TREF met cd voorstelling 'Dampf' in de Turbinezaal van De Centrale te Gent op vrijdag 20 januari 2012. (contact TREF: wimc@skynet.be ; www.tref.fr ; www.homerecords.be )

Zoals verwacht liep de Turbinezaal van De Centrale zo goed als helemaal vol voor de voorstelling van 'Dampf', de derde cd van TREF. De kans dat u lezer er was, is groot, zo groot dat we kort mogen zijn. Het jolige en, laat het ons bekennen, enigermate geschifte, maar duivels knap spelende kwartet, bestaande uit drie diatonische accordeons en één losgeslagen slagwerker, had geen moeite om het laken (en en passant ook al het andere beddengoed) naar zich toe te trekken. Dat is niet verwonderlijk als je voor een publiek speelt dat jou kent en al jaren op handen draagt. Maar ook de neutrale toehoorder kan niet anders dan onder de indruk komen van zoveel bravoure en vaardigheid, gebracht op een ogenschijnlijk ontspannen manier.

Het vingers-in-de-neus gevoel mag niet verhelen dat er onvermijdelijk flink wat werk kruipt in het componeren, arrangeren en inspelen van zo'n complexe stukken. Zoals de Engelsen zeggen: L'art c'est dissimuler l'art. Want die complexiteit staat de toegankelijkheid niet in de weg. Het is net het omgekeerde. Je hoeft geen hogere studies aan het Lemmens gedaan te hebben om te genieten van de melodietjes en dansen kan je hierop zo goed als altijd (sommige verslaggevers met twee linkervoeten niet te na gesproken) Het is voor een serieus artikel enigszins een nadeel om deze heren goed, te goed te kennen van deze en andere combinaties, vooral ook omdat het stuk voor stuk leuke en interessante mensen zijn, vlot in de omgang en de vriendelijkheid en bescheidenheid zelve. Voor wie niet thuis is in de folkwereld (zo'n mensen bestaan nu eenmaal) toch even een korte update en excuus als ik enkele open deuren intrap.

Didier Laloy en zijn Parijse leermeester-met-de-Nederlandse-echtgenote Bruno Le Tron zagen we kort geleden nog uitblinken met Samurai (geen drie, maar vijf verslaafden van het diatonisch accordeon, de meest gezonde en gezellige overdosis die we kennen) Didier heeft overigens een tweede cd afgeleverd met zanger-gitarist Milann. 'Rozz' is een logisch vervolg op het spraakmakende debuut 'La Marquise' maar mikt op een breder publiek, zonder aan de kwaliteit te tornen. Milann-Laloy is intussen uitgebreid tot een kwartet (beide cd's op HomeRecords) Didier en Bruno zijn twee handen op één buik en vier op twee accordeons. Maar de derde musketier moet niet onderdoen. Wim Claeys kent men van Ambrozijn en van Göze, met gitarist Maarten Decombel die op zijn beurt kort na mekaar drie platen afleverde: eerst 'Phosphor Bronze' met het trio Snaarmaarwaar (op Appel Rekords), dan 'Batiska' met Naragonia Quartet (met o.a. violist Wouter Vandenabeele; ook al op Appel Rekords), en heel recent, onder eigen naam, 'October Sunrise' (Home Records) We zijn bang dat we de liefhebber nog dieper in de crisis zullen duwen, maar ook deze cd's leggen de lat heel hoog. Het zwierige 'Batiska' mag zelfs onze folk cd van 2011 heten.

Tref heeft in de tweede lijn nog een geheim wapen: Frédéric 'Fred' Malempré is sinds zijn jeugd in Verviers in de muziek ondergedompeld. Via een Turkse trom verzeilde hij in de Afro-Cubaanse percussie, wel na een klassieke opleiding, en werd hij een virtuoos op alles waar je kan op slaan (alles dus) Precies door zijn eclectisme is hij de metronomische droom van elke solist, zoals, onder tientallen anderen, Sophie Cavez (KV Express) en gitarist en componist Quentin Dujardin kunnen getuigen. Slechts één probleem: hij kan maar op één plaats tegelijk zijn (niemand is perfect) Excuus voor de vele flauwe grappen tussen haakjes, maar dat is het gevolg van het concert: 'Omgaan met Wim Claeys kan je gezondheid schaden' stond op de gebruiksaanwijzing. Het is nu eenmaal een uitgesproken troef van het gezelschap dat ze hun publiek ook kunnen bespelen zonder te spelen. Fred krijgt weinig gelegenheid om vanachter zijn potten en pannen de lolsmurf uit te hangen, maar Wim, Didier en Bruno zijn geboren entertainers met clowneske allures, zowel qua mimiek als in het bewegen, en er is het vaak schitterende verbale vuurwerk.

De interactie maakt er bijna vaudeville van, 'bijna' want in alle omstandigheden primeert het musiceren. Sommige fratsen, grollen en bindteksten laten zich raden, maar zijn er niet minder onderhoudend om. Geregeld gooit Jan, Pier of Pol (Wim, Didier of Bruno dus) een oneliner, een ingeving van het moment voor de leeuwen... en spelen de anderen daar met de nodige vitriool op in. Mekaar jennen en plagen, dollen met het publiek, absurde 'commentaren' debiteren: veel dode momenten zijn er niet tussen de nummers! Vanzelfsprekend komt de hele 'Dampf' aan bod, zij in het omgegooide volgorde. We krijgen de nodige verklaring voor de op het eerste zicht absurde en/of intrigerende songtitels als '19H39', 'Pas encore' en 'Andro Hazes'. Een zeldzaam nummer 'van vroeger' (uit het door Klara gelauwerde 'Accordéon diatonique' van 2002 en 'Loop To The Moon' uit 2006) sluipt gaandeweg in de set, maar je kan ze op vingers van de linkerhand van Django Reinhardt tellen. Tref pleziert er zijn fans van het eerste uur mee, maar Wim heeft er nog een laconieke verklaring voor: 'Onze nieuwe cd duurt (slechts) 58 minuten'. Een goede verstaander heeft maar een halve Wim nodig!

Nogal wat mensen hebben het lastig met puur instrumentale muzeik, heu -ziek, zelfs als die sprankelt en vol ideeën zit als die van Tref (of de andere al vermelde formaties) Ieder zijn meug natuurlijk, maar het is spijtig dat die mensen consequent weg blijven van de concerten, terwijl Tref en co live de registers opentrekken en meerwaarde geven aan hun nummers. Bij Tref, met zijn uniforme frontlijn, is het leuk om te achterhalen wie wat speelt (bij Samurai is dat met vijf acco's nog 'leuker'), te bestuderen hoe de ene op de andere inspeelt en de komende wendingen en fiorituren te 'voorspellen'. Maar je kan er ook gewoon op dansen en je zorgen vergeten. Er werden vele zorgen vergeten die vrijdag, al hadden de aandachtig luisterende 'studenten' het overwicht.

Tref zou de volgende morgen vroeg vertrekken want 's avonds al moest men in de Provence concerteren. Puur medelijden! Het leven van een artiest is toch zo'n corvee... In dit geval hebben ze het aan zichzelf te wijten: ze moesten maar niet zo goed zijn. Desondanks bleven de vier lang genoeg om iedereen die dat wenste te woord te staan en de zoete broodjes, we bedoelen, de 'Dampf' cd's te signeren. Een volgende maal voldoende plaats voorzien om een 'dédicace' te kunnen plaatsen, boys! Dan is er toch iéts minder goed aan 'Dampf'!

Antoine Légat (25 01 12)

cd TREF, Dampf, Home Records.