SUONABANDA – La bella è entrata in ballo (Folkclub Ethnosuoni, Parsifal, ES 5382) 2009 – 51:36
SUONABANDA, in 1983 opgericht te Modena, legt de mondelinge muziektraditie uit de provincie Reggio Emilia e Bologna voor het nageslacht vast. Op hun recentste album brengen ze traditionele muziek uit Riolunato, een dorp met een traditie een smeltkroes van muzikanten te zijn die zich van oudsher toeleggen op de balmuziek. Er bestaat ondermeer een uitgebreid repertoire om de meimaand in de bloemetjes te zetten, dat in feite drie luiken omvat, ‘Maggio delle ragazze’ (‘Mei van de liefjes’), ‘Maggio delle anime’(‘Mei van de ziel’) e ‘Maggio drammatico’ ‘Mei van de dramatiek’).
De lokale autoriteiten hebben een centrum opgericht om dit erfgoed aan meiliederen te verzamelen en muzikanten van vandaag en morgen uit te nodigen om deze traditie voort te zetten en levend te houden met de inbreng van nieuw materiaal. Het is in dit licht dat SUONABANDA aangezocht werd om een bloemlezing van dit materiaal uit te brengen op cd. Een van de basisbronnen voor dit project vormt de collectie van de etnomusicoloog Alan Lomax, die in 1954 een studie rond het ‘Maggio delle ragazze’ afrondde. Het ensemble verkoos hierbij in de arrangementen zo dicht mogelijk aan te leunen bij de originele interpretaties, zonder evenwel stoffig te gaan klinken. Als instrumenten onderscheiden we violen, diatonisch accordeon, gitaar, mandoline en mandola. In die zin vormen de hier gebrachte nummers een uitnodiging om door andere groepen mee in het repertoire opgenomen te worden, al of niet in een nieuw kleedje gestopt.
Het opzet van deze cd wordt eigenlijk onder organetto- en gitaarbegeleiding verhaalt in ‘Nella notte dal 30 aprile al primo maggio…’, een evocatie van hoe het feest zich op gang trekt. Eigen aan de Zondagse festiviteiten waren de ‘balletti’ en met de instrumentale set ‘Balletto della trippole/Trescone’ start de eigenlijke bloemlezing, waarbij onder gitaarbegeleiding hoofdmotief achtereenvolgens door de verschillende andere instrumenten (respectievelijk mandoline, viool, accordeon,…) ingespeeld wordt. Gezien het hier uitdrukkelijk dansrepertoire betreft worden de thema’s behoorlijk lang herhaald.
Boeiender is ‘Ecco il ridente Maggio’, het plaatselijke meilied bij uitstek dat in langzame koorzang ingezongen wordt en dit onder begeleiding van de snaarinstrumenten, en waarbij de strofen van elkaar gescheiden worden door heel wat snellere instrumentale intermezzo’s waarbij ook de viool zijn mannetje staat. De tekst van dit lied gaat terug naar Giulio Cesare Croce, die het schreef in 1612. Na een korte veldopname uit 1982 met Riccardo ‘Alfonso’ Rosi (viool) en Gilberto Mattei (gitaar) wordt plaats geruimd voor ‘Balletto’, het ‘tweede’ ballet van Riolunato, een variant op de eerste, die omwille van de choreografie langzaam start, om vervolgens het tempo steeds verder op te voeren. Ook de daaropvolgende ‘Scottish’, een dansvorm die ook tot in de Appenijnen doordrong onder namen als scotes, scottish, scotis,… kent een analoge opbouw van traag naar snel.
Het uitzingen van liefdesboodschappen vormde een sleutelmoment tijdens de nacht van het festival. Gelegenheidszangers gingen in gezelschap van de verleider onder het raam van de begeerde, ‘Ambasciata’ in zuivere belcanto-stijl aanheffen, in de hoop de opdrachtgever zo zijn liefje voor het bal van de volgende dag te bezorgen. Na een korte beschrijving door Francesco Mattei (uit 1982) rond de ‘Furlana’ een vrij rappe springdans uit Reggio Emilia, krijgen we er ook eentje door Suonabanda opgediend, sterk gedragen door de viool. We komen in meer devote sferen met ‘Maggio delle anime purganti’ (‘Mei van de gezuiverde zielen’), een lied gebracht door gelovigen die met de opbrengst ervan naar de kerk trokken ten bate van de bidders voor de zielen van de overledenen. Ook dit is opnieuw een lied dat in koorzang gebracht wordt, vooral ondersteund door een mandolinelijntje, met snellere instrumentale intermezzo’s tussen de strofes.
Na nog een korte inleiding in ‘I suonatori’ door Riccardo ‘Alfonso’ Rosi (1982) krijgen we opnieuw enkele dansen voorgeschoteld waarbij de mandoline een prominente plaats inneemt. ‘Buonanotte, Polka per mandolino’ (met een sterk naar muzette verwijzende dialoog met de accordeon) en ‘Eleganza, Mazurka per mandolina’ komen uit een manu van Sisto Bonatti. Samen met beide voorgaande dansvormen vormt de ‘Valzer’, de wals de zogenaamde ‘Trio da gara’, de basis van elk bescheiden dansorkest uit de late 19de en begin 20ste eeuw. Een heel mooie wals op viool overigens. Flavio Rocchiccioli leert de verstaander van Italiaans vervolgens iets bij over ‘La Veneziana’, alweer een heruitgave van een opname door Nunzia Manicardi uit 1982, waarna we een liedvariant te horen krijgen van één van de bekendste Noord-Italiaanse dansen.
Verder krijgen we de ‘Polka di Riolunato’ te horen in een opname van Romolo Fioroni tijdens de Maggio delle ragazze van 1976, waarna uit het repertoire van Sesto Bartolai een interessante oude mazurka, ‘Antica mazurka’ gepikt werd. Deze collectie sluit af met nog een tweetal heropnames van oudere instructieve documenten rond ‘la trippola’ en ‘la fisarmonica’ (1982) om af te sluiten met een echte historische opname uit 1957 waarop de GRUPPO DEI MAGGIOLANTI te horen is met ‘Il canto del Maggio delle Ragazze’.
Dit album is in de eerste plaats een aanrader voor de purist die zich graag wil verdiepen in een specifieke niche van de Noorditaliaanse volksmuziekcultuur, met name deze van de streek rond Riolunato. Daarnaast staan er voor de volksdansfreak enkele heel aardige melodieën in deze collectie. Voor wie het Italiaans machtig is zal deze schijf alvast nog een meerwaarde hebben.
De groepsleden:
Pierpaolo Bergamini: viool, zang
Maurizio Berselli: diatonisch accordeon, zang
Maurizio Loschi: gitaar, zang
Claudio Vezzali: mandolino, mandola, viool, zang
Gasten:
Oraldo Biondini: zang
Fabio Bonvicini: ocarina, zang
Stefano Marcolini: zang
Flavio Pierazzi: zang
Meer informatie:
SUONABANDA - La bella è entrata in ballo 
