VALRAVN – Koder på snor (Tutl, Westpark Music, 87180) 2009 - 47:22
Het werd enige tijd uitkijken naar het tweede (eigenlijk het derde, want in 2007, brachten ze in eigen beheer ‘KRUNK KRUNK’ uit, een soort try out voor eerste officiële titelloze album dat we vroeger reeds aan bod lieten komen) album van VALRAVN. In september 2009 kondigden ze de geboorte aan van ‘KODER PÅ SNOR’, waarmee ze een nog persoonlijker toets toevoegen aan hun sound en een stapje verder verwijderd raken van de folk pur sang. Een grotere kloof is ontstaan met wat ze brengen met hun akoestisch programma onder de naam VIRELAI, waarvan de bezetting ondertussen aan wijzigingen ondergevig is. Percussionist Juan Pino en zangeres Anna Katrin Egilstrød verkozen zich immers volledig toe te leggen op VALRAVN zelf, naast de vele andere projecten waar ze hun schouders onder zetten.
En het gaat de groep voor de (noorder)wind. Ze speelden het voorbije jaar ondermeer het voorprogramma van de concerttournée van TRANSGLOBAL UNDERGROUND die hen met veel respect bejegent. WOMEX 2009 ging niet aan hun aandacht voorbij en de aandacht was wederkerig. Er is een eindejaarstournée in Duitsland,… Kortom ze zijn druk doende.
Laat ons duidelijk wezen dat de Scandinavische roots even sterk aanwezig blijven. Draailier, nyckelharpa en mandola (Søren Hammerlund), fluiten en altviool (Martin Seeberg), davul, hammered dulcimer en percussie (Juan Pino) blijven een even belangrijke rol spelen. De soundscape wordt evenwel nog een stuk meer opengetrokken, door aan electronica, samples (Christopher Juul) en stemakrobatiek en –vervormingen (Anna Katrin Egilstrøð) nog meer vrij spel te verlenen. Gepolijste ruwheid, zachte onverschrokkenheid, helse hemelse atmosferen vormen enkele van de paradoxale metaforen die we deze muziek kunnen aanmeten. Ze voeren ons andermaal met een snek op een mentale en muzikale reis, over duistere wateren, langs schimmige landschappen waar de magie en sprookjeswereld nog steeds heersen. De tocht werkt bevreemdend en laat ons achter in verwondering in een klankenfeest dat tegelijk heel herkenbaar en toch bovenwerkelijk klinkt.
Het hoeft niet gezegd dat ook hier, net als op hun liveoptreden, het charisma van de uit de Faroer afkomstige zangeres Anna Katrin Egilstrøð ook hier weer het kloppend hart van de groep vormt. Meesteres in het overschakelen van de dynamiek verstomt zij met stem en leden van orkaanstorm in een vingerknip tot gefluisterde windstilte. Ze hoeft hierbij schijnbaar geen enkele buitengewone inspanning te leveren om op te wegen tegen de traditionele instrumenten die met ware punkenergie gemarteld worden. Haar stem streelt en slaat, lacht, weent, schreeuwt met een magnetiserende energie. De ultieme auditieve allroundmassage.
Waar hun eerste album vaak nog vertrok van traditionele Scandinavische melodieën gaan ze nu vrijwel volledig voor zelfgeschreven composities, die de muziek een scherpere aflijning oplevert en hen nog meer mogelijkheden biedt om hun typische, mistige, vaak ook explosieve en magische sfeer ten gehore te brengen.
Krachtige ritmes op de dulcimer voeren ons meteen binnen in de titelsong, vrij vertaald ‘Codes op ketens’ die inzet met een naïef kinderrijmpje en onmiddellijk in kracht toeneemt wanneer samples het ritme opdrijven naar een vulkaan van apotheoses die een geslaagde muzikale evokatie vormen van de astronomische ‘superketen’theorie, die stelt dat alle krachten en deeltjes in het universum met elkaar verbonden zijn. Wanneer de laatste vonken neerdalen en teruggekeerd wordt naar de klankenesssentie van de intro, blijkt ons leven meer dan zeven minuten voortgeschreden te zijn,… geen verloren minuten weliswaar. Meteen hebben we ons in sferen gewaand die we ook opgeroepen worden door Björk, een vergelijking waar we willens nillens niet omheen kunnen.
Met het zwaar gesampelde ‘Kelling’ (‘Lelijke heks’, het enige arrangement op een traditional, uit de Faroer) waarin Seeberg barbaars uithaalt op zijn altviool, proeven we één van hun waarmerken, het steeds weer verleggen van de dynamiek, waarbij crescendo’s en decrescendo’s niet weg te denken zijn en er op een vaak sublieme wijze gebruik gemaakt wordt van verbluffende stops, waardoor de ruimtedimensie van het nummer nog verbreed en een rust muziek wordt. Voor het eerst kunnen we hier ook genieten van de backingvocals van gastzangeres Maria Franz, die in de toekomst wellicht fullmember zal worden van de band.
De dulcimer laat ons meefladderen met de feeën in ‘Sjón’ en laat ons aan den lijve ondervinden dat er behoorlijk wat turbulenties zijn als je hoger gaat, waarbij de fragiele harpklanken van gaste Helen Davis enig soulaas brengen. De repetitieve ritmes werken hypnotiserend, en dwingen ons meermaals in een tribale dans, zoals in de uptempo-ballade ‘Kraka’, waarin Anna Katrin haast parlando het leed bezingt van het gelijknamige kind. Ook het jachtige ‘Seersken’ (‘Zieneres’) grijpt ons naar de keel in een dreigende atmosfeer waarin Seeberg de donkerste tonen uit zijn fluiten tovert. Het felle, in duet met Maria Franz gezongen refrein ‘Attarinarina attarina attirina…’ blijft nagonzen in de oren.
Plots lijkt het wel alsof er zand tussen de muziek terecht gekomen is wanneer ‘platenkrassen’ en timiede percussie de aanloop vormen voor een aarzelend openend ‘Fuglar’ (‘vogels’), dat ons evenwel via een adembenemende vocale salto naar een vertrouwde wereld voeren waarin fluiten en draailier even voor melodieuze houvast zorgen in een symfonie van het leven. Dit is één van de nummers waar Anna Katrin ook de tekst voor schreef en bewijst dat er een ongekende poëtische kracht uit haar pen vloeit, getuige meteen ook ‘Kroppar’ (‘Lichamen’) doet me in zijn intro die het beeld oproept van dichtslaande deuren even terugdenken aan het memorabele ‘ATOM HEART MOTHER’ van PINK FLOYD, waarna de draailier me onmiddellijk terug in het hier-en-nu voert, in een nummer dat ons steeds weer dwingend opdraagt recht te staan na onze steeds weerkerende val.
Duistere mystiek overvalt ons vervolgens in de moderne ballade ‘Lysabild’ (‘Lichtbeeld’) op een tekst van Martin Seeberg, die hier ook de frontvocals mee verzorgt, naast Anna Katrin die hier de hele kast met stemeffecten leeghaalt. Eens te meer een nummer dat een dik klankentapijt legt, waarop zich her en der heel fijne akoestische motieven (vanuit de altviool bijvoorbeeld) aftekenen. Een album is niet af zonder een finale die als apotheose kan dienen. Het raadselachtige ‘Farin ut tan at verða vekk’ (‘Gegaan zonder weg te zijn’) bevredigt hierbij volledig de verwachtingen, niet in het minst door de inbreng van het gemengde koor MPIRI, met de mannenstemmen neuriënd in steun in de broze intro, waarvan de timide schijn evenwel snel doorbroken wordt.
VALRAVN blijft maar groeien en vindt een perfecte balans tussen folk en hedendaagse dance-muziek. De vermenging van effecten en electronische ritmes met het akoestische instrumentarium en stemgeluid levert een niet te verhopen evenwicht. Het blijft wachten op een nummer dat niet af is. Net als bij hun vorige album werd ook heel wat aandacht besteed aan de layout van de box, die op zich oogt als een kunstwerkje. Ruimte werd besteed aan het invoegen van de teksten, inclusief vertaling in het Engels, wat de toegankelijkheid zeker ten goede komt. Een totaalconcept met visie,… en dan moeten we in de huiskamer de podiumact nog missen !!!
De groepsleden:
Anna Katrin Egilstrøð: zang, percussie, electronica
Martin Seeberg: fluiten, altviool, zang
Søren Hammerlund: mandola, draailier, nyckelharpa
Juan Pino: davul, hammered dulcimer, percussie
Christopher Juul: keyboards, samples, electronic
Gasten:
Maria Franz: zang (‘Kelling’ en ‘Seersken’)
Helen Davis: harp (‘Kraka’)
Mpiri: koorzang (‘Farin ut tan at verða vekk’), gemengd koor o.l.v. Gorm Larsen.
Meer informatie:
www.valravn.net
www.myspace.com/valravn
www.facebook.com/valravn
Klik hier om deze cd te bestellen in Den Appel. Hij wordt je dan gewoon opgestuurd, samen met een overschrijvingsformulier.
VALRAVN – Koder på snor 
