Home > recensies > Boek > DE MOL & DE SPIEGELAERE - HET DRAAGBARE PARADIJS

> zoek...
> meer zoeken...
 

DE MOL & DE SPIEGELAERE - HET DRAAGBARE PARADIJS
Negen beklijvende verhalen, negen liederen, een zoektocht van negen zingende vrouwen naar een ander (beter ?) leven in onze contreien... (Boek)

 

GERRY DE MOL EN PATRICK DE SPIEGELAERE - HET DRAAGBARE PARADIJS : WERELDZANGERESSEN EN WERELDVERHALEN VAN BIJ ONS (207 p., uitgeverij EPO, Berchem-Antwerpen, 2008, ISBN 978 90 6445 450 9).

Negen beklijvende verhalen, negen liederen, een zoektocht van negen zingende vrouwen naar een ander (beter ?) leven, een rustpunt vindend in onze contreien…   
 
Hoe is het om weg te gaan, of te vluchten, niet terug te kunnen, of te willen,… negen wereldmuziekzangeressen deden hun verhaal aan Gerry De Mol, terwijl Patrick De Spiegelaere ze fotografisch vereeuwigde, net voordat hij veel te vroeg vertrok naar daar waar niemand van terugkeert. Een verhalenbundel ook over hoe het is te zingen in de lage landen, met stemmen uit verre landen. Waar is thuis, waar is het paradijs? In de muzikale erfenis,… in de koffer? Gerry luisterde in de huiskamers en begeleidde elk hen van op gitaar en andere snaarinstrumenten bij de opname van hun favoriete lied. Deze negen opnames (40:15) vormen een heel intimistische full-CD die bij het boek meegeleverd wordt en er een extra dimensie aan verleent.  
 
‘Dit boek is geen boek. Het is een verzameling van negen verhalen, van negen vrouwen, negen levens en negen liedjes. Het zijn negen portretten en negen momenten, even vluchtig als de uren waarin we praatten, als de minuten waarin we de muziek maakten, en als de fracties van seconden waarin de foto’s ontstonden.’ Zo opent Gerry De Mol zijn voorwoord, waarin hij de natuurlijkheid en spontaneïteit schetst waarmee de negens levens verhaald werden. Negen verhalen van vrouwen die op één of andere manier de navelstreng met het thuisland doorknipten, maar de placentasappen in hun zang laten verder leven. Elk verhaal is anders, en toch weer niet zo anders. Opvallend is dat in de meeste verhalen opduikt hoe essentieel muziek altijd deel uitmaakte van hun leven, vaak vanuit straatorkestjes, wijkgroepjes, familietradities,… Hun verhalen nodigen telkens weer uit om ons wereldbeeld te herzien.  Als politiek vluchteling kun je een heel gelukkige jeugd gehad hebben, tot plots een vrede verstoord wordt, soms door onnoemelijk geweld. Een poging om de toon te zetten van hun verhalen. De rest lees je beter zelf. Verhalen ook over het gaan zingen je soms gewoon overkomt, mee gedragen door intimistische luisternummers die je begrijpt buiten de taal om.
 
Minyeshu Kifle Tedla uit Ethiopië bijt de spits af. ‘Mijn eerste weken in België heb ik vooral doorgebracht met huilen…’. Zij bracht haar jeugd vrij zorgeloos door in een ‘socialistisch’ Ethiopië dat enorm veel cultuurontplooiing mogelijk maakte. Via een dansgezelschap kwam ze voor veertien dagen naar Brussel. Die halve maand duurt ondertussen een half leven. Voor haar werd ‘thuis’ de plaats waar ze niets mist. Zij koos voor het lied ‘Noero’, een lied over het leven,… dat je probeert te aanvaarden zoals het is. Het is een verrassend ingetogen nummer, een wiegenlied, een klaagzang, dat me in mijn spontane situering totaal op het verkeerde been zet. Het heeft iets Gaelic, iets Sami, iets Aziatisch, en dan zit ik driemaal fout,… of zit er in muziek uit het hart dan toch iets universeels?

Ook de Haïtiaanse Marlène Dorcena liet zich verleiden tot een gelijkgestemd nummer, dat heel nauw aanleunt bij de Portugese Fado. ‘Malfini’ (een traditional) staat voor een wat ongedefinieerde vogel die het midden houdt tussen een buizerd en een fregatvogel en symbool staat voor sluwheid. Ze had aanvankelijk geen redenen om Haïti te verlaten…, belandde voor het eerst in een sneeuwerig (!?) België om mee te spelen in een productie van het Mechels miniatuurtheater, waar ze het van danseresje tot actrice schopte, en bij haar terugkeer in haar land in crisis haar marktwaarde gestegen wist. Wat later besloot ze opnieuw tijdelijk België aan te doen met een studentenvisum om hier communicatiewetenschappen te komen studeren. Hier is ze zangeres geworden, zonder dat dit daarvoor ooit een droom geweest was. Nog later kreeg ze de kans zich hier definitief te komen vestigen, wat ze na veel aarzelingen ook deed.
‘Je hebt een wonde en een litteken, er groeit vlees over en je gaat er mee om’, lijkt het leidmotief van Beverly Jo Scott. Zij ontvluchtte haar jeugd in Alabama, ontworteld, en moest begin de jaren tachtig snel ondervinden dat Brussel, aan het andere eind van de wereld geen waarborgen biedt om je verleden achter je te laten en te vergeten. Toch wist ze te overleven. ‘The great white ghost’ is een nummer dat ze dagen achtereen zou kunnen zingen.  
Stormwind voerde Cécile Kayirebwa uit Rwanda naar hier. ‘Ik nam op mijn vlucht mee wat ik het minst kon missen: mijn kinderen, mijn man en de schriften met mijn liedjes’. Zij kende een heel gewone kindertijd, met een vader die in de jaren ’60 werkte voor het ministerie van justitie in Kigali, terwijl ze zelf voor het ministerie van Sociale Zaken ging werken. In haar late tienerjaren deed ze de liefde voor het zingen op, onder de indruk van het etnische repertoire waar ze voorheen nooit veel mee te maken kreeg. In ’73 werd het onrustig en vrij snel onhoudbaar. Uiteindelijk moesten ze vluchten. Maar ze bleef Rwanda in haar hart dragen, twintig jaar later nog meer verscheurd door de genocide. Pas recenter is ze kunnen teruggaan en deed er ook een tournee. Haar nummer, ‘Rwanda’ spreekt boekdelen, ‘Hoewel ik je verlaten heb, Rwanda, ben ik je niet ontvlucht’. Zelf zingt ze niet zo vaak meer, maar maakt er een erezaak van om de liederenschat van haar land te conserveren. Van haar ontbreekt de geplande portretfoto. Totaal onverwacht overleed Patrick De Spiegelaere overleed de nacht voor de geplande sessie.               
 
Mieke Delanghe heeft een kwartje Congolees bloed in zich. Bij rassenhaters vraagt ze zich dan ook steeds weer af ‘Wat zit er in úw bloed’ ? Zij koos voor ‘And so it goes’ van Billy Joël, ‘My silence is my self-defence’ indachtig.  Een buitenbeentje in het rijtje, daar ze steeds in België verbleven heeft? Het was haar grootvader die districtscommissaris werd in Kongo, er trouwde met een Congolese, zijn kinderen naar België stuurde in een pleeggezin en later ook zelf terugkeerde.
Het verhaal van Lala American gaat weer anders. Als Marokkaans-Belgische was het haar vader die tijdelijk zijn geluk in ons land kwam beproeven, een beetje tegen de zin van moeder. Thuis speelde voortdurend Arabische muziek. Aan de wand gingen drie kaders, één met een korankalligrafie, een portret van de Egyptische diva Umm Kulthum en,… een prent van Adam en Eva. Of hoe emigratie kloven slaat tussen mensen, culturen, tradities,… Toen ze zes was gingen haar ouders uit elkaar en kwam ze tijdelijk in een pleeggezin terecht, tot haar vader er haar op haar twaalfde terug weghaalde, en haar meteen beroofde van een stukje stabiliteit. Desondanks gaat er veel begrip uit naar het verdriet van haar ouders rond het mislopen hebben van het ‘beloofde land’. Zij koos voor een interpretatie van ‘Lilac Wine’ een nummer van James Shelton.
Chantal ‘Taliké’ Gelié komt uit Madagaskar. ‘Sija’, een lied van haar broer Dada de Fort Dauphin, waarin de schoonheid van hun grootmoeder bezongen wordt. ‘Als ik een liedje heb geschreven blijft er maar een kleine tristesse meer over’. Zij vertrok naar België ondanks zichzelf, voor de toekomst van haar kinderen, en zonder te weten waar ze zou terechtkomen. Ook hier vormt zingen een vlucht naar een veilige thuishaven. Ze voert overigens in haar stamboom een hele odyssee mee, waar ergens in het verhaal protestantse voorouders uit Frans-Lotharingen op de vlucht slaan voor de Franse Koning, eerst naar Engeland, later naar Mauritius.
De Armeense Naira Mnoian brengt ons met ‘Bradyaga’ het verhaal van een vrouw die verandert in een vagebond, een zwerfster, en eveneens een product is van voorouders die elkaar ontmoetten vanuit heel diverse streken. Ze heeft Aziatische trekken naast, Joods, Duits, Libanees en Armeens bloed. Ze studeerde aan het conservatorium van Erevan piano en zang en raakte op haar 18de (tijdens een Parijse muziekstage) tegen haar zin geblokkeerd in Parijs toen een vriend in een emotionele bui haar paspoort verscheurde en ze vervolgens een ‘njet’ kreeg op de Russische ambassade toen ze nieuwe (Armeense) papieren ging aanvragen om terug te kunnen keren naar haar thuisbasis. Asiel aanvragen bleek het enige alternatief om uit deze patsituatie te raken. Later kwam ze in Brussel wonen, ze bleef al die tijd met muziek bezig, gaf her en der les en werkt momenteel vooral als freelancertolk, ondermeer voor… aanvragers van een verblijfsvergunning. Meer over haar werk is overigens te lezen in de recente bespreking van haar dit jaar verschenen ‘CRISTAL’.    
Aan Ghalia Benali (Tunesië) de eer om het rijtje af te sluiten. Zij is hier geboren, toen haar vader hier geneeskunde studeerde, trok heel vroeg mee naar het zuiden van Tunesië, waar haar vader aan de slag ging, was er even terug om af te studeren in een grafische opleiding, daarna opnieuw naar Tunesië, maar kon zich op dat moment niet langer vinden in een cultuur die haar dwong te rouwen. Tien jaar geleden kwam ze ‘definitief’ terug naar België en verzeilde in de muziekwereld,… en het had in haar dromen evengoed India kunnen zijn. In het lied ‘Nari’ gaat ze improviseren op het titelwoord, dat tegelijkertijd ‘vrouw’ en ‘vuur’ betekent. Een warme afsluiter van het muzikaal luik binnen dit boek.   
 
En waar is het paradijs ? Hiervoor dien je het boek zelf door te nemen. Voor elk van hen ligt het elders, het is altijd ook een beetje een verloren paradijs, al het ligt overigens vaak in duizend stukjes verdeeld over tijd en ruimte. Het paradijs gaat ook altijd gepaard met een gemis, een verleden, een breuk. Naar heel wat stukjes kan men nooit terug, men kan nooit meer terug vanwaar men kwam,... want het is ondertussen immens veranderd en slechts nog een schaduw van wat het was. Wel is het er altijd wel een beetje op het podium en vinden deze boeiende dames het ook altijd een stukje terug in het lied.
Mijn respect gaat evenzeer uit naar Gerry De Mol, die als een meesterlijke antagonist erin geslaagd is om, vooral als stille luisteraar een klankbord te zijn waartegen deze negen boeiende verhalen hun rijkdom konden laten schitteren. Vertellingen, waaruit geluk, ontroering, triestheid, gekwetstheid en niet in het minst ook vrouwelijke kracht spreekt, of zoals Laila Amezian het verwoordt: “We kunnen leeuwen zijn”. Enkel in voor- en nawoord permitteert hij zich enkele eigen reflecties die verraden dat de verhalen hem behoorlijk bewogen hebben. Met dezelfde subtiele bravoure stelt hij zich op de achtergrond tijdens het musiceren, kleine accentjes leggend, passages onderstrepend, op een manier die het gezongen lied telkens weer nog sterker op de voorgrond doet treden. Het resultaat is een heel ingetogen en krachtige luisterplaat geworden.  
 
Het draagbare paradijs is naast een boek ook een multimediale voorstelling geworden die ondertussen al enige tijd in de Vlaamse theaterzalen te beleven valt. Op het podium kan je er van Naira Mnoian, Minyeshu Kifle Tedla en Mieke Delanghe genieten in een muzikale ontmoeting met Gerry De Mol & Oblomow. Hier wordt verder gezocht naar wat het paradijs verder nog zou kunnen zijn, naar wat ons verhindert het te bereiken, waarom het draagbaar is, en dit aan de hand van muziek- en filmfragmenten die de verhalen uit het boek doen herleven. De muziek hiervoor werd geschreven en/of herwerkt door Gerry De Mol. Deze produktie loopt ook nog de komende weken :
  
do 13 november 2008 : Cultureel Centrum - Lokeren
za 22 november 2008 : Cultureel Centrum - Genk
do 27 november 2008 : Cultureel Centrum - Mol
vr 5 december 2008 : Cultureel Centrum - Heusden - Zolder
za 6 december 2008 : Cultureel Centrum - Lommel
wo 16 januari 2009 : De Roma - Borgerhout
 
Meer informatie :
 


(sefafolk)
03/11/2008 09:41

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: België
  • I
  • datum:
  • I
  • genre(s):
    • Oost-Europees
    • Afrikaans
    • Arabisch
    • Wereldmuziek
    • Singer-songwriter
    • Blues
  • I
  • website: www.epo.be
  • I
  • email:
  • I
  • aantal malen gelezen: 2410
  • I
  • artnr: 40935
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
  • I
  • NARA NOÏAN - CRISTAL (CD)
  • I
  • GHALIA BENALI & BERT CORNELIS - AL PALNA (CD)
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste Boek 
    achterklap
    Mooie videoclip van deze plaat op https://www.youtube.com/watch?v=K1REDX8kMyk ...

    Hallo, Op zondag 25 februari 2018, vanaf 14u, hommage-optreden aan John Lundström in Den Beulebak te...

    Welkom op Sonamos Latinoamerica dan: http://www.folkroddels.be/artikels/53204.html
    ...


    snelnieuws
  • I
  • Fairport Convention
  • I
  • Marco Van Wesemael: Vederlicht // boekvoorstelling
  • I
  • Hide & Seek Festival: Baul Meets Saz (Ind/Turk)
  • I
  • Minyeshu TRIO (Ethiopië)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Renaud Garcia-Fons (FR)
  • I
  • Raphaël De Cock & Edwin Vanvinckenroye
  • I
  • Hide & Seek Festival: Justin Vali Trio (Madagascar
  • I
  • Hide & Seek Festival: Clarinet Factory (CZ)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Egschiglen (Mongolië)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Tiny Legs Tim
  • I
  • Soetkin Collier Trio // gratis concert
  • I
  • Naragonia Quartet– Mira – 2018 – Homerecords
  • I
  • Sinnekloas danst // gratis Baleynbal
  • I
  • GUSTAVO ECCLESIA- ARGENTINA
  • I
  • ROBY LAKATOS ENSEMBLE
  • I
  • 3de Festival "Bals et Roses"
  • I
  • QUEBRACHE ARGENTINE TANGO AND FOLK
  • I
  • DÍAZ/MOLINA GUITAR DUO ‘PAMPA DEL PLATA’ ARGENTINA
  • I
  • DOIMNIC MAC GIOLLA BHRÍDE- IRISH TRADITIONAL
  • I
  • MUSIC FROM CRETE
  • I
  • O CLUBE DO CHORO DE BRUXELAS INVITES
  • I
  • Vishtèn // concert i.s.m. CC Sint-Niklaas
  • I
  • Het Brabants Volksorkest Mazur-Polkadag Herent
  • I
  • Jonas Meersmans
  • I
  • Hide & Seek Festival 2018
  • I
  • SCINTILLA- MUSIC FROM BRAZIL
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban