MASSIMO FERRANTE – Jamu (Felmay Records, Music & Words, fy8158) 2009 - 46:41
Dit is nu eens een album waar de vlag (op de cover) niet onmiddellijk de lading dekt. De vlotte veertiger met gitaar half in de schaduw van het groene lover doet ons (wat goedkope) Italiaanse kleinkunst vermoeden. En hoewel sommige intiemere nummers inderdaad vrij sober en akoestisch gearrangeerd zijn, worden we daarnaast heel aangenaam verrast door frisse folkrockgeluiden die de Italiaanse extraversie volledig tot zijn recht laat komen, en waarin niet zelden enig protestgeluid in weerklinkt.
Na een niet onopgemerkt gebleven ‘U CIUCCIU’ (fy8090, 2005) en ‘RICUORDI’ (fy 8113, 2006) is hij met ‘JAMU’ is Massimo Ferrante zijn derde soloplaat toe. Hij hernieuwt hierbij zijn voeling met de muzikale en sociale werkelijkheid van het hedendaagse zuiden van Italië. Een stevig stemgeluid, de eigen stijl en de unieke klank van zijn 12-string gitaar vormen de belangrijkste markers op deze schijf.
Het instrumentale arrangement van het openingsnummer ‘Lingua e dialettu’ doet ons in zijn instrumentaal arangement, een combinatie van gitaar en klarinet, in zijn tweespalt tussen vreugde en weemoed heel sterk denken aan het geliefdkoosde recept van ons eigen gevierde Willem Vermandere. Het vormt het eerste deel van een gedicht van Ignazio Buttitta, waarvan het tweede deel voor het einde van deze schijf weerhouden wordt, dat in een muzikaal jasje gestopt werd door Antonello Paliotti, die hierbij als gast afwisselend de klassieke gitaar, harmonica, mandoline en bas ter hand neemt, terwijl Francopaolo Perreca de weemoedige klarinet laat weerklinken. Kernboodschap van dit nummer vormt de frase ‘Mensen, zelfs geketend, naakt, het zwijgen opgelegd, blijven een vrijheid behouden,… wordt hen evenwel de taal van hun vaders ontnomen, dan worden ze arm en slaaf’. Het zijn de sazklanken van Lutte Berg (wat later overstappend op electrische gitaar) die aan de intro van‘La Piov e la Fai Soulelh’ (‘Het regent en daarna schijnt de zon’), een exotische middeleeuwse sound meegeeft. Gezongen in het langue d’oc, voert het ons terug naar de traditie van een Occitaanse gemeenschap uit Valdese, die vluchtte uit de valleien van Piemonte om aan de religieuze vervolgingen te ontsnappen en zich in Guardia Piemontese (in de Zuid-Italiaanse provincie Cozenza), waar ze tot op vandaag de taal van hun vaders spreken. Wanneer Ferrante zingend overneemt zich begeleidend op zijn 12-string en na een eerste strofe het vocale gezelschap krijgt van Myriam Lattanzio, belanden we in een voorspel op een stevige en vooral heerlijke Kadriliaanse folkrockkentering, getekend door de basgitaar van Lello Petrarca en het ferme drumwerk van Enrico Del Gaudio. En het blijft genieten met ‘Strina du Judeo’, voorbeeld van een strine, een sterk op percussie gedragen kerstlied, typisch voor Calabria. In de Strine van Lago (Cosenza) weerklinken meestal een heel aantal onderwerpen zoals politiek, protest, controverse,… Opnieuw bouwt dit protestlied (uithalend naar de burgerlijke en kerkelijke instellingen) zich op vanuit een akoestische kleinkunstcontext naar een ronkende apotheose, gezongen met een gezonde dosis energieke pathos, en versierd met een pak puike electrische gitaarinterventies en -solo’s, om te eindigen in een adembenemend diminuendo. Ferrante liet vervolgens de eer aan Veruccia Ferrante om de eerste twee strofen van het joggeselied ‘Ari cincu’ (‘Het is vijf uur’) in te zingen, waarna een heuse brassband in uitbundige fanfarestijl de overname door Ferrante zelf gaat begeleiden. We vervolgen onze avonturen met een bitter en ironisch, in balladestijl en met minimalistische Catanese gitaarbegeleiding gezongen solonummer ‘Ha detto De Gasperi a tutti i divoti’ (‘Dat is wat De Gasperi zei aan alle devoten’), op tekst van De Marco. Welk een contrast met het volgende protestlied. Pas echt militant gaat het eraan toe in ‘Tu compagno’ (‘Mijn deelgenoot’), opgedragen aan alle politici van de linkervleugel en ingezet met doffe percussiedreunen en zweepslagen uit de electrische gitaar van Lutte Berg, herinterpreteren ze hier een nummer dat in 1973 gezongen werd door CANZIONIERE DELLE LAME (een groep studenten, leraars en arbeiders die van 1967 tot 1987 één van de belangrijkste uitdragers van het Italiaanse protestlied waren), een nummer dat nog niet aan actualiteitswaarde verloren heeft. De rust keert weer met het enigszins melancholische ‘Ninnananna joggese’ een ingetogen wiegelied, gedragen door zijn basisbezetting. Het is opnieuw Berg die aan de koord trekt in de krachtige, ietwat jazzy interpretatie van ‘U monacu’ (‘De monnik’), dat wellicht over het enige monnik handelt die niet populair was bij de vrouwen. Het duo FICU FRESCHE zet hier overigens samen met Myriam Lattanzo een scherp, haast verwijtend achtergrondskoor neer, dat zondermeer die these lijkt te bevestigen. Uiteraard mocht ook een soliede tarantella niet ontbreken op deze cd. Ferrante doet deze dans alle eer aan met de wervelende, rockende ‘Tarantella minore’. Na dit vuurwerk gaat het weer zuiver solo op catanese gitaar (wat het nummer heel wat flamenco-effect verleent) in ‘Lamentu pi la morti di Turiddu Carnivali’ (‘Klaaglied voor de dood van Turiddu Carnivali’), een eerbetoon aan de boerensyndicalist die in 1955 vermoord werd door de Siciliaanse maffia. Ook van dit nummer werd de tekst geschreven door de dichtger Buttitta. Net zoals ‘U Monacu’ komt het speels swingende ‘I Fishi’ (‘Fluiten’) recht uit de traditie van Cervicati, een nummer dat de zwaarte van de voorgaande ongedwongen wegblaast. Tenslotte is het tijd voor het tweede deel van ‘Lingua e dialettu’, ingeleid door de parlandostem van de dichter zelf, in een veel vrijere, meer jazzy benadering dan het openingsgedeelte, door de inbreng van tamburi, catanese en klassieke gitaar, naast de klarinet.
De lezer zal reeds begrepen hebben dat ik deze schijf mij een warm hart toedraag. Ferrante leert ons andermaal dat het genre van het lied met een boodschap niet altijd zwaar op de maag dient te liggen. Soms doet hij me in zijn benadering (zeker in de solonummers) denken aan mensen als Victor Jara. En wanneer hij put uit het mandje van protestliederen uit het eind van de jaren zestig weet hij ze voortreffelijk af te stoffen. Maar voor wie het Italiaans niet meester is kunnen de heel gevarieerde melodieën en arrangementen in samenhang met het overtuigende stemgeluid van Ferrante zelf en de door hem zorgvuldig uitgekozen zingende gasten, op zich de aandacht staande houden. Er leeft heel wat in Italië dat hier momenteel te weinig aandacht krijgt.
De groepsleden :
Massimo Ferrante : zang, 12-string gitaar, catanese gitaar, mondharp
Francopaolo Perreca : klarinet, fluiten
Lutte Berg : electrische gitaar, saz
Lello Petrarca : basgitaar
Enrico Del Gaudio : drum, gros-caisse, snaartrom, bekkens
Gasten :
Myriam Lattanzio : zang (‘La piov e la fai soulelh)
Veruccia Ferrante : zang (‘Ari Cincu’)
Antonello Paliotti : klassieke gitaar, harmonica, mandoline, bas (‘Lingua e dialettu’)
Francesco Banchini : clarinet (‘Ari Cincu’)
Roberto Natullo : ottavino (‘Ari Cincu’)
Lorenzo Frederici : trompet (‘Ari Cincu’)
Mauro Marigliano : trombone (‘Ari Cincu’)
E ZÈZI (Angelo De Falco, Massimo Mollo, Pasquale Terracciano) : scetavaiasse (rinkelbom), fischietto (scheidsrechtersfluitje), burdillinu (een aan de viool verwante Siciliaanse strijker) en koorzang (‘Tu Compagno’)
FICU FRESCHE (Immacolata Argiento en Mauro Sciullo), Myriam Lattanzio, Sara Volpe, Franceso Sansalone, E ZÈZI : koorzang (‘Tu Compagno’)
Francesco Manna : tamburello en castagnetten (‘I Fischi’), tamburi (‘Linque e dialettu’)
Meer informatie :
WWW.FELMAY.IT
Tekst: Sefafolk
MASSIMO FERRANTE - Jamu 
