ACETRE – DEHESARIO (GALILEO MUSIC, LC MUSIC, nf009) 2007 – 61:56

De groep ACETRE ontpopt zich sinds 1976 als een van de meest voorbeeldstichtende groepen binnen de folkscène van Extremadura, de West-Spaanse centrale regio ten westen van Madrid, aanleunend tegen de Portugese grens. Ze kunnen terugvallen op een rijke traditionele basis, vanwaaruit ze met inbreng van hun eigen muzikale kennis, heel frisse, eigen arrangementen en eigen composities ten gehore brengen, meestal in arrangementen van multi-instrumentalist José Tomás Sousa.
Hun eerste album brachten ze uit in 1985, en met ‘DEHESARIO’ (vrij vertaald ‘WEILANDERS’) zijn ze aan nummer zeven toe.

Ze vertrekken net zoals de Galiciërs graag vanuit de rijke zangtraditie die ze aandikken met een weloverwogen instrumentale saus. Zo leveren ze ons eens te meer een schoolvoorbeeld van een traditie in beweging, nieuwe horizonten openend.

De muzikanten zijn allen uit Olivenza afkomstig, een stad die geprangd zit tussen de Spaanse en Portugese cultuur. Ze groeiden dan ook op in een klimaat waarin ze de essentie van die twee culturen in hun samenhang dagdagelijks beleefden. Zo wordt het nog begrijpelijker dat ze perantones, pindongos, tonadas festivas of Extremeniaanse alboradas verenigen met verdiqaios, Portugese fados en corridiños. Wanneer ze daarenboven gaan zingen in hun streektaal krijgen we een bizarre vermenging van Spaans en Portugees te horen.
Ze interpreteren hun nummers met een ontegensprekelijke vocale waardigheid en schoonheid. De instrumenten spelen perfect in op de subtiele harmonieën en composities, overgenomen vanuit oude melodieën, aangevuld met een verantwoorde dosis experiment. Met de inbreng van oriëntaalse en Afrikaanse percussie, de Arabische luit en de typische koorzang gaat het klankbereik ver over de conventionele folklore. Nieuwe traditie dus, vaak met een ondeugende ondertoon.

Deze schijf kent meteen een fallische inzet met enkele oertonen waaronder dat van de bronstige stier in ‘La danza del mostrenco’ (‘De dans van het monster’), onmiddellijk gecounterd door de viriele samenzang van Ana Marquez en Raquel Sandes en de tremolo’s op de low whistle, waarna de dwarsfluit meer lichtheid in het nummer brengt. De minotaurus wordt verbannen uit zijn labyrint en verandert in een bronstige stier, die zich wellustig exhibitioneert aan de rand van de danscirkel van de jongeren. In zijn droom verhindert hij hun dans en tovert ze om in kurkeiken om hun ontblote vlees aan te staren wanneer de tijd van het ontkurken aanbreekt.

Keltische vioolhalen vormen de introductie van ‘Mae Bruxa’ (‘Mae de heks’), die in de afwisseling van samen- en voorzang heel sterk aansluit bij de Gallisische zangtraditie. Tijd voor een pittig instrumentaal intermezzo in ‘Hierba loba’ (vrij vertaald ’weiland- of weed-wolf’), een nummer dat zou kunnen doorgaan voor een jig of een muiñeira. Samen met de andere instrumentale nummers is dit nummer van de hand van José Tomás Sousa. Daarna voelen we de Portugese adem in het aan de fadoverwante ‘Amores Corridiños’ (‘Verlegen liefde’),… 'Ik heb een geliefde die van me houdt, één die me betaalt en één die me teleurstelt'.

Ook een uitstapje naar de Balkan is hen niet vreemd, getuige de klagerige klarinet- en Oosterse percussie-inzet in ‘La rueda de la fortuna’ (‘Het rad van fortuin’), dat niet stopt met draaien, je een dag geluk brengt en vervolgens tegenslag. En we trekken nog even dieper, tot in de Moorse sferen met ‘Al-zerandeo’. In deze twee nummers is er telkens inbreng op Arabische luit van Amin Chaachoo. ‘Rama de alecrim’ (‘Takje rozemarijn’) vormt een verrassend ingetogen rustpunt, solo gezongen en enkel ondersteund door viool en contrabas. Hoewel de groep zelf al met negen muzikanten bestaat keken ze niet op een gastmuzikant meer op minder voor deze plaat. Zo verschijnt gast Germán Diaz plots op de voorgrond op draailier in ‘Arandillo’ andermaal een archaïsch liefdesliedje in sprookjessferen, handelend over de twee liefdes die zich aan de overkant van het water bevinden. Hier zitten we terug dicht in de buurt van de Gallisische zangvorm. Met het door de dwarsfluit gedragen instrumentale ‘Taberna’, vertoeven we even in het lichtvoetige nachtelijke plezier en vertier van de anonieme taverne. ‘A rola’ (‘La tortola’) wordt de tortelduif bezongen, en dan gaat het natuurlijk opnieuw over de romantiek van de liefde. 'Schenk me een waterpinguïn,… schenk me een zoen,…' Een nummer dat inzet met een a capella in vraag- en antwoordstijl en heel geleidelijk meer instrumentale ondersteuning krijgt.

Zo nadert deze boeiende cd stilaan zijn einde, eerst met twee instrumentele stukken, een trage wals ‘La dama coruja.vals’ vooral deinend op het accordeon en viool en uitgedragen door de Portugese gitaar, vervolgens met ‘Latifundia’ een vrij repetitief, breed uitgesponnen nummer, waarin hetzelfde thema in talloze variaties hernomen wordt door de verschillende instrumenten en enige elektronica niet gemeden wordt. En we swingen eruit met een stevige 6/8 ’Yeytu-vira’ als afsluiter, een gigue van formaat, met een kort vocaal intermezzo waarin de vrouwen- en mannenstemmen elk een strofe voor hun rekening nemen.

Acetre stelt de luisteraar in staat een muzikale reis te ondernemen die hen naar diverse uithoeken leidt, maar waarbij de thuisbasis, de extramadura, nooit helemaal uit het oog verloren wordt.

Bezetting :
Ana Marquez : zang
Raquel Sandes: dwarsfluit, zang
Victor Asensio: fluiten, low whistle, klarinet, gaita extremeense gaita en koor
Diana Vara: viool
Inés Romero: accordeon
Antonio Leyras: akoestische bas
José Thomás Sousa: akoestische gitaar, keyboard, panderros, percussie en koor
Paquito Croche: perkussie, darbuka, djembé, congas en sartenes
Fran González: drum en Turkse trom

Gastmuzikanten:
Rober Legall: cister, mandoline, Portugese gitaar en bouzouki
Gretchen Talbot: cello
Amin Chaachoo: Arabische luit
Manuel Mendes: Portugese gitaar
Germán Diaz: draailier
Alejandro Gordillo: hobo
Antonio Moreno: saxofoon
Paco Iglesias: Spaanse gitaar
Miquel Angel Blanco: Spaanse gitaar
Juan ma Ruiz: bas
Lupe R. de la Paz: koor


Meer informatie:

www.acetre.com
www.galileo-mc.com
www.lcmusic.com