De gigue zoals die op folkbals wordt gedanst is eigenlijk een choreografie die ontworpen is voor marsen in 6/8, en niet voor Ierse jigs. Trouwe lezers van Dansroddels weten dat inmiddels. Ierse jigs zijn er in verschillende maten en gewichten. Het woord jig wordt bovendien zowel gebruikt voor muziekjes als voor dansen die op bepaalde van die muziekjes gedanst kunnen worden.

Als muziekjes zijn er:

• de single jig (meestal 6/8, heel soms 12/8, waarbij de meeste tripletten bestaan uit een vierde noot plus een achtste. Deze Bolt the door is een extreem voorbeeld),
• de double jig (6/8, met de meeste tripletten bestaande uit drie achtste noten. Hiervan is Shandon Bells het type-voorbeeld), en
• de slip jig (9/8, met vrij gebruik van halve, vierde en achtste noten binnen elk triplet, maar met een quasi vast patroon per tune. Luister naar deze set van 4 slip jigs uit Tony's Celtic midi collection).

En om het gehoor en ritmegevoel te oefenen, hier nog een andere set bestaande uit 1 slip jig en 3 jigs, waarvan de eerste jig dezelfde melodie heeft als de slip jig, maar dus gespeeld wordt in 6/8 in plaats van 9/8. Je moet bij jezelf eens nagaan hoe lang het duurt voor je beseft dat ondertussen de jig-versie begonnen is.

Als dans kennen we de single jig, light jig, slip jig (in sommige streken ook hop jig genoemd) en treble jig (ook heavy jig genoemd).  De Ierse-danshistoricus John Cullinane legt in zijn boek Further Aspects of the History of Irish Dancing (een absolute afrader voor wie niet 100% geïnteresseerd is in dit thema, maar een schat voor wie wil weten welke dansleraar deze of gene vorm heeft doorgegeven aan welke leerlingen, enzovoort) de verschillen als volgt uit: de Treble jig is een dans (tegenwoordig gedanst met hard shoes, soms ook jig shoes genoemd) waarbij de danser het ritme meetapt met de voeten, en meestal op double jig muziek, zelden op single jig. De light jig wordt gedanst op de double jig, en de single jig op de single jig, beide op zogenaamde soft shoes voor dames, of reel shoes voor heren. Eén ding zal je inmiddels wel duidelijk zijn: dansen kunnen de Ieren als de besten, maar van een duidelijke terminologie hebben ze absoluut geen kaas gegeten.

Op de Ierse-dansinitiatie van zondag heeft John Hosten voor de duidelijkheid de twee meest uiteenlopende jig-vormen voor solo-dansers uitgelegd: de light jig en de slip jig. Daarna hebben wij de passen van de light jig gebruikt voor het aanleren van een 2-Hand Jig Ceili, een dans die we reeds besproken hebben in de dansroddel over de gigue. We kunnen ons dus beperken tot de steps voor de solo-dansen.

Net zoals voor de reel-initiatie hebben we enkele video?s opgenomen. Gelieve de bestanden eerst te downloaden via rechtermuisklik op de desbetreffende links hieronder.

Niet onbelangrijk om te vermelden is dat dergelijke solo-dansen geen vaste choreografie hebben. Wat op Gooikoorts werd aangeleerd, zijn step-sequenties afkomstig van de O?Rourke School in Limerick, maar er zijn tientallen andere mogelijkheden.

Light Jig (te bekijken zonder muziek (op traag tempo) en met muziek).

De beste manier om dit uit te schrijven is eigenlijk op een partituur, wat toelaat om tot op de nauwkeurigheid van een achtste noot begin en einde van elke beweging, waarvan de meesten over maat-grenzen doorlopen, aan te geven. Maar dat is alleen nuttig voor wie muziekschrift kan lezen. Wat je dus zeker moet doen is goed kijken op welk moment, en met welk ritme, de passen die hieronder beschreven staan, uitgevoerd worden op de video?s. De nummering komt dus niet overeen met de maten.

Lead around:

Beginpositie met rechterbeen voor in point.

1) Hop op linkerbeen, breng rechterbovenbeen horizontaal en plooi de knie zodanig dat de rechtervoet eerst links en daarna rechts van de linkerknie wordt gebracht.

2) Hopje op linkerbeen, onmiddellijk gevolgd door pas rechts naar voor, linker voet achter de rechtse bijtrekken, en zeer snel rechter opnieuw naar voor brengen en op de beat op de grond plaatsen. Let op: dit is géén 1-2-3 beweging zoals bij de reel omdat hier de voet die op de eerste tijd voor staat, vooraan blijft staan.

3) Sequentie ?2)? herhalen beginnend met hop op rechterbeen en linkerbeen naar voor brengen.

4) Sequentie ?2)? herhalen links. Het ritme over die drie stap sequenties binnen de maten is zoiets van   ? hop// Tam - ta  /Tam ? hop// Tam - ta  /Tam ? hop// Tam - ta  /Tam ?

5) Sequentie ?1)? herhalen maar spiegelen op rechts.

6) Sequentie ?3)? herhalen.

7) Het moeilijkste stukje, genaamd ?rise and grind?, verloopt binnen de laatste twee maten: hop op rechts en breng tegelijk linkervoet voor rechterknie (?hop?), hop opnieuw op rechts (?hop?) en plaats linkervoet achter de rechter (?back?), hop op linkerbeen (?hop?) en breng snel rechtervoet achter linker (?1?) stap ter plaatste op de linker (?2?), opnieuw ter plaatste op de rechter (?3?) en tenslotte opnieuw ter plaatse op de linker (?4?).  Gebruik makend van de benamingen die ik tussen haakjes heb geplaatst, wordt dat dan in het 6/8 ritme: //hop ? hop /back ? hop// 1 2 3 / 4 - -//

Daarna wordt de volledige sequentie herhaald gespiegeld op het andere been.

Side step:

De gemakkelijkste manier om dit aan te leren is de steps ?zingen? op de muziek. Dat gaat dan als volgt:

? hop // point ? hop / cut ? hop // 1 2 3 / 4 ? hop // point ? hop / cut ? hop // 1 2 3 / 4 ? ? // hop ? heel / down ? toe // down ? heel / down ? (hop) // point ? hop / cut ? hop // 1 2 3 / 4 - ? 

Dit patroon wordt eerst uitgevoerd beginnend met een hop op links en point rechts, en daarna volledig gespiegeld. Om bijkomende uitleg te kunnen geven bij de verschillende steps, herneem ik het patroon voor de side step naar rechts, waarbij ik telkens R of L toevoeg voor welk been de beweging uitvoert. Die bijkomende aanduidingen mag je natuurlijk niet meezingen, of het ritme klopt niet meer.

? hopL // pointR ? hopL / cutR ? hopL // 1R 2L 3R / 4L ? hopR // pointL ? hopR / cutL ? hopR // 1L 2R 3L / 4R ? ? // hopL ? heelR / downL ? toeR // downL ? heelR / down L? (hopL) // pointR ? hopL / cutR ? hopL // 1R 2L 3R / 4L - ? 

PointR is de beginpositie van de dans aannemen met de rechtervoet. CutR is het uitvoeren van een cut met het rechterbeen, hier zonder te hoppen op het andere been, omdat de hop reeds een achtste tijd eerder is uitgevoerd. De sequentie hopL // 1R 2L 3R / 4L en zijn spiegeling, zijn identiek aan het laatste stukje van de rise and grind. Na 4R, op de laatste beat van de vierde maat, zijn er twee, weliswaar zeer korte, rusttijden. Bij de heel-toe-heel sequentie beweeg je naar rechts, en telkens wanneer je de hiel zet, draai je in het bekken het been van binnen naar buiten, en dus niet enkel de voet draaien. Lukt dat niet van de eerste of tweede keer ? Proficiat, dan ben je normaal. Dat vergt doorgaans ook enkele maanden oefenen.

Slip jig (te bekijken zonder muziek (op traag tempo) en met muziek).

De afzonderlijke steps verschillen weinig van deze van de light jig. Uiteraard is de volgorde anders, en het ritme verschillend. Op basis van hetzelfde notatiesysteem als hierboven, krijgen we:

Lead around (op rechts): //stepR - - / kneeL - - / kneeL - - // stepL - - / kneeR - - / kneeR - - // stepR - - / kneeL - - / stepL - - // kneeR - - / 1R ? 2L / 3R - - //.

Met kneeL bedoelen we de linkervoet ter hoogte van de rechterknie brengen. De 1-2-3 sequentie heeft dezelfde vorm als deze bij de  reel, maar het ritme is anders: er is een extra rustpauze tussen de twee stappen voorwaarts. De volledige sequentie wordt gespiegeld naar het andere been voor de volgende vier maten.

Side-step (op rechts): driemaal //kickL - - /cutR ? 2R / 3L  - - //  gevolgd door éénmaal //kneeR - - /  1R ? 2L / 3R - - //. Met kickL bedoelen we: springen op rechterbeen terwijl men de linkervoet tegen het zitvlak mept: een klassieke uitspraak van Ierse-dansleraars in dat verband is: kick your ass or I?ll kick yours. Met cutR bedoelen we in dit geval springen op linkerbeen en tegelijkertijd de cut uitvoeren met het linker, dus eigenlijk een hopLcutR tegelijkertijd.

De video toont dan nog vier bijkomende maten van de volgende step, wat niet meer is dan de derde en vierde maat van de side-step op rechts, gevolgd door de derde en vierde maat van de side-step op links. De moeilijkheid van die sequentie ligt in het constant wisselen van de benen.

Ziezo, oefenen maar, zou ik zeggen. Wel niet vergeten om vooraf en nadien de enkel- en kuitspieren op te warmen en te stretchen. Deze dansen zijn, wanneer goed uitgevoerd, behoorlijk belastend voor het spier-pees-stelsel en een degelijke opwarming vermijdt kwetsuren.

Op een folkbal hier te lande worden slip jigs uiterst zelden gespeeld. De light jig kan men meestal wel toepassen wanneer men speelt voor een gigue of tovercirkel. Spreek mij maar gerust op zo?n bal aan wanneer je een en ander eens wil uitproberen.