Folkroddels.be: IAIN MACINNES

Afwisselend op borderpipes, smallpipes in A en whistle stappen we in een set ‘Lt. Col. D.J.S. Murray/The Treadmill/Spark’s Rant’ waarvan de eerste tune geschreven werd door Major John Allan van de Army School of Piping, en dit voor David Murray, kolonel van de Queen’s Own Cameron Highlanders. Hoewel deze melodie tegenwoordig vaak als reel gespeeld wordt verkoos MacInnes zich hier te houden aan de oorspronkelijke marsversie, waarvan de plechtstatigheid kracht bijgezet wordt door de clavecimbelbegeleiding van David McGuinness. Het swingende tweede luik is van de hand van violiste Mairi Campell, waarbij viool, whistle en piano wervelend door het landschap zweven, om aan te belanden bij ‘Spark’s Rant’, een bescheiden pareltje uit 1854 van John McLachlan. Met de volgende set ‘Go to Berwick Johnny/The Low Country Dance/Up Wi’Eli, Eli/Sweet Molly/Foot it Neatly’ trekken we naar de lowlands, meedeinend op de zachte smallpipes in D en subtiel ondersteund door Simon Thoumire (concertina), Ross Kennedy (bouzouki) en Iain MacLeod (mandolin). Terwijl ‘The Low Country Dance’ ons terugvoert naar een publicatie in 1784, vinden we ook de twee reels waarmee deze set eindigt terug in heel wat oude bronnen, vaak onder heel andere benamingen. Zo wordt ‘Sweet Molly’ ook ‘the Earl of Hopetoun’s Strathspey’ and ‘Sir Hector Munro’s Reel’ genoemd. Nieuw en oud worden naadloos aan elkaar gesmeed in ‘Karuna/The Eagle’s Whistle (Fead na h-lolaire)’, waarbij whistle en clavecimbel de dromerige compositie van Campbell voor haar Oostenrijkse vriend Karuna Starzacher, terwijl het tweede deel op altviool en smallpipes (in D) aangewaaid komt uit Ierland, dat daar in oudere verzamelingen teruggevonden kan worden als ‘O’Donovan’s March’. Het door zijn directheid en eenvoud vaak miskende wijsje ’Lassie Gae Milk on my Cow Hill’ werd voor het eerst neergeschreven in 1794, waar het gelokaliseerd werd in de Engelse West Border. Het wordt trouwens in Northumberland nog vaak gespeeld (weliswaar onder de title ‘All Night I Lay with Jockey’). Het werd hier gekoppeld aan ‘Major Nikerson’s Fancy’ van Pipe Major Robert Crabb een vlotte, dansante melodie die concertina en smallpipes tot een rondedans verleiden. Vervolgens is het tijd voor enkele solo op smallpipes gedeunde ‘quicksteps’, heel populair omstreeks 1820, toen verharde wegen de troepen in staat stelden sneller te marcheren. Het hoeft niet gezegd dat ‘The Hills of Perth/The Braes of Busby/The 42nd Highlanders/Delvinside’ dan ook spontaan een militaire associatie oproepen. Hierbij dient nog opgemerkt dat het laatste deeltje recenter vaker als strathspey geïnterpreteerd wordt. Jig-time dan, waarbij geopteerd wordt voor Highlandpipes, met viool, mandoline en gitaar in de backing, andermaal in een mix van traditie en nieuw, waarbij we in een gemodereerd tempo ‘Marjorie Lowe/Paddy O’Rafferty/William Nicholson’s Jig/ Nighean na Cailliche Crotaiche Crùbaich’ aan ons oor voorbij horen gaan. Hoewel MacDonald, Lord of the Isles, zich bij zijn mars op Harlaw (1411) vermoedelijk niet liet begeleiden op smallpipes en clavecimbel konden de hier aan het werk zijnde heren de verleiding niet weerstaan deze evocatie in de traditie van de oude clanmarches op deze manier een nieuw elan te geven. Het eerste deel van de set ‘The Terror Time/MacDonald of the Isles/March to the Battle of Harlaw’ vormt de melodie van een ballade van Ewan MacColl. Welk een schitterende barokke deemstering verschijnt aan het firnament wanneer harmonium, viool en smallpipes aantreden voor een triootje hornpipes ‘Rusty Gully/Pawky Adam Glen/Water Music’. Het in het tweede deel verheerlijkte heerschap zou in 1715 pijpend gestorven zijn op het slagveld van Sheriffmuir (hij zou volgens de legende toen de gezegende leeftijd van 90 jaar reeds bereikt hebben, en 8 huwelijken ingezegend hebben). Maar dan moet je eens horen hoe dit deel vlekkeloos overgaat in de eerste hornpipesuite van de ‘Water Music’ van jawel… George Frideric Handel, waarna je wel moet vaststellen dat heel wat grote componisten hun inspiratie wel moetn gezocht hebben in… de traditie. Nadat solist Iain ons met smallpipes vergast op twee tragere melodieën ‘Castle Stalker/Tam Glen’ is het andermaal tijd voor wat danspassen met ‘The countess of Loudon’s Reel/David Glen’s Jig’, een statige en toch blijmoedige reel waarbij viool, whistle en clavecimbel het voortouw nemen, terwijl deze laatste bij de jig, waarbij andermaal resoluut gekozen wordt voor een matig (dus geen boombal-)tempo, ingeruild worden door smallpipes en piano. Ontbrak het tot nu aan een melancholische toets, dan is die zeker aanwezig in de aanzet van het finale ‘The Sands of Loch Bee/Maideanan a’Choire Cuibh/A Mhàiri Mhìn Mheal Shùilaich Dhuibh/Angus MacInnes of Glenside/Struy Lodge’. Het eerste deel is afkomstige uit de sterke traditie uit South Uist, terwijl de twee erop volgende tunes ontegensprekelijk uit de puirt-zangtraditie komen. ‘Angus MacInnes of Glenside’ is zoals vermoed kan worden een compositie van Iain, gericht aan zijn broer.