LA MORESCA – Ammore trivolo currivo e devozione (Felmay, Music & Words, FY 8154) 2009 - 56:40
Dit doen ze met een nieuwe bloemlezing uit de diepgewortelde muzikale, mediterraan gekleurde Napolitaanse traditie. Een album in vier episoden leert ons hoe ook hier de volkstraditie onlosmakelijk verbonden is met mysteries, magie en mirakels. In het Napels van vroeger en nu is er nauwelijks een verschijnsel, gebeurtenis of droom die niet een of andere ‘magisch-religieuze’ betekenis toebedeeld krijgt. Liederen die het ‘wiel van het leven’, bezingen met dood, rampspoed, woede, liefde en devotie, als enkele van de spaken.
Na een vrij lange onderbreking laat LA MORESCA opnieuw van zich horen. Met ‘AMMORE TRIVOLO CURRIVO E DEVOZIONE’ (met als bijkomende ondertitel ‘Vota la rota de la mia vita… e s’avota la rota n’auta vota’ kwam er acht jaar na hun veelbesproken ‘SENZA CCHIÙ TERRA’ een nieuw album uit van deze groep uit Campania, in het zuiden van Italië..Onder leiding van Rosario Del Duca levert de band, bestaande uit Alfredo Notarloberti (viool), Fabio Roselli (darbouka, djembe, percussie, zarb), Giovanni Migliaccio (zang, gitaren, mandoline, bas, bouzouki, tammorre, tamburello, djembe), Paolo Di Giorgio (gitaren, oud, mandoloncello), Salvatore Zeno (fluiten, octavin, ciaramella), Tilde Punzo en Vittorio Acone (zang), een nieuw staal af van de diepgewortelde muzikale, mediterraan gekleurde traditie uit de streek rond Napels.
Zoals de titel van hun nieuwe album suggereert wordt deze schijf in vier hoofdstukjes verdeeld, netjes gescheiden door drie intermezzi. De volkstraditie is ook in Italië onlosmakelijk verbonden met mysteries, magie en mirakels. In het Napels van vroeger en nu is er nauwelijks een verschijnsel, gebeurtenis of droom die niet een of andere ‘magisch-religieuze’ betekenis toebedeeld krijgt, los van wat door eenvoudige zintuigelijke ervaring of wetenschappelijke verklaring kan begrepen worden. De som van dit alles vormt het ‘wiel van het leven’, waarvan dood, ongeluk, waanzin, liefde en devotie, als de spaken kunnen beschouwd worden.
Het eerste hoofdstuk is, hoe kan het anders, gewijd aan de liefde (‘De l’Ammore’). De magie die hierin vervat zit uit zich eerst in de onschuldige puberale kalverliefdetoestanden, bezongen in ‘Ajeri sera virietti roi stelle’, een blijmoedig, haast naief tafereeltje uit de Avellino, waar dartelend op frivole fluit- en vioollijnen, ondersteund door een complexlose ritmesectie, het wonder van de eerste liefde in wisselende solo- en samenzang bezongen wordt. Van een heel andere en ernstiger aard is de moederliefde, zoals bezongen in het wiegelied ‘La ninna ri la ria’, heel ingetogen en sober ingezongen door Tinde Punzo, waarbij blokfluit en fragiele percussie de hoofdbegeleiding vormt. Schril contrast met het derde luik ‘Burlata’ (een nummer van Giovanni Migliaccio) waarin op burleske wijze de seksuele kant van de liefde belicht wordt. Krachtige, swingende samenzang ondersteund door stevige percussie, sensueel oriëntaals ingekleurd met oud, en verder op temperatuur gebracht door de inbreng van de flamencogitaar doen ons voor het eerst helemaal onze oren spitsen. Even op adem komen dan,… in zoverre dit mogelijk is op het stevige ritme van het instrumentale ‘Tarantella vecchia e nova’, alweer een compositie van Migliaccio. Ook hier zijn de fluiten weer prominent naast het snarengeweld aanwezig. De onschuld in de liefde gaat helemaal verloren wanneer er zich complicaties voordoen.
Hiermee breekt een tweede deel aan, openend met Vittorio Acone’s ‘Terra terra terra’ een soort Italiaanse bluessong, een klaagzang waarin wanhopig gezocht wordt naar nieuwe grond onder de voeten, nadat de breuk alle zekerheden weggemaaid heeft en de wanhoop nabij is. De teneur wordt er niet beter op in ‘Danza Arabesca’, een in het Spaans gezongen zigeunernummer waarin naast de viool en dwarsfluit, gitaren en castagnetten de boventoon voeren, in een poging de liefdespijn te verdrijven. De tekst vertolkt de volkse filosofie die aanstuurt om zich gewoon neer te leggen bij het (nood)lot dat je treft,… en morgen komt ere en andere dag. Vervolgens is het tijd voor een schitterende 19de Napolitaanse ballade ‘Dint’ a la Vicaria’, die ons het trieste verhaal brengt van Luisa Sanfelice, die in 1800 samen met de patriotten van de (mislukte) Napolitaanse Revolutie, gevangen gezet werd en ter dood gebracht werd, ondanks het pleiten van de verdediging dat ze zwanger was. Op accordeon (gast Francesco Migliaccio), wordt in een tweede intermezzo, het repetitieve ‘Traditor’, een bezoek gebracht aan de ‘Bronx’ van Napels, op een half-geïmproviseerde tekst van Marcello Colasurdo (de laatste priester van Cybele), die zich ritmisch bedient van de tammorra die in dialoog treedt met de dubbelfluit van Giovanni Migliaccio.
Heel wat minder archaïsch klinkt de aanhef van luik drie, die de passionele woede en razernij als thema kent, in het militante ‘Bella e’la libberta’ (ook uit het begin van de 19de eeuw). Hierin wordt bezongen dat het vechten voor een eerlijk ideaal ongenaakbaar is, maar de belangen zijn te groot, wat de machthebbers doet besluiten dat het volk zijn vrijheid toch niet kan dragen. De woede neemt toe,… en er verandert niets. Het sterke arrangement van deze toch wel beperkte bezetting verleent de instrumentatie de dynamiek van een heuse fanfare, dat ondanks de inbreng van het Nziria Brass Quartet, toch wel een huzarenstukje genoemd mag worden. In Avellino wordt evenwel nog meer razernij opgewekt wanneer een mooie vrouw haar eigen sociale laag verraadt door een man te huwen uit een rijkere stand, getuige het sterk moraliserende ‘s’e’maritata la bella mia’. En wanneer haat explodeert, wordt ze blind, hoewel diegene die die haat aanwendt voor zijn eigen belang heel klaar ziet. Wat overblijft is evenwel enkel vergiftigd afval, getuige ’S’i’fosse fuoco’ , een vrije bewerking van een sonnet van Cecco Angiolieri. Giovanni biedt ons met ‘Tanguillo’ een laatste intermezzo op gitaar, zwanger van salsa met enkele snuifjes fado en flamenco, waarna onze tocht eindigt met een thuiskomst in het hoofdstukje ‘De la devozione’. ‘Lauda de li Maccaune’, gebaseerd op een tekst van Sgruttendio ‘De la tiorba a Taccone’ bezingt de terugkeer naar de aarde, de rijkdom die verborgen zit in de traditie en een eerste stap vormt in het herstel, de verzoening. Daarvoor moet je terug naar af, van de macaroni naar de bloem, van de bloem naar het gewas, van het gewas naar het zaad, van het zaad naar de aarde,… resulterend in een niet minder dan twintig strofen tellende metafoor die een leidraad biedt tot oplossing voor het conflict. Ronkende dwarsfluittonen en dissonante vioolhalen domineren het Spaanse ‘En la interior bodega’ uit de ‘Canciones entre el Alma y el Esposo’ (‘Liederen tussen ziel en bruidegom’ van Juan de la Cruz), dat inzet vanuit het sterk renaissancistisch klinkende polyfonie,… de heiligen behoren aan het volk, en als het van de Kerk afhangt zouden heel wat volksheiligen als stevige zondaars bestempeld worden. We eindigen met andere woorden ergens tussen ironie en zwaarwichtigheid, heiligheid en wijsheid, ver van institutionele rituelen en bemoeienissen. De afsluiter ‘Inno a lo sole’ vormt een vrije bewerking van de ‘Inno del faraone Akenation’ (‘De hymne aan faro Akenaton’), de allereerste ‘revolutionair’ die het bestaan van één God verkondigde (en de zon aanwees). Deze hymne aan de zon werd in een uitgesproken Moors klinkend arrangement gestopt en gezongen in het oude Napolitaanse dialect.
Deze volledig akoestische folkschijf vormt dus een soort conceptalbum, waarin voortgebouwd wordt uit de traditie en het verleden als spiegel voor het heden voorgehouden wordt. Op enkele arrangementen na houdt de groep het dan ook bewust bij een aansluiten op die traditie. Dit levert alweer een heel professionele Italiaanse volksmuziek-cd, met een breed artistiek bereik, die op geen enkel moment stofferig klinkt, maar wie wacht op vernieuwing uit die hoek wat op de honger laat zitten. Ze brengen hierbij het profane en sacrale lied samen, met een interpretatieve ernst die evenwel niets aan speelplezier doet inboeten. Opvallend is overigens hoe ze in de zangpartijen telkens weer heel rigoureus de sfeer van het lied in de vocale aanpak weten uit te dragen.
Groepsleden:
Alfredo Notarloberti: viool
Fabio Roselli: darbouka, djembe, percussie, zarb
Giovanni Migliaccio: zang, klassieke gitaar, flamencogitaar, slaggitaar, mandoline, bas, bouzouki, tammorre, tamburello, djembe
Paolo Di Giorgio: klassieke gitaar, slaggitaar, oud, mandoloncello
Salvatore Zeno: dwarsfluit, blokfluit, ottavino, ciaramella
Tilde Punzo: zang
Vittorio Acone: zang
Rosario Del Duca: artistieke leiding
Gasten:
Marcello Colasurdo: zang, tammorra
Francesco Migliaccio: harmonica
Nziria Brass Quartet (op ‘Bella è la Libbertà’)
Meer informatie:
Klik hier om deze cd te bestellen in Den Appel. Hij wordt je dan gewoon opgestuurd, samen met een overschrijvingsformulier.
LA MORESCA - Ammore trivolo currivo e devozione 
