MARIE-HÉLÈNE d’YDEWALLE speelt met… - Hommelduo’s (eigen beheer) 2008, 48:35
Marie-Hélène d’Ydewalle trok op bezoek bij haar diverse leermeesters op hommel, met name Claudine Buffet, Jan Delcour, Ritteke Demeulenaere, André Deru, Guido Piccard, Michel Terlinck, Johan Van Eenoo en René Warny. Met hen ging ze duetten aan, uit de volksmuziektraditie en de barok, en pakt ze ook uit met enkele recente, op de oude leest geschreven melodieën. Het resultaat stelt ons in staat de hommel van dichtbij, als bescheiden, maar volwaardig instrument, beter te leren appreciëren.
De hommel werd het eerst vernoemd door Michael Praetorius in 1619. Het oudste exemplaar werd teruggevonden in Boezinge bij Ieper en dateert uit de 17de eeuw. Het was een exemplaar van anderhalve meter dat het orgel in arme kerken diende te vervangen. De hommel raakte in onbruik om vervolgens tijdens de eerste wereldoorlog een heropleving te kennen bij de Duitsers in de loopgraven. Zij kwamen aandraven met kortere exemplaren (ca. 60 cm), die vlotjes werden nagemaakt met allerlei recyclagematerialen. Het spinet kreeg zelfs even de bijnaam van ‘loopgravenviool’. Tussen 1918 en 1935 kende het instrument in zekere zin een bloeitijd als begeleidingsinstrument op dorpsdansavonden en dit zowat over heel Europa. Daarna was de kous grotendeels af, in een eerste faze ondermeer met het definitieve doorbreken van de accordeon.
De kranige rijpere, zeventigjarige dame Marie-Hélène d’Ydewalle werd een decennium geleden gebeten door de hommelmicrobe. Sindsdien ging ze bij de belangrijkste promotoren van dit instrument te leer en achtte ze nu de tijd gekomen om een aantal aangeleerde nummers vast te leggen op een schijf. Ze bezocht de diverse leraren thuis en vanuit de huiskamer werden de opnames gerealiseerd in duo. Geen spectaculaire arrangenten dus, maar pure, intimistische volks- en barokmuziek, naast enkele hedendaagse composities, voor dit instrument, dat het wegens zijn beperkte decibels zonder extra versterking zelden waar kan maken in een bezetting met een uitgebreider instrumentarium,… spijtig, want het kan heel fijngevoelige klanken voortbrengen.
Marie-Hélène d’Ydewalle participeert binnen deze kleine wereld ondertussen in verschillende ateliers en groepjes, waaronder LES EPINEUS, onder leiding van Micheline Vandenbemden en IN DE KLAERE MAENE, een gezelschap van een half dozijn hommels onder leiding van Johan Van Eenoo, die het Brugse ommeland onveilig maakt.
De meeste nummers worden ingespeeld op chromatische hommels, waarbij de snaren met een plectrum in de rechterhand betokkeld worden, terwijl de linkerhand de snaren bespeelt zoals op een piano. Bij de oudere, diatonische hommels, waar Ritteke Demeulenaere op deze verzameling gebruik van maakt, worden de (gelijkgestemde) snaren aangedrukt met een stokje.
Met haar werden een drietal nummers opgenomen, ‘Lentezang’ (van Theofiel Duson, Haacht, 1881-1928), het bekendere traditionele kermisdeuntje ‘In het park van de nachtegaal’ en een walsje uit ca. 1900 ‘Toen ik was 16 jaar oud’.
Eerst wordt er evenwel een bezoek gebracht bij Jan Delcour voor ‘Elle l’aimait si tendrement’ een melancholische melodie uit het Speelmansboek van Maastricht (1786-1824) en het al even weemoedige ‘Les regrets’, een nummer dat Guido Piccard schreef in 1998. Met hem, en extra begeleid door Philip Masure op gitaar, brengt ze naast twee andere nummers van zijn hand, ‘Ronkende rieten’ en ‘Sneeuwtapijt’ ook nog het ‘Menuet de l’ermite/La Sainte-Cécile’ een Waals traditioneeltje.
Ook met André Deru zoekt ze Wallonië op met de ‘Passe-pied d’Habiémont’, de ‘Maclotte d’Erezée’ en ‘Valse de Bastogne’. Bij Michel Terlinck wordt gekozen voor nummers die hij zelf geschreven heeft, ‘N°VII uit Suite n°1 voor hommel’, ‘Tertsen’ en ‘Wals voor 2 hommels’, en ook bij René Warny wordt geopteerd voor eigen werk met ‘De plukmazurka’ en ‘Wals voor Marijke’. En Johan Van Eenoo leent zijn ‘De ossiaan’ en ‘Spelenderwijs’, terwijl ze er het Westvlaamse traditionele dansje ‘Polka van Viven-Kapelle’ gratis bovenop doen. Met Claudine Buffet tenslotte, die naast een chromatische hommel ook een strijkpsalter hanteert, brengt Marie-Hélène d’Ydewalle ‘La Grisdeline’, een oud Hollands boerenlied dat opgetekend werd in de 18de eeuw en ‘La Canne’, geschreven door de ondertussen overleden Marijke Harst, en meteen een bescheiden eerbetoon aan deze gangmaakster.
Voor de liefhebbers van dit instrument ligt hier uiteindelijk een pareltje op hen te wachten, want de bescheidenheid van het opzet is een beetje vals, en het is allemaal een stuk minder ‘amateuristisch’ uitgevoerd dan het opzet zou doen vermoeden. De aandachtige lezer heeft ondertussen evenwel begrepen dat ook de meesters uitdrukkelijk aanwezig zijn. Een ruim aanbod aan virtuoziteit op dit nederige instrument is dan ook gegarandeerd.
Voor de technische realisatie van deze cd verdient René Warny een dikke pluim. Hij bespaarde tijd noch moeite om dit project in goede banen te leiden. Deze zuiver uit passie voor een uit de hand gelopen hobby gerealiseerde CD is uiteraard niet vrij in de handel te verkrijgen, wel voor de geïnteresseerde te bestellen bij ‘muziekmozaiek’ en dit ook nog eens voor een heel democratische prijs.
Meer informatie :
MARIE-HÉLÈNE d'YDEWALLE - Hommelduo's 
