Home > recensies > CD > NORTHERN LIGHTS – Darkness and Light

> zoek...
> meer zoeken...
 

NORTHERN LIGHTS – Darkness and Light
Een ambitieuze, hypothetische reconstructie van muzikale kruisbestuivingen tussen Kelten en Vikingen, biedt tijdloze beklijvende muzikale avonturen… (CD)

NORTHERN LIGHTS – Dubh agus Geal - Darkness and Light - Loric Colloquies (Lorcan Mac Mathuna, LLM011001) 2010 – 58:32

Waar archeologen ontdekten dat een Vikingschip dat in Denemarken teruggevonden werd, wellicht in Dublin gebouwd werd, vormde dit voor enkele muzikanten het uitgangspunt om uit te zoeken of deze duizend jaar oude verbindingen ook aanleiding gaven tot culturele beïnvloeding en uitwisseling. Als uitgangspunt vertrokken ze van de zangtradities. Is de Ierse sean nós verwant aan de middeleeuwse ‘kveding’-traditie van Noorwegen en Zweden?
 
Voortrekker Lorcán MacMathúna is een gerenommeerd sean-nós zanger, vanuit zijn diepe, wat nasale expressieve stem die naadloos versmelt met de klanken en ritmes van een lied. Hij vond in onze landgenoot Raphael De Cock (doedelzak, hardangerviool, mondharp) en James Mahon (doedelzak, fluit en whistle) het perfecte gezelschap om de kruispunten tussen die zangculturen op te sporen en aan elkaar te weven. Niet in het minst door Raphael’s interesse voor en kennis van talen en muzikale tradities, vaak uit tradities van heel verspreide minderheden werd Lorcán aangestoken tot het project ‘NORTHERN LIGHTS’, mee naar aanleiding van de terugkeer van de ‘Havhingsten fra Glendalough’ (‘De zeehengst’ uit Glendalough, de lokatie ten zuiden van Dublin waar het hout van afkomstig moet zijn), een vikingschip dat ooit in Dublin werd gebouwd en in de Roskilde Fjord in Denemarken opgegraven werd. Vanuit deze focus ging het trio sean-nós (met zijn Aislings, marsen en lamenten) verbinden aan Scandinavische kveding (de middeleeuwse en traditionele zangstijl), viool, uilleann pipes, säckpipa (Zweedse doedelzak), Noorse hardangerviool, harmoniefluiten, whistles en percussie. Tussen die zangtradities zijn er zeker sterke verschillen, maar er is evengoed een resonatie rond gelijkaardige thema’s, stemmingen en klankpatronen terug te vinden. Complementeren ze elkaar, botsen ze, gaat het hier over een confrontatie, eerder dan om een samenwerking? De vikingen overheersten Ierland gedurende zowat twee eeuwen, dus kan uitwisseling onmogelijk uitgesloten worden. En wat met de recentere dansvormen, zoals de jigs en polskas, of de gemeenschappelijke thema’s in de zangtraditie, rond zeevaart en migratie bijvoorbeeld. Met Mahon trokken ze meteen één van de uitblinkers in de nieuwe generatie uilleanpipers aan. Vanuit het instrumentarium wordt een uitgesproken middeleeuwse klanktextuur gebrouwen, bovenop de traditionele, evenwel vrij en creatief gearrangeerde liedteksten.
 
Doedeldrones, daarbovenop meteen een stevige bodhranlijn en swingende melodie op de uillean pipes, zetten dit album in met de viering van de eerste dag van mei, de start van de Keltische zomer, met het ondermeer ook op mondharp ondersteunde ‘Aililiú na gamhna’, een landelijk tafereel evokerend en begeleidend waarin het vee voor het eerst terug naar de graaslanden geleid wordt en overgaand in een breeduitgesponnen veel contemplatiever tweede deel dat de twee zangers (Raphael en Lorcán) in dialoog met elkaar brengt onder een monotone bourdongebeleiding, om elkaar tenslotte te vinden in een duet. In ‘Over de waves’ ontmoeten de twee culturen elkaar waarbij Raphael en Lorcán afwisselend strofen zingen uit het Deense ‘Hermod Den Idle’ (over een hyperkinetische en overmoedige jonge viking die het land uitgestuurd wordt na ‘per ongeluk’ het hoofd van zijn broer afgehakt te hebben,…) en ‘Craggie Hill’ (een typisch migratielied waarin de geliefde achtergelaten wordt met de optimistische belofte van een rijke toekomst) andermaal van archaïsche instrumentatie voorzien, bourdon en bodhran in de basis, met invallen van de fluiten. Dit nummer gaat naadloos over in ‘Ceannabhán bána/Paidín Ó Rafairte’, waarbij het eerste deel fluitend ingeleid wordt door James ter afronding van het vorige, om vervolgens het gezelschap te krijgen van het tegelijk vloeiende en springerige zangritme en via de mondharp geleidelijk in de richting van het tweede deel geduwd wordt, resulterend in een subtiele meerstemmigheid. Raphael soleert vervolgens op hardangerviool in ‘Nordlys’, een melodie uit de ‘Lydarlåt’-traditie, luistermelodieën die laat in de nacht gespeeld worden, wanneer de dansers vermoeid in een rustiger stemming wensen te komen. Ook in ‘The Frozen North’, waarin twee duistere, magische liederen rond wanhoop, de Ierse elegie ‘Tuireamh Mhic Fhinín Duib’ en ‘Dei Frealause Menn’) verweven worden, opnieuw met alternering van de strofen. Als gemeenschappelijk thema verhalen ze de gevolgen van het verlies van leiderschap, waarin de metaforen verwijzen naar de dreigende dood van een volk, een cultuur. Dit hoogtepunt op deze schijf eindigt met een passage waarin Raphael zijn boventoonzang demonstreert. ‘Sven in the Rosegarden’ vormt een vertaling van de Zweedse middeleeuwse moordballade ‘Sven i Rosengard’, een thema bezingend dat in zowat alle culturen terugkomt. Het lied zelf is wellicht oorspronkelijk verbonden aan de Zweedse kettingdanstraditie, waarbij elk refrein een antwoord vormt vanuit de ketting en het tempo en ritme gaat opdrijvent, wat hier met rifs en tegenritmes gesimuleerd wordt. Twee dansmelodieën, twee nationale instrumenten (hardanger en uillean pipes) en twee zangarticulatietradities leiden tot een reel in ‘The chickens lip’, waarbij een geïmproviseerde gangar (een Noorse stapdans in 3/8), op het moment dat de doedelzak de hardingfele komt vervoegen, overgaat in een bekende Ierse jig ‘The old Favourite’, zonder woorden gezongen door gebruik te maken van nonsensklanken (het Ierse lilting’ en het Zweedse ‘lalling’). De suite wordt afgerond met de reel ‘Tomeen O’Dea’s’. Heimwee troef in het nostalgische, heel integere verbanningslied ‘Ard Uí Chuain’, solo voorgezongen door Lorcán, onder begeleiding van geneurie, dat zo iets shamanistisch in zich krijgt. ‘Amhrán na heascaine’ is de Ierse titel van een lied dat vrijwel wereldwijd verspreid is geraakt en in het Engels gekend is onder de naam ‘Lord Randal’, met het universele thema van vergiftiging binnen de eigen familie. Er bestaat ook een Zweedse versie van ‘Den lillas testamente’. In ‘I’m sick to my heart’ worden deze twee thema’s verweven, onder heel sobere hardangerbegeleiding. Met ‘Aisling Gheal’ betreden we de muziek van de dromen, de spirituele visioenen en de poëzie, die van de Aisling, de muziek van de verhalen die zwanger zijn van het Gaelic symbolisme, waarbij het melodische plukken op een chatkhan uit de Centraal-Aziatische taiga, een live opgenomen, trance-inducerend avontuur.   
Vervolgens bieden ze ons in de suite ‘Filleadh thar Claddach’ andermaal twee verwante nummers uit beide contreien, ditmaal in de categorie van de thuiskomst na een reis naar de andere kant, het mythische ‘Runarvisa’ (een Scandinavische variant op Orpheus en Eurydice) en ‘Mo Cheallachain Fionn’ (over de thuiskomst van de moedige zeeman). En dit ongemeen interessant album eindigt met een ‘Suantraighe’, een nummer om te verpozen en rust te vinden, een meerbepaald ‘Bog Braon’, een traag in samenzang ingezet slaaplied, dat geleidelijk aanzwelt tot een swingend ritme, beklemtoond door woordpatronen die een blijgezinde uitdrukking van de eenvoudige pleziertjes in het leven evokeren. Als kers op de taart herneemt een spooktrack nog even het ‘Nordlys’-thema.
 
Deze ‘muziekantropologen’ wisten dit project vol uitdagingen zondermeer tot een goed einde te brengen. Ze slaagden erin om de mystiek uit de donkere tijden van toen wonderwel te evokeren met hun, niet in het minst om de bourdon- en sympathie-kwaliteiten van hun inrtrumentarium tenvolle te benutten in de begeleiding. Dit levert een handvol magische, hypnotiserende, en soms meditatieve ervaringen op, terwijl de muziek alsnog heel toegankelijk blijft. Hier valt veel te ontdekken en te genieten. Hoewel heel archaïsch in het opzet, heeft deze muziek ook iets tijdloos. Hier steekt een ziel in, aan de luisteraar om er zich in te verliezen.
 
Bezetting:
 
Lorcán Mac Mathúna: zang.
Raphael De Cock: zang, hardangerviool, doedelzak, shruti, mondharp.
James Mahon: doedelzak, whistles, fluiten (D, C, E).
 
Gasten:
 
Connor Lyons: bazouki, bodhrán.
Joey Doyle: gitaar.
 
 
 
Meer informatie:
 
WWW.LORCANMACMATHUNA.COM


(sefafolk)
16/01/2012 06:31

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
Northern Lights is op dit moment op tour in België. Eerste wwe kis al voorbij, maar donderdag gaan ze weer aan de slag:

23/01/2012 Nothern Lights 21.00
Den Hopsack - Antwerpen/Anvers
Info: www.denhopsack.be

26/01/2012 Nothern Lights 22.00
Muzikantenhuis - G(h)ent/Gand
Info: www.muzikantenhuis.be

27/01/2012 Nothern Lights 20.00
café Point Virgule - Haacht
Info: Sint-Adriaansstraat 109. Tel. 016 60 51 93

28/01/2012 Nothern Lights 20.30
Centre Culturel - Ans-Alleur
Info: www.rzf.be

29/01/2012 Nothern Lights 15.00
Celtic Art Gallery - Ham
Info: www.celticartgallery.be


Variole, 24/01/2012 12:16 (26461) - top
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: Europa
  • I
  • datum:
  • I
  • genre(s):
    • Keltisch (UK/Ierland)
    • Scandinavisch
    • Wereldmuziek
  • I
  • website: WWW.LORCANMACMATH...
  • I
  • email:
  • I
  • aantal malen gelezen: 1224
  • I
  • artnr: 48465
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste CD 
  • I
  • Follia! met Follia!
    (29/10/2014 07:19)
    achterklap
    Toegang gratis voor wie een T-shirt van bal@herk draagt...

    Nu zondag 14 september zit de muziek van Sens Unique in "De Ridder" op Eén! ...

    De datum is verandert naar 18 september 2014. en het is Luc Vanden bosch......

    snelnieuws
  • I
  • ISTANBUL EKSPRES 2014
  • I
  • Novemberbal met duo Milleret-Mignotte in De Poel
  • I
  • Follia! met Follia!
  • I
  • VALENKI TRIO
  • I
  • KUDSI ERGUNER ENSEMBLE
  • I
  • SAZ
  • I
  • TOUMANI EN SIDIKI DIABATE
  • I
  • MASTERCLASS TURKSE EN BALKANKLARINET o.l.v. SERKAN
  • I
  • MASTERCLASS DARBOEKA | LEVENT YILDIRIM
  • I
  • CARMINHO
  • I
  • Marin/Marin
  • I
  • GREEN JACKET te OUDENAARDE
  • I
  • Tom Theuns & Paul Russel
  • I
  • Bart Maris & Lode Vercampt - Krommekeer
  • I
  • MIKE SILVER
  • I
  • Art Base & Cercle des Voyageurs- Sitar Festival
  • I
  • Stu Larsen (au)
  • I
  • St. Grandson
  • I
  • Kalakan (ES) op 8/11/14 in CC De Ploter
  • I
  • Klakkebusse
  • I
  • DakhaBrakha (Oekraďne)
  • I
  • De Vlier -Nederokkerzeel zaterdag 15/11/2014
  • I
  • GREEN JACKET te BOOM
  • I
  • BELGOMINA SWING & MANOUCHE
  • I
  • CARMINHO
  • I
  • MELIKE
  • I
  • GEORGIA DAGAKI- CRETA
  • I
  • SADIG GROUP
  • I
  • WIM CLAEYS & SVEN HEDSTRÖM
  • I
  • GREEN JACKET & KOOR CANTUS VOCUM te GENK
  • I
  • Brugges Festival,7-8/11,Stadsschouwburg Brugge
  • I
  • Guitarras del Sur: Hernan Reinaudo Trio | Myrddin
  • I
  • Wim Claeys (België) & Sven Hedström (Zweden)
  • I
  • EVGENIOS VOULGARIS ‘Rebétiko d'avant-guerre’
  • I
  • DETELINA GEORGIEVA- Atelier Chant Polyphonique
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban