Home > achtergrond > Instrument > De mondharmonica, deel 1

> zoek...
> meer zoeken...
 

De mondharmonica, deel 1
Alle essentiŽle wetenswaardigheden over het bespelen van de mondharmonica in Ierse en andere Europese volksmuziek (deel 1) (Instrument)

De mondharmonica in de Ierse en andere Europese folk, deel 1

 

‘De mondharmonica’ bestaat niet.  Er bestaan meerder types van mondharmonica’s waarvan er drie courant gebruikt worden en onze hedendaagse muziek: de bluesharp, de chromonica en de ‘gewone’ mondharmonica.  Wie het ene type vlot kan bespelen is daarom nog niet vertrouwd met een van de andere.  Het is vergelijkbaar met de accordeon: een muzikant die de chromatische accordeon met pianotoetsen beheerst, kan daarom nog niet automatisch even goed met een diatonische trekzak met knoppen over weg. 

 

De bekendste mondharmonica is de bluesharp, die vooral in blues en country muziek veelvuldig opduikt.  De bluesharp heeft enkelvoudige blaasgaten.  Bij zowel het blazen als het zuigen wordt slechts één lamel aan het vibreren gebracht.  Hierdoor is het mogelijk om op diverse noten de lamellen te laten ‘moduleren’: door krachtig en enigszins schuin te zuigen of te blazen maakt de noot een soort glissando totdat ze een halve toon lager klinkt. 

Een select kransje jazzmusici beheersen deze techniek op een zodanig meesterlijke manier dat ze de glijbeweging overslaan en dus uit een aantal lamellen afwisselend de normale toon en een halve noot lager kunnen halen.  Deze techniek werd ontwikkeld door de Amerikaan Howard Levi.  Onze landgenoot Thierry Crommen is hierin één van de zeldzame grootmeesters. 

Voor het spelen van Ierse Folk alsook voor de volksmuziek uit de meeste andere Europese landen is de bluesharp niet geschikt.  Dit is een gevolg van de feitelijk onlogische opbouw van het instrument. 

 

gat

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

Blazen

C

E

G

C

E

G

C

E

G

C

Zuigen

D

G

B

D

F

A

B

D

F

A

 

Op het bovenstaande schema van een bluesharp in C (do) zien we dat de opbouw van de eigenlijke toonladder pas begint vanaf gat nummer 4.  De gaten 1 tot 3 bevatten een afwijkende reeks tonen die weliswaar uitermate geschikt zijn voor het produceren van een begeleidingsakkoord, maar die uitermate hinderlijk zijn voor het spelen van een melodie. 

Voor het spelen van blues is dit instrument dan wel weer zeer geschikt: in de onderste regionen zijn alle noten weggelaten die in een bluestoonladder niet voorkomen.  Let wel: op een bluesharp in C wordt blues in G gespeeld.  De meest populaire bluestoonladder is E.  Hiervoor heb je een bluesharp in A nodig.  Het verschil tussen de toonaard van het instrument en die van de blues is dus telkens een kwint. 

De volksmuzikant daarentegen, voelt zich elke keer weer door zijn instrument bedrogen als hij een melodie inzet die naar de lagere regionen van de toonladder afdaalt.  Alleen simpele volksmuziekjes die nauwelijks meer dan een octaaf beslaan, kunnen op de bluesharp gespeeld worden, maar dan moet men deze melodie wel hoog genoeg inzetten.  En laten nu net de hoge noten vaak nogal schril en onaangenaam klinken…

 

Veel West-Europese volksmuziek blijft proper binnen één toonaard.  Een melodie in C of in Dmineur b.v. zal zelden een halve noot bevatten. Of als we het over de Ierse traditionele muziek hebben: die wordt bijna altijd in G of D gespeeld, of in een aanverwante mineurtoonaard (respectievelijk Amineur en Emineur).  Naast de Fa-kruis en/of de Do-kruis aan het begin van de partituur zie je dan ook zelden of nooit een extra kruis, mol of herstelteken.

Dergelijke muziek is perfect speelbaar op wat ik een ‘gewone mondharmonica’ noem.


 

Gat

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Blazen

C

E

G

C

C

E

G

C

C

E

G

C

zuigen

D

F

A

B

D

F

A

B

D

F

A

B

 

Het bovenstaande schema van een gewone mondharmonica in C toont ons dat er nauwelijks verschil is met de opbouw vanaf het vierde blaasgat van de bluesharp.  Enkel bij de overgang naar een nieuw octaaf is er een belangrijk verschil: de grondnoot (in dit geval C) wordt tijdens het blazen twee maal naast elkaar teruggevonden.  Hierdoor kunnen lange mondharmonica’s gebouwd worden die tot drie octaven bereik hebben en waarbij men telkens op dezelfde relatieve plaats dezelfde noten vindt.  Bij de bluesharp werd wat dat betreft een beetje gefoefeld: in het hoogste octaaf vinden we onder de E de D terug in plaats van de F.

De twee volgende schema’s tonen de opbouw van gewone mondharmonica’s in G en in D.

 

Gat

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

Blazen

G

B

D

G

G

B

D

G

G

B

D

G

(Mandrake)
25/09/2009 06:29

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: Niet doorgegeven
  • I
  • datum:
  • I
  • genre(s):
  • I
  • website:
  • I
  • email:
  • I
  • aantal malen gelezen: 2087
  • I
  • artnr: 43710
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste Instrument 
    achterklap
    Mooie videoclip van deze plaat op https://www.youtube.com/watch?v=K1REDX8kMyk ...

    Hallo, Op zondag 25 februari 2018, vanaf 14u, hommage-optreden aan John LundstrŲm in Den Beulebak te...

    Welkom op Sonamos Latinoamerica dan: http://www.folkroddels.be/artikels/53204.html
    ...


    snelnieuws
  • I
  • SELITSIANI REBETIKO TRIO
  • I
  • CONSTANZA GUZMAN-OSMAN MARTINS-JONATHAN DE NECK
  • I
  • TCHA LIMBERGER TRIO
  • I
  • FABRICE DE GRAEF & VALENTINA ANGELINI: MEDITATION
  • I
  • Kepa Junkera & Sorginak in Izegem
  • I
  • Wim speelt " na de oorlog"
  • I
  • ALIREZA GHORBANI
  • I
  • LAS HERMANAS CARONNI
  • I
  • GRUPO PIMENT”N
  • I
  • SADIG & LUIZ "REUNI”N" (+ MISTERY GUEST)
  • I
  • BRIGHT BRIDGES & TCHA LIMBERGER // ISTANBUL EKSPRE
  • I
  • İNCESAZ // ISTANBUL EKSPRES
  • I
  • DERYA YILDIRIM & GRUP ŞİMŞEK ++ GAY
  • I
  • KALBEN ++ G÷KSEL // ISTANBUL EKSPRES
  • I
  • Istanbul Ekspres festival
  • I
  • EDA BABA ++ CAN BONOMO // ISTANBUL EKSPRES
  • I
  • MUSTAFA TEKIR & VRIENDEN
  • I
  • AMIR ELSAFFAR'S RIVERS OF SOUND
  • I
  • FEMALE VOICES
  • I
  • LOOKING FOR OUM KULTHUM
  • I
  • ABIR NASRAOUI SINGS OUM KALTHOUM
  • I
  • JAWA MANLA & MODAR SALAMA
  • I
  • JIRAAN 2018
  • I
  • FARAN FLAD - 10 YEARS GROOT JUBILEUMCONCERT ft. Th
  • I
  • THE OLYMPICS Imagine a Paradise Ö
  • I
  • T…LAMUR… Tarantella Roots
  • I
  • MISTURA DE MARES Brazil, Argentina, Spain,Portugal
  • I
  • BERT CORNELIS: SITAR & FABRICE DE GRAEF: BANSURI
  • I
  • Abu
  • I
  • Gravel Unit
  • I
  • Br√ľder nicht schiessen! - Duwoh
  • I
  • Jaune toujours ‚Äď Europeana
  • I
  • O CLUBE DO CHORO DE BRUXELAS INVITE NILSON MOREIRA
  • I
  • Jonas Meersmans vrijdag 26 oktober Arenberg A'pen
  • I
  • MARTIN NERI NOSOTROS- ARGENTINA
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban