Een Bom in Antwerpen is gevallen!
Eerst en vooral: Den Heksenketel in Antwerpen is niet meer. Zelf ben ik, als collega, er eigenlijk niet zo goed van. Ondanks dat Raf het al aangekondigd had en ik al enigszins voorbereid was. Maar de stomheid die er in ons fameuze folkwereld over gerept wordt, is genant. Het doodzwijgen,... niks uit de Folkroddels-gemeenschap, niks website muziekmozaïek,... Hey waar zijn die journalisten met hun tentakels om info op te pikken? Is dit een gewoon fait divers in de nieuwtjes, een roddelke waar we even bij stilstaan... ? 't Is nondedomme een podium waar tal van muzikanten en publiek mooie avonden hebben beleefd. Een podium waar buitenlandse groepen graag passeerden, een peiler van het folkcircuit (men vroeg het bijna d' office in ‘t Smiske, in 't Ey en in den Heksenketel). Als dat de steun is van het ons-kent-ons-wereldje? Mooie 'begrafenis'.Als collega’s belden we vaak, herkenden we elk ons eigen moeilijkheden en wisten we dat het vaak met motivatie van onszelf te maken had. Als we ons zelf goed voelen dan kwamen vrijwilligers vanzelf. Zien we het zelf minder zitten, dan geraakten we vaak in een neerwaartse spiraal. Die onderlinge herkenbare telefoons vooral zal ik missen. Ik heb Raf nog es gebeld en heb met hem afgesproken voor een interview...
 
Een spaghetti’ken in den Ijzerwinkel in het centrum van Asse en we beginnen aan ons teksteke.

Wat is er gebeurd? Er is een bom gevallen
 
Het is allemaal begonnen met een bruine envelop. Een aanslag van de belastingen, figuurlijk dan. Verdickt: vzw Den Heksenketel moest 124.000 euro betalen. Als gevolg van de vele handje-contantjes met tal van muzikanten. In het bestuur waren we allen (met 8) hoofdelijk aansprakelijk. De ontvanger van de belastingen meldde ons dat als de vzw niet kon betalen, ze er 'met de vogelpik' iemand zouden uithalen die voor alles zou moeten opdraaien. Een pervers systeem natuurlijk, maar het is de realiteit.
Ondertussen is dat van de belastingen rechtgezet (alle formaliteiten zijn intussen quasi afgerond en het zal nog neerkomen op een boete van ongeveer 500 euro).
Maar de brief heeft wel geleerd hoe stevig dat onze Heksenketel ineen zit. Heel begrijpelijk, wie wil er zo'n grote risico's lopen voor een 'pruts-vzwke!  Het was een stevige wind.
Maar de vlam was er dan eigenlijk definitief uit… tevoren rammelde het al.
 
Met vrijwilligers werken is ook niet altijd evident?
Ach ja, ge weet hoe dat gaat. Soms zitten medewerkers liever voor de toog in plaats dan erachter. Om de boel 4 dagen per week te laten draaien heb je ook heel wat volk nodig. Na een tijd begint dat ook te wegen. Ik voelde ook zelf meer en meer de vermoeidheid.
Ik heb 18 jaar folkcafé opengehouden, eerst in Broechem, later in centrum Antwerpen.
In Broechem huurden we ook veel goedkoper. In den Heksenketel was er een enorme druk. 2000 euro per maand was niet niks. We moesten openhouden en willens nillens wat commerciëler denken en da’s onze aard niet. Er moesten ook veel meer vrijwilligers bij betrokken zijn en na een tijd ben je meer café dan werking.
 
En wat was de werking dan waarvoor je het deed?
Een werking van optredens, jamsessies, zangavonden, workshops, ontmoetingen… ook poppenkast, theater, …
De jeugdherberg is er later nog omwille van economische redenen bijgekomen. Dat was wel een schoon combinatie: folkies en backpackers van de wereld. Zo was er een Dirk Van Esbroeck en Juan Masondo in concert met 38 meiskes van Galicië. Die dachten dat we dat speciaal voor hen hadden georganiseerd en waren wildenthoesiast
Zo kochten ook veel reizigers CD’s van concerten die bij ons doorgingen. Zo zijn Minuit Guibolles, die hier begonnen (speelden op de toog, heel het café op stelten) nog naar Amerika uitgenodigd omdat zo'n Amerkaan een cd had meegenomen, klonk een CD van Sophie Cavez in Australië en in Zuid-Amerika….
Het klein wereldje van de folk werd qua publiek al eens doorbroken door dolenthoesiaste buitenlanders,…
 
Met het verdwijnen van de Heksenketel verdwijnt weer een kleinschalig podium…?
Ja voor CD-voorstellingen enzo waren we het aanspreekpunt voor Antwerpen, dat zal wel gevoeld worden.

Ik denk wel om meer dan zulke redenen. 
Ach we worden wellicht sneller vergeten dan we moeite gedaan hebben om ons een plaats te verwerven.
 
En wat nu verder met de Pelgrimsstraat?
In den Heksenketel komt er een Ier die heel het concept overgenomen heeft, den Bill noemen ze hem. Hij kent de Antwerpse scene wel wat (Philip Masure, Helen Flaherty,…)
Het zal wel eerder een echte ierse pub zijn met folkconcerten, jamsessies,… maar ook met een gemoedelijke sfeer van folkmuziek.
Tevoren was den Heksenketel volgens de Antwerpse Ieren eigenlijk ook al de beste ierse pub (niet in de commerciële variant) in Antwerpen.
 
En gijzelf?
Er komt een nieuw project. Maar zonder een vast podium. We hebben er wel wat op het oog. We zijn met 2: Kor Van Istendael en ik. Wellicht met bals (Kor) en optredens. Zoiets in de trant als Muziekpublique.
Kor vroeg om samen iets te beginnen. 2 moeilijke mensen bij elkaar: gestructureerd en vanuit de losse pols… we zullen wellicht wel strenger zijn met aanspreken van medewerkers… Meer kan ik daarover nog niet zeggen. Dat is misschien voor een volgend interview, met Kor erbij.
 
Ook goei vrijwilligers vinden is geen evidentie. Misschien is het nu net makkelijker om mensen voor festivals of concerten te vinden, we zien wel… De boel moet niet perse draaiend gehouden worden (quasi alle dagen open tot stuk in de nacht, kuisen, bar aanvullen). Niet meer opnieuw zoals in den Heksenketel, daar kroop veel te veel energie in.
 
En folk zelf, dat wereldje is ook zo veranderd in vergelijking met bijvoorbeeld 18 jaar geleden?
Het wereldje van de folk zelf is minder open geworden. De incrowd is kleiner geworden. Vroeger waren er meer singer-songwriters, akoestische blues, Twalseree,… die allemaal voor hetzelfde publiek spelen. Nu moet het publiek op voorhand weten of het bal is, wie er in speelt,… en staan ze minder open voor verrassingen. Folk is conservatiever geworden. En minder gericht op muziek voelen.
 
In Broechem deden we wekelijks een concert. En mensen kwamen zelfs ondanks dat ze het niet kenden. Ze gingen er van uit dat het goed zou zijn 'omdat het in den Heksenketel' was. Wij stonden toen garant voor kwaliteit. Nu vinden we dat publiek niet meer. Mensen rijden soms gans het land af om het groepke dat ze al een paar keer gezien hebben, nog eens opnieuw te zien.
Er wordt wel veel meer gedanst, maar desondanks is zelfs de kwaliteit van het dansen er daarom niet op vooruit gegaan. Alles is oppervlakkiger geworden, ook in de folkwereld. Het luisterpubliek is veel beperkter geworden en daarom wil ik zelfs stellen dat het folkwereldje toch kleiner is geworden.
 
Zelfs tussen de groepen kon men vroeger ook veel scherper horen wie wie was. Rum en Wannes van de Velde, Kadril,… ze klonken allemaal heel heel eigen en toch klonken hun respectievelijke lp's soms heel anders dan de vorige. Als er nu iets op de achtergrond speelt, herkent men de verschillende folkgroepen meestal niet uit elkaar. Ze spelen, om het cru te stellenen op enkele uitzonderingen na, allemaal hetzelfde.
Het tempo van CD’s uitbrengen is veel hoger. En ook iedereen kan nu een CD maken.
 
Waar vroeger het hebben van een CD bijna al een kwaliteitsnorm was.
 
Ook de goodwill van de oudere generatie (Kadril, Coomans,…) om te mogen komen spelen was en is nu soms nog aangenamer. De pretentie van beginnende groepen, niet iedereen uiteraard, is groter. Meestal stellen ze voor om 'maar' 300 euro te vragen voor een optreden, 'omdat ze nieuw zijn'. Ze begrijpen dan niet dat we dan ook op zijn minst 300 euro verlies zullen maken, 'omdat ze nieuw zijn'. Gevestigde waarden zoals Kadril, Coomans, Twalseree, Comas, Sophie Cavez en  zelfs buitenlandse groepen zoals Minuits Guibolles, Instinct, KILA, enz. tonen meer respect voor kleine clubs en spelen voor een appel en een ei of zelfs minder, omdat ze weten dat ze in dat circuit zijn opgegroeid en dankzij dat circuit hebben kunnen groeien.
Oudere groepen zijn begonnen met gratis te spelen om ervaring op te doen. Nu wil men al vlugger een gage, die soms niet in verhouding is. Soms krijg je dan het gevoel dat je naar een betaalde repetitie aan 't kijken bent.
Onze reputatie dat we fantastisch zijn, maar keiweinig geven, blijft bestaan.
Maar toch zetten groepen het op hun CV als ze bij ons gepasseerd zijn.
 
Het programmeren is ook anders geworden. Vroeger moesten we eerst aan muzikanten uitleggen wie we waren, wat we deden en dat we hen graag eens uitnodigden. Nu gaat de programmatie als vanzelf. Het aantal aanbiedingen, verzoeken, mails, telefoons,… is groot geworden. Als we nu onze programmaties bekijken dan volgen we vaak CD-voorstellingen van bevriende muzikanten ondanks dat het aanbod is immens groter geworden is.
 
Er zijn wel initiatieven mogen groeien zoals Duimen voor Doel,… mensen rekenen op gelijkgezinden en komen als vanzelf bij ons en ons publiek. Daarom dat zo’n broeinesten belangrijk zijn.
 
‘t Smiske, ‘t Ey, den Heksenketel en de andere collega’s, dat was toch wel vaak fijn herkenbaar bijeen zijn?
Het driemanschap met elk een eigen manier van werken. En toch blijft het schoon om dat gemeenschappelijk te zien. We herkennen vaak dezelfde patronen, problemen die elke coördinator had met de samenwerking met vrijwilligers, met soms hogere eisen met muzikanten, of soms ook het alles zo evident vinden van publiek, muzikanten, met overheden, met overkoepelende verenigingen die hun karretje aan ons wilden hangen…
Ook qua programmatie kwamen er ook meer gelijkenissen… ondanks dat we elk apart ons ding deden. Groepen stelden de vraag op hetzelfde moment aan ieder van ons.  
 
We zijn elk op ons manier ook een beetje controle-freaks over wat we willen?
Als ge er zelf niet zijt… er is een ziel nodig, een bezieling. Formeel werkt dat niet. Vrijwilligers die een takenpakket afwerken. Het gevoel is belangrijk. De eerste zorg dat de muzikanten tevreden zijn, het publiek. ‘t Is een thuis. Ge zijt gastheer met de ziel van het huis.
Als ge er niet zijt en het was niet goed, dan neem je meer afstand. En langzaam vermindert de motivatie. En ook de aantrekkingskracht voor vrijwilligers en vooral de bezieling waarom men het doet.
Dat herken ik heel sterk.
 
Je had soms toch ook langdurigere vrijwilligers. Ik herinner me een paar schoon lieve dametjes.
Ze bleven jammer genoeg niet lang. Zoals ik eerder als zei:een festival wordt na een paar dagen afgerond en dan is het voor hen weer gedaan voor een jaar. Maar een folkclub moet ook na een geslaagd concert blijven draaien, week na week. Hou dat maar eens vol.
 
En herinneringen?
Goh de eerste editie van ‘Feest van de Folk’ op straat was een fenomenale organisatie. Dat feest duurde 4 dagen lang. Bij het laatste concert van Kadril op zondagvoormiddag om 11u zaten er nog mensen van de dag er voor met een Duvel in hun pollen. En dan de rest erbij, goed uitgeslapen en koffie drinkend. Kadril Met 4 man op het podium en 5 ervoor. Dat was op het randje van het surrealisme.
Ook groepen die bij ons begonnen zoals Minuit Guibolles, Iva Nova, Pan de Capazo… er werd soms bij ons  gedanst op de toog.
Philip Masure, is jammer genoeg verhuisd naar Herentals, kwam telkens met zijn passerende muzikanten jammen en spelen. Mooie momenten waren dat. Van Broechem herinner ik me de memorabele concerten van Bob Brozman, Eliott Murphy, Brendan Crooker... Muzikanten die nu nog den AB platspelen.

En Raf, wat nu?
Er zijn nu nog tal van ambities. Er is zoals reeds vermeld het nieuwe project met Kor Vanistendael.
Ik ben ook altijd opvoeder geweest. Vanuit mijn job ben ik nu mee verantwoordelijk voor een project in Roemenië. Dat houdt in dat ik daar twee keer per jaar een week mee workshops organiseer ivm autisme, sociale vaardigheden enz. voor leerkrachten uit het bijzonder onderwijs en studenten van de unief van Oradea die een pedagogische richting volgen.
Mijn verhalen zullen stilaan gebundeld kunnen worden.
Dan is er nog zoiets als 'De Kleine Podia', een verzameling van kleine clubs die proberen op een of andere manier samen te werken en/of aandacht te besteden aan gezamenlijke belangen en gemeenschappelijke problemen. De uitbouw van dit project was tot hiertoe echt een processie van Echternach. Er is hier dus werk aan de winkel.
Een jaar of twee geleden heb ik eens voorgesteld om mee te werken met Folkroddels. Slechts één interview (met Jules Bitter) was daarvan het resultaat. Voor de rest had ik geen tijd. Misschien nu wel.
Tenslotte heb ik al 3 kleinkinderen die ook recht hebben om op een semi-illegale manier aan die extra koek te geraken.
'k Zal me dus zeker niet vervelen
 
De spaghetti was op… en Raf wou nog een sigaret opsteken.
 
Tot als 't moment er is



Reinout Keymolen
Coördinator vzw 't Smiske