld werd. Muziek maken /componeren was lange tijd aan regels gebonden.Bepaalde notenconstructies waren totaal uit de boze. (vb diabolus )
Verschillende soorten dansmuziek werden niet toegelaten ( soms wel getoleerd) Speellieden waren daar veel vrijer in om te spelen dan de andere muzikanten/ juist omdat de meeste niet gebonden waren aan kerkelijke regels. Muziekschrift wordt meer en meer gebruikt wanneer grotere groepen muzikanten gaan samenspelen. Dit gaat ook samen met de verbetering van de kwaliteit van instrumenten (dus en en) In de eerste van die grote partituren wordt zelfs niet bepaald welk instrument wat moet spelen. Partituren worden ook veel geschreven om les te geven aan leerlingen of amateurs toe te laten een muziek te spelen , net als hun idolen. De grote BAch, die trouwens uit een familie van stadsmuzikanten kwam kon zich daar uren mee amuseren.( met te schrijven )
Een onderverdeling maken tussen voor en na de boekdrukkunst is dus absoluut niet logisch. Haydn en Mozart gebruikten bij de uitvoering geschreven partituren. Succesvolle werden pas later gedrukt.( Het argument dat het ook soms omgekeerd gebeurde, hoef je niet aan te halen .
Ik probeer gewoon een aantal algemene lijnen te duiden.
Bourrťes werden ook aan het Franse hof gedanst. Zitten deze nog onder de noemer "volksmuziek ". Ik denk het niet . Laat ik deze vorm rangschikken onder de rubriek " Kunstige muziek "
Daar ligt voor mij een onderscheid. Als je een muziekje speelt /maakt om dat het gewoon een aardig wijsje is dan zit je in de sfeer van "traditonele muziek" Als je extra je best moet beginnen doen om een practig van een harmonische constructie van te maken (of om te tonen hoe goed je als muzikant wel kan spelen = duidelijk ander doel) dan kom je voor mij in de " Kunstige muziek."

Ludov ic


ludov ic, 03/08/2007 12:39 (22134) - top
Beste Ludov ic: Ik ben het dus niet eens met die klassificatie Speellieden - Stadsmuzikanten. Je hebt gelijk als je zegt dat de professionele muzikanten in die tijd om actief te mogen zijn als muzikant lid moesten zijn van een corporatistische gilde die net zoals bij andere ambachten het beroep zegde te beschermen. Om lid te worden moest je idd op voorspraak een ingangsproef doen en ze moesten daarvoor idd ongeveer kennen wat jij aanhaalt. Alleen: die gilde heettte Gilde van Speellieden of Speelmansgilde. En ik kan je verzekeren dat die precies bestond om die rondtrekkende muzikanten het leven zo onmogelijk te maken als ze maar konden. En overigens zeker niet alleen in de stad, want hun macht lieten ze tot ver daar buiten afdwingen als het moest. Rondtrekkende muzikanten vormden volgens de gilde een economische bedreiging van haar belangen en macht en konden dus niet worden getollereerd. Dat een muzikant, professioneel of amateur of rondtrekkend voor de Franse revolutie zich niet aan kerkelijke geboden zou hebben moeten houden, dat zou ik wel eens willen zien. Heb jij ergens een plakaat gevonden dat dat aantoont? Ik heb alleen maar heel wat plakaten gevonden die precies het tegenovergestelde aankondigden: nl. dat dansen, zelfs thuis in privťkring tijdens de vasten ťn carnaval verboden werd. Niemand kon die geboden naast zich neerleggen, zelfs de vorsten bij voorkeur niet. De prince de ligne, niet zomaar een adeljonker, medunkt, wilde het eens proberen in Antwerpen: hij vind bod. Het Brusselse hof ging pal achter de kerkvorsten staan. Hij had zijn eigen muzikanten mee: zelfs zij mochten niet spelen. Op straffe van gevangenis en het vernietigen van de instrumenten. Geen mildheid hier. Stadsmuzikanten had je idd ook zelfs tot na de Franse revolutie. Alleen: dat waren er telkens maar een paar. Voor Antwerpen bvb 6 stuks en die moesten vooral kunnen trompetteren. Serenades geven bij blijde inkomsten en wacht lopen op de kathedraal. Af en toe lieten ze zich zelfs omkopen om een huwelijkserenade vanop de toren te spelen voor de echtlieden beneden. Hun 18de eeuwse rekeningen voor Antwerpen zijn vrij goed bewaard, zelfs van hoeveel voedsel en drank ze boven op hun toren verbruikten.
En voor het overige: het verschil tussen kunstmuziek en volksmuziek dat je helemaal op het einde aanhaalt: het is precies zoals Peter Benoit en zijn tijdsgenoten dat zagen. Romantiek met een nationalistisch tintje volgens mij en naar mijn hoogst persoonlijke mening misschien een beetje achterhaald.

Uw toegenegen,


knorrie, 03/08/2007 17:25 (22140) - top
Tja
Is er Antwerpen nieteens een muzikant op de brandstapel geraakt om dat hij verkeerde muziek op het verkeerde moment speelde op het verkeerde instrument?

In Gent waren er al een tijdje stadmuzikanten. Dit archief moet je maar eens doorgronden Knorrie, minstens zo interessant en verrijkend. Het is eens iets anders dan te putten uit steeds dezelfde bronnen en die gegevens te extra poleren naar een algeme situatie. Voor de rest slaag je er eigenlijk in om te staven wat ik tevoren geschreven heb.
Waarvoor dank.
Het laatste stukje van je uiteenzetting over Peter Benoit en het Romantisch nationalistisch tintje zegt naar wat je zegt inderdaad iets meer over je eigen persoonlijke visie dan over de mijne.
Voor de rest
Een zachte nacht en voor mij een weekje vacance en France
Bonne nuit
Ludov ic


ludov ic, 05/08/2007 22:00 (22147) - top
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: Niet doorgegeven
  • I
  • datum:
  • I
  • genre(s):
  • I
  • website:
  • I
  • email:
  • I
  • aantal malen gelezen: 4119
  • I
  • artnr: 34474
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste Achtergrondartikel 
    achterklap
    Mooie videoclip van deze plaat op https://www.youtube.com/watch?v=K1REDX8kMyk ...

    Hallo, Op zondag 25 februari 2018, vanaf 14u, hommage-optreden aan John LundstrŲm in Den Beulebak te...

    Welkom op Sonamos Latinoamerica dan: http://www.folkroddels.be/artikels/53204.html
    ...


    snelnieuws
  • I
  • Naragonia Quartet in Brugge bij Ol da Folk
  • I
  • SELITSIANI REBETIKO TRIO
  • I
  • CONSTANZA GUZMAN-OSMAN MARTINS-JONATHAN DE NECK
  • I
  • TCHA LIMBERGER TRIO
  • I
  • FABRICE DE GRAEF & VALENTINA ANGELINI: MEDITATION
  • I
  • Kepa Junkera & Sorginak in Izegem
  • I
  • Wim speelt " na de oorlog"
  • I
  • ALIREZA GHORBANI
  • I
  • LAS HERMANAS CARONNI
  • I
  • GRUPO PIMENT”N
  • I
  • SADIG & LUIZ "REUNI”N" (+ MISTERY GUEST)
  • I
  • BRIGHT BRIDGES & TCHA LIMBERGER // ISTANBUL EKSPRE
  • I
  • İNCESAZ // ISTANBUL EKSPRES
  • I
  • DERYA YILDIRIM & GRUP ŞİMŞEK ++ GAY
  • I
  • KALBEN ++ G÷KSEL // ISTANBUL EKSPRES
  • I
  • Istanbul Ekspres festival
  • I
  • EDA BABA ++ CAN BONOMO // ISTANBUL EKSPRES
  • I
  • MUSTAFA TEKIR & VRIENDEN
  • I
  • AMIR ELSAFFAR'S RIVERS OF SOUND
  • I
  • FEMALE VOICES
  • I
  • LOOKING FOR OUM KULTHUM
  • I
  • ABIR NASRAOUI SINGS OUM KALTHOUM
  • I
  • JAWA MANLA & MODAR SALAMA
  • I
  • JIRAAN 2018
  • I
  • FARAN FLAD - 10 YEARS GROOT JUBILEUMCONCERT ft. Th
  • I
  • THE OLYMPICS Imagine a Paradise Ö
  • I
  • T…LAMUR… Tarantella Roots
  • I
  • MISTURA DE MARES Brazil, Argentina, Spain,Portugal
  • I
  • BERT CORNELIS: SITAR & FABRICE DE GRAEF: BANSURI
  • I
  • Abu
  • I
  • Gravel Unit
  • I
  • Br√ľder nicht schiessen! - Duwoh
  • I
  • Jaune toujours ‚Äď Europeana
  • I
  • O CLUBE DO CHORO DE BRUXELAS INVITE NILSON MOREIRA
  • I
  • Jonas Meersmans vrijdag 26 oktober Arenberg A'pen
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban