Home > recensies > Boek > DIRK LAMBRECHTS - Fado, de tranen van de Taag

> zoek...
> meer zoeken...
 

DIRK LAMBRECHTS - Fado, de tranen van de Taag
Heerlijke ‘reisgids’ doorheen de lanen en stegen Lissabon en Coimbra, met de fado als gezel,… (Boek)

DIRK LAMBRECHTS – Fado, de tranen van de Taag (EPO, ISBN 90-6445-167-2) 2000 – 173p + CD

 
Dit boek, inclusief cd blijft, hoewel het reeds 10 jaar oud is, brandend actueel. Het werd geschreven door Dirk Lambrechts, die na studies kunstgeschiedenis aan de KUL eerst flamencogitaar ging leren in Sevilla, maar daarna zijn allergrootste liefde ontmoette in Portugal,…. de fado. In zijn boek, ‘FADO, DE TRANEN VAN DE TAAG’ leidt hij ons rond in Lissabon en Coimbra, tot in de stegen en oude ‘bairros’, en voert ons binnen in allerlei gelegenheden waar de fado ons overspoelt met de ‘saudade’ (die heel eigen symbiose van nostalgie, melancholie en hoop’.
 
De oorsprong van de fado voert ons ver terug in de tijd, en doorheen het boek verkennen we talrijke aftakkingen. We ontmoeten in woord en beeld boegbeelden als Maria Severa, Alfredo Marceneiro, Amália Rodrigues en Herminia Silvia. De auteur schreef vanuit een heel persoonlijke betrokkenheid met de muzikanten, het land en de poëzie ervan en leest bijgevolg als een roman, gedreven vanuit een gepassioneerd geraken door een onbestemd verlangen. Een boek ook dat heel sober verlucht werd met heel wat historische zwartwitfoto’s die tal van de beschreven personages ook een gezicht geven. Ook wordt waar het maar even kan de wandeling onderbroken met verzen uit diverse bij de verhaallijn aansluitende liederen.
 
In zijn historische situering van de fado gaat de auteur terug tot de twaalfde eeuw, een tijd waarin de Arabische invloeden daar in sterke mate speelden. Hij poogt hierbij fictie en realiteit strak te scheiden. De fado zelf ontstond in zijn huidige vorm vooral eind 18de begin 19de eeuw, in een heel rommelige politieke en dus ook economische episode in de Portugese geschiedenis. De wieg van deze muziekvorm stond evenwel niet in burgerij- of hogere kringen, maar bevond zich in de verpauperde buurt, meerbepaald in de obscure kroegen en bordelen van die tijd. Hij verwijst hierbij naar een gelijkaardige ontwikkeling in Griekenland, jaren later evenwel, met het ontstaan van de ‘rebétika’.
Een eerste hoogtepunt treffen we, met de figuur van Maria Severa Onofrania (1820-1846), die de grootste mythe en legende van de fado zou worden, en tijdens haar korte leven opereerde vanuit Mouraria. De auteur voert ons even mee in de verhalen rond haar en maakt hiervan ook gebruik om ons binnen te leiden in de structuur van een fadolied, en ook over de typische kledij die steeds meer verbonden werd aan de fado (niet in het minst de ‘xaile’, de sjaal). Vervolgens maken we kennis met Lissabon en de verwevenheid van die metropool met de zeemanscultuur en proeven we met volle teugen mee van de sfeer in kroegen en terrasjes. We leren hoe de fado zich geleidelijk – in de periode 1890-1920 - liet erkennen binnen alle bevolkingslagen, ook de theaters de podiums èn zalen vulden, en zich liet splitsen in twee hoofdklassen, de meest authentieke ‘fado castiço’ en de, iets meer ingewikkelde en meer improvisatie toelatende ‘fado canção’.
 
De hoogbloei was er van 1930 tot 1970 en zelfs de tweede wereldoorlog kon hierin geen spelbreker spelen, met tijdloze fadista’s als Alfredo Marceneiro en Amália Rodrigues. Het was de Anjerrevolutie in 1974 die een schokgolf doorheen de fadowereld voerde. Het protestlied nam de plaats in en heel wat fadista’s werden (tijdelijk) gezien als schoothondjes van het oude Salazar-regime. Dit deed zeker een aantal sterk maatschappelijk geëngageerde fadomuzikanten zoals Carlos do Carmo onrecht aan.  Met Milú ofte Maria De Lurdes, waarvan de schrijver meldt dat ze zonder enige ‘bijschaving’ zou kunnen figureren in een film van Frederico Fellini, belanden we vervolgens opnieuw bij de rauwere, rokerige fado van de gore achterbuurten. Daarna reizen we af na een mistroostige wijk in Sint-Gillis, waar José do Carmo tot in de jaren ’90 de fadobar ‘O Barril’ openhield. Er is het verhaal van Coimbra, met de bron der geliefden aan de Mondego, en zijn eigen fado, die zich onderscheidt van deze van Lissabon.
 
Tijd om toelichting te geven bij het standaardinstrumentarium, de guittara (de Portugese gitaar die hier iets groter is) en de viola (Spaanse gitaar !!). Hier wordt de fado enkel door geschoolde (mannelijke) muzikanten gezongen en is veel lyrischer en romantischer, in tegenstelling tot de volkse, narratieve en flexiebele stijl uit de hoofdstad. We maken kennis met een viertal grote zangers uit eind 19de en 20ste eeuw van deze variant, Augusto Hilário, António Menano, Armando Goes en Edmundo de Bettencour. Daarnaast wijdt de auteur even uit over de gitaristen, die zich ook toelegden op instrumentale intermezzo’s tijdens de concerten waarvoor ze hun eigen guitarradas schreven. Het laatste nummer op de bijgevoegde cd vormt overigens een voorbeeld van een dergelijk instrumentaal pareltje. Artur Paredes was hierbij een van de boegbeelden.
Ook de Nederlandse dichter J.J. Slauerhof verloor zijn hart aan de fado, wat ondermeer in heel wat van zijn werk terugkeert.
 
Uiteraard wordt in twee afzonderlijke hoofdstukjes aandacht besteed aan de centrale plaats die Amália Rodrigues en Alfredo Duarte (‘Marceneiro’) bekleedden op de fado-scene uit de vorige eeuw en licht de schrijver een tip van de sluier van het bewogen leven van beiden. Aansluitend krijgen we enkele beschouwingen over de poëzie en de thema’s.
Onze wandeling door Lissabon brengt ons tenslotte bij het standbeeld van Eça de Queroz, aangever van het thema van de ‘vergeten fado’ en even later bij het kerkhof van Prazeres, waar we de saudade van de stilte aanhoren. We nemen afscheid met  Herminia Silvia, en de fado menor, tot tranen bewogen van een boeiende tocht aan de oevers van de Taag.       
Een echte reisgids waardig sloot de auteur af met een verklarende woordenlijst, naast een stevige bibliografie, enkele stadsplannen, en enkele leuke adressen.
 
Het verschijnen van dit boek in oktober 2000 was aanleiding voor een concerttournée van de fadozangeres Ana Carvalho, die toen samen met haar guitarrista João Alberto en violista Carlos Macieira voor de tweede keer ons land aandeed. Carvalho was goed bekend met de in 1999 overleden Amália Rodrigues, en staat zelf bekent als een pure, heel intuïtief zingende fadiste uit de bairros. Normaal zou ze voor deze tournée trouwens begeleid geweest zijn door Carlos Conçalves, die dertig jaar lang de vaste begeleider was van Rodrigues. Zij was de enige die Conçalves nog wou begeleiden omwille van haar sterke overeenkomst met Amália. Wegens ziekte moest hij afhaken en kreeg Alberto de kans de fakkel over te nemen. Een cd-opname kon en mocht niet uitblijven. ‘AS LÁGRIMAS DO TEJO’ (2001) van Ana Carvalho biedt ons de unieke gelegenheid ca. 45 minuten mee de sfeer op te snuiven. Naast een instrumentale ‘Guitarrada’ verbergt dit schijfje een tiental liederen, waaronder het grootse, door Amália Rodrigues geschreven ‘Lágrima’. 
 


(sefafolk)
30/03/2011 16:56

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
Ik ben het boek ook aan het lezen. Een mooie recensie Séfafolk!

Sterrekruid, 30/03/2011 18:15 (26205) - top
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: Portugal
  • I
  • datum:
  • I
  • genre(s):
    • Wereldmuziek
    • Kleinkunst
  • I
  • website: WWW.EPO.BE
  • I
  • email:
  • I
  • aantal malen gelezen: 2604
  • I
  • artnr: 47403
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste Boek 
    achterklap
    Hallo, Op zondag 25 februari 2018, vanaf 14u, hommage-optreden aan John Lundström in Den Beulebak te...

    Welkom op Sonamos Latinoamerica dan: http://www.folkroddels.be/artikels/53204.html
    ...


    Datum is fout!! Het is zaterdag 25 maart !...

    snelnieuws
  • I
  • Naragonia Quartet– Mira – 2018 – Homerecords
  • I
  • Sinnekloas danst // gratis Baleynbal
  • I
  • GUSTAVO ECCLESIA- ARGENTINA
  • I
  • ROBY LAKATOS ENSEMBLE
  • I
  • 3de Festival "Bals et Roses"
  • I
  • QUEBRACHE ARGENTINE TANGO AND FOLK
  • I
  • DÍAZ/MOLINA GUITAR DUO ‘PAMPA DEL PLATA’ ARGENTINA
  • I
  • DOIMNIC MAC GIOLLA BHRÍDE- IRISH TRADITIONAL
  • I
  • MUSIC FROM CRETE
  • I
  • O CLUBE DO CHORO DE BRUXELAS INVITES
  • I
  • Vishtèn // concert i.s.m. CC Sint-Niklaas
  • I
  • Het Brabants Volksorkest Mazur-Polkadag Herent
  • I
  • Jonas Meersmans
  • I
  • Hide & Seek Festival 2018
  • I
  • SCINTILLA- MUSIC FROM BRAZIL
  • I
  • BANSURI MEDITATION FABRICE DE GRAEF
  • I
  • Appelweyre // cd-voorstellingen
  • I
  • BERT CORNELIS ft LAHIRI, MUKHERJEE & CHATTERJEE
  • I
  • STEVEN DE BRUYN & OSAMA ABDULRASOL
  • I
  • LUTHOMANIA SEXTET
  • I
  • AMSTERDAM KLEZMER BAND & SÖNDÖRGÖ
  • I
  • Kuhn FU
  • I
  • LES GOÛTS DE GAND
  • I
  • XENITIA ft. Katerina Fotinaki
  • I
  • YELEMANI TRIO
  • I
  • Zilleghem folk
  • I
  • KOSMOKRATORS & MARIA SPYROGLOU REBETIKO F-NL-E-EL
  • I
  • THE SCIENTISTS (AU)
  • I
  • BOBBY C (BE) / FUSS BENDER (BE)
  • I
  • BOGGAMASTA (BE)
  • I
  • LOS WEMBLER'S DE IQUITOS (PE)
  • I
  • COMM'UNITÉ: 47SOUL (PS) / DE RUDIES (BE)
  • I
  • Marc Hauman & groep/// WÖR
  • I
  • Nieuwe top-Irish band te gast bij vzw OORZAAK
  • I
  • STAGE ‘REBETIKO D’AMERIQUE’
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban