Home > woord/beeld > Concertverslag > Hans Mortelmans & Groep in Arscene 12/9/15

> zoek...
> meer zoeken...
 

Hans Mortelmans & Groep in Arscene 12/9/15
Muziek sterker dan politiek, oorlog, macht en tweedracht, dat is een gedachte die Hans Mortelmans en onszelf beslist kan behagen... (Concertverslag)

 HANS MORTELMANS & GROEP in Arscene te Hansbeke op zaterdag 12 september 2015: ‘Hans laat nog altijd even luid zijn afkeer merken voor alles wat krom en onrechtvaardig is in onze maatschappij, gewapend met lekkere muziekjes en dito woorden, gedompeld in alles tussen humor en sarcasme in, vooral ironie

 

Met enig geluk was dit gebeuren meegesleurd in de ongetwijfeld woeste tsunami van concerten die de nieuwe, vijfde cd van Hans Mortelmans & Groep, ondersteund door onze wakkere nationale media, zal veroorzaken, maar, net als ‘Billie’ van de Isbells veertien dagen eerder: de nieuwe ‘Wandelpaden’ is nog niet rond. Zowel Gaëtan Vandewoude als Hans Mortelmans zijn niet vlug tevreden en alvast in het tweede geval zorgt een volledig nieuwe mix voor uitstel. Het maakt ons alleen maar nog meer curieus. De ‘mix’ die Hans & groep ons live aan te bieden had in Arscene in Hansbeke (Nevele) overspande de vier cd’s die tot hiertoe uit zijn, gelardeerd met heel wat liedjes uit de komende. Een verrassing was dat vanzelfsprekend niet, evenmin als de samenstelling van de groep, die door de jaren heen dezelfde gebleven is. Never change a winning team, toch niet als ‘winning’ de kwaliteit betreft en je dat ‘team’ kan zien als ‘familie met extensies’: naast Hans (gitaar en occasioneel accordeon) vinden we schoonbroer Lode Dedain op gitaar, Lieven Van Keymolen (klarinetten), Benny Van Acker (contrabas) en als backing de Dedain Sisters, Hans’ vrouw en schoonzus. Met het Franse ‘dédain’ heeft het dus niks te maken, al laat Hans nog altijd even luid zijn afkeer merken voor alles wat krom en onrechtvaardig is in onze maatschappij, gewapend met lekkere muziekjes en dito woorden, gedompeld in alles tussen humor en sarcasme in. Ironie speelt daarin de hoofdrol.

 

Wie enige ironie zou durven bespeuren in onze aanhef behoort dan weer tot het contingent der wakkere burgers. Het is ons nog altijd een mysterie waarom Mortelmans intussen geen huishoudnaam geworden is, zoals pakweg die andere Antwerpenaar Tourist LeMC. Johannes Faes, zijn echte naam, zit uiteraard in een meer modieuze onderstroom en heeft volgens ons grote verdiensten (al is ook hij slachtoffer van de ‘nieuwe Wannes’ hype… Het doet denken aan de ‘nieuwe Bob Dylan’ rage van dik veertig jaar geleden) Wat Hans doet is uiteraard per definitie iets ‘moeilijker’ en kleinschaliger. Iets. Ons benieuwt echter het enorme verschil in exposure die de media de ene en de andere gunnen. Als de radio en de niet-gespecialiseerde pers iets doodzwijgen, dan wordt het bepaald zwart-wit. Zeuren we? Dat is dan geen rekening houden met de pijn in het hart toen we zagen (ja, zàgen) dat Arscene, in tegenstelling tot de Isbells, slechts enkele verknochte fans (‘Tot in Nazareth toe’ zei Hans ons, ‘maar niet in Galilea, hé!’ – Yeah, right!) en een paar lokale mensen met brede of zelfs heel specifieke interesse kon lokken. Mortelmans? Nooit van gehoord… Nochtans werd hij al vaak door de vakpers aan de borst gedrukt en binnengehaald als de nieuwe Wa… Oeps…

 

De heruitgave van de eerste drie platen op twee cd’s, in totaal 36 liederen (drie nummers werden wegens plaatsgebrek weggelaten en zijn intussen gesignaleerd in de buurt van het Brusselse Maximiliaanpark) is dan ook geen lucratief bedoelde ‘career move’, maar bedient degenen die de story niet gevolgd hebben vanaf het begin van de groep (2005) Aan de platen van de bij Wild Boar Music verschenen ‘Wielen’ (2007) en ‘Parima’ raakte mixer van dienst Erwin Libbrecht niet (Erwin kent men van Kadril, Faran Flad, sinds kort de bluegrassband The Dusty Millers; eigenaar van de Alea Studio en het productieve Wild Boar Music) Maar ’De Wereld was klein’ (2009) hadden ze in lichtelijk overmoedig zelf geproduceerd en Hans en Erwin zagen zich genoodzaakt om die onder handen te nemen om ze qua sound gelijk te schakelen met de andere cd’s. De vierde ‘Zand’ (2013) is nog volop verkrijgbaar. De nummers zijn in dialect. Dialect! Sinds ‘Wannes, Willem en Walter’ weten we dat je natuurlijk en expressief kan zingen in je moerstaal rocken en Flip Kowlier bewees dat ook rappen geen rem hoefde te zijn op het taalgebruik. Veel ‘Vlaams’ zit er in de muziek dan weer niet. Hans springt in zijn Wommelgems (toch al verschillend van Seefhoeks of Hobokens) van het ene muziekgenre naar het andere in onvervalste style hopping, met respect voor ‘het origineel’ maar gelukkig ook met een eigen draai. Gans in het begin van het concert wijst hij op het doorgeefluik dat muziek per definitie is, het gevolg van niet-aflatende migratiegolven, cultuurbotsingen en vermengingen van volkeren en tradities. Tot spijt van wie ‘t benijdt is dat nu eenmaal een opvallende wezenstrek van de mensheid. Zo mag het niet verwonderen dat je een Franse melodie weervindt in Brazilië, een polka bij Mexicaanse mariachi of een Turkse mars bij Mozart.

 

De set begint dan ook met een verwijzing naar de barok met ‘Sarabande 1’ uit de komende. Later in de set zouden de Antwerpse barok en zelfs de Vlaamse polyfonie voor een muzikale basis zorgen. Het tweede nummer wijst op de kwetsbaarheid van de dichter. Zoals wijlen Guy Béart zong: ‘Le poète a dit la vérité. Il doit être exécuté’. De wereld is niet lief voor gevoelige zielen als Mortelmans. Hans bezingt daarom de ongelofelijke voordelen van het leven op een eenzame vuurtoren, ver van de rat race. Je kan bezwaarlijk verder gaan ‘kamperen’ dan op de Phare d’Ar Men, bare en barre rotspunt met vuurtoren, voor de kust van Bretagne, die de troetelnaam ‘Hel der hellen’ meekreeg, de ultieme beproeving van de daar ver van het vasteland geplante wachters, die in apocalyptische omstandigheden de veertiendaagse aflossing afwachten… die dikwijls de phare niet kan bereiken wegens de onstuimigheid van de zee. Hans is echter wereldwijs genoeg om te beseffen dat je de eenzaamheid van zo’n godvergeten plek ook niet lang kan uithouden. Zijn abdicatie is dus met een knipoog te nemen.

 

Hans houdt eraan merkwaardige feiten die zo goed als verborgen bestaan leiden, weer onder de aandacht te brengen, zoals in de eerste grote vrouwenstaking uit de geschiedenis (de huwelijksstaking van de Griekse Lysistrata, en haar Atheense en Spartaanse aanhangsters niet te na gesproken, maar die heeft nooit echt bestaan), die van de werksters in de ‘Penn Sardin’ (‘sardienenhoofd’) fabriek in het Bretoense Douarnenez (1905), een heroïsche affaire waar ze ginder die dames nog dankbaar voor zijn (‘…ont écrit des pages parmi les plus belles de l'histoire de Douarnenez. La ville leur doit beaucoup…’ zegt de lokale chroniqueur) Intussen krijgt een bekend politicus een sneer bij de inleiding van ‘City van de Mode’ (‘Marchant van zaken die nooit zullen marcheren’) Het arrangement van dit lied (uit ‘Parima’) is geïnspireerd door de barok, en dat is geen toeval. Het is immers een ode aan de Antwerpse gouden eeuw, waar men in onze tijd in de Koekenstad amper nog van kan dromen. Zelfs de tot in den treure bejubelde ‘Zes van Antwerpen’ kunnen dat tij niet keren… De titelsong van ‘Wielen’ dendert voorbij. In het nieuwe ‘De Reis’ vernemen we dat een reis pas geslaagd is als alles dat kon mislopen daadwerkelijk ook misliep.

 

En dan is het tijd om een held uit de kast te halen, en wat voor één. Mortelmans is een onverdeeld bewonderaar van Django Reinhardt en diens swing jazz (gipsy jazz, jazz manouche), die de ‘Belgische’, maar eigenlijk kosmopolitische Manouche (Sinti) gitarist tot één der sleutelfiguren maakt van de muziek van vorige eeuw. Ondanks een verminkte linkerhand was en is zijn gitaarspel ongeëvenaard. Zijn melodieën werden jazz standards. Hans en zijn band brengen een bewerking van ‘Douce ambiance’, dat Django schreef tijdens de oorlogsjaren. Het valt trouwens op, stelt Hans, dat de man zijn zachtste melodieën schreef op een ogenblik dat de wereld rond hem in vuur en vlam stond, in de jaren 1939 tot 1944. De tekst van Hans, fijntjes ‘Zoet Lawijt’ getiteld, swingt inderdaad de pan uit. De eerste set eindigt met een andere grote figuur uit de muziekhistorie, Ewan MacColl, Schotse zanger, componist (‘First Time Ever I Saw Your Face’), communist, activist, producer en… papa van o.a. Kirsty MacColl. De Dedain Sisters brengen a capella ‘The Pressgang’ over de knokploegen waarmee de Britse vloot lang geleden scheepsvolk zocht en vond. De louche praktijken blijken van alle tijden! (*)

 

El Mina’ zet het tweede deel in, verwijzend naar de Portugese kolonie/stad met fort Elmina, toen in Goudkust, nu in Ghana. Zoals de naam aangeeft was het in oorsprong een plaats voor goudwinning, maar toen de Hollanders halfweg de 17e eeuw in het spel kwamen, zorgde de West-Indische Compagnie voor een ander winstgevend bedrijf: het transport van zwarte slaven naar de nieuwe wereld. Het is de gelegenheid om erop te wijzen dat het westen, dat zo gretig de moraalridder van de wereld speelt, zelf een boterberg op het hoofd heeft…Het vrolijke ‘De Bedwant’ heeft dan wel een frivole tekst, maar verkondigt een in snedige humor verpakte boodschap. Dat ligt helemaal in lijn met de sociale functie van de originele calypso, als een verdoken ‘krant’ en vorm van protest van, voor en door de armen, die het van hun bazen toch nooit zouden horen. Ook ‘Oscar’ heeft een sociale dimensie, hoewel op microschaal: Oscar Marcelo Alemán was een Argentijns jazzgitarist (1909-1980) die niet gediend werd door het lot.

 

Hoewel Oscar als muzikant zijn vriend Django naar de kroon stak (ze speelden vaak samen en trouwens, Oscar verving Django af en toe!), werd hij in zijn Parijse jaren nooit voor vol aanzien, omdat hij werkte voor Josephine Baker en met het variété werd geassocieerd. Maar hij was wel degelijk top: als Baker het niet belet had (ze wist ook wat hij waard was!), zou hij met Duke Ellington naar de States vertrokken zijn. Toen de doorbraak voor het grijpen leek, werd hij door de oorlog verplicht om weer naar Argentinië te keren… We krijgen nog een heerlijke Cubaanse ‘smartlap’, opgedragen aan Hans’ vader, en een sfeervolle, smeuïge bossa nova vooraleer we bij ‘Joseph (De Linkerhand van God)’ aanbelanden, opnieuw over een, tijdens zijn leven toch, ietwat ondergewaardeerde figuur. Joseph Reinhardt, alias Nin-Nin, speelde slaggitaar in de Quintette du Hot Club de France van zijn broer. Hij was een trouwe secondant al had hij een stormachtige relatie met Django. Hoewel hij in de schaduw stond van zijn beroemde broer, was zijn inbreng als slaggitarist (als stylist én als arrangeur) uiterst belangrijk, zoals liefhebbers van swing jazz wel weten. In 1937 ging hij zijn eigen weg en hoewel zwaar aangedaan door de dood van zijn broer (1953) bleef hij actief en ontpopte hij zich zelfs tot een vernieuwer.

 

Het lot van underdogs als Oscar en Joseph lijkt, op dit ogenblik toch, een beetje op dat van Hans zelf, denken we stout, om die gedachte snel weer te, heu, onderdrukken. U hebt ze hier dus niet gelezen. ‘Wandelpaden’, de titelsong van de nieuwe, eist onze aandacht. Het lied verwijst via de Dedain Sisters naar de hoogdagen van de polyfonie, iets waar we met zijn allen veel te weinig fier op zijn, hoewel die meerstemmigheid vooral in Vlaanderen bloeide en het internationale cultuurleven beheerste. De klarinet van Lieven geeft het lied bovendien een sfeer mee die we kennen van de mijmeringen van Willem Vermandere met zijn basklarinet. Dat past uitstekend bij het ‘filosofische’ karakter van dit ‘Wandelpaden’…Les Bobos’ is oorspronkelijk van Renaud Séchan, een ander rolmodel van Mortelmans. Geen wonder: Renaud kan ook niet zwijgen bij onrecht en wantoestanden en verwoordt zijn grieven met een in vitriool gedrenkte pen. Dat moet Hans wel aanspreken! Ook het aspect zelfspot kan hem allicht bekoren: Renaud hekelt in die song uit 2006 de yuppie attitude van de ‘bo-bo’s’ (afkorting voor ‘bourgeois-bohémiens’), die zich graag mondain en modieus vertonen ver ‘beneden hun stand’, de zoveelste stupide trend voor zichzelf vervelende leeghoofden. Net als Renaud komt Hans in zijn vertaling ‘De Bobo’s’ (uit ‘Zand’) tot een verrassende conclusie!

 

De bissen zijn geen vrijblijvende extraatjes: ‘Willy Broejaar’ (zal op de nieuwe staan) vertelt het verhaal van een ‘brave maar depressieve flik’, zoals in het origineel, ‘La Ballade de Willy Brouillard’, opnieuw van Renaud. In zijn inleiding komt Georges Brassens ook ter sprake, met één van zijn opmerkelijke uitspraken. Hans Mortelmans & Groep sluiten af in schoonheid: het swingende ‘Dr. Jazz’ (uit ‘De Wereld was klein’) staat iedereen toe om eventjes solistisch in het zonnetje te staan (met de geschiedenis van Joseph en Oscar in het achterhoofd, kan je niet voorzichtig genoeg zijn, nietwaar, Hans?) De angel zit ‘m hier echter in de verwijzing naar de echte ‘Doctor Jazz’, Luftwaffe officier Dietrich Schulz-Köhn (1912-1999) die als jazz liefhebber (schrijver, kenner, radioman, stichter van clubs, enzovoort) de joodse en gipsy muzikanten een hand boven het hoofd hield in het door de nazi’s bezette Parijs. Er bestaat zelfs een foto, te vinden op het net, van de man (in uniform!) met Django en zwarte muzikanten…

 

Muziek sterker dan politiek, oorlog, macht en tweedracht, dat is een gedachte die Hans Mortelmans en onszelf beslist kan behagen… Vandaar ook deze uitnodiging: wees geen bobo en breng de ‘familie Mortelmans’ en hun ‘zoet lawijt’ eens een concertbezoek als ‘Wandelpaden’ uit is: daar krijgt u geen spijt van.

 

Antoine Légat.

 

(*) Er is een opname van MacColl zelf: https://www.youtube.com/watch?v=7wc6PQC52bE )



(Twan)
19/09/2015 05:52

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
Ook wij begrijpen niet waarom Hans en zijn muzikanten nog geen nationaal erfgoed zijn of in ieder geval grijs gedraaid worden op radio 1. Zit er te veel inhoud in de teksten ?


Muziekpublique, 23/09/2015 14:47 (26675) - top
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: Oost-Vlaanderen
  • I
  • datum: zaterdag 12/09/2015
  • I
  • genre(s):
    • Lage Landen
    • Pan-Europees
    • Poppy Folk
    • Wereldmuziek
    • Singer-songwriter
    • Kleinkunst
  • I
  • website: https://antoinele...
  • I
  • email: antoine.legat@sky...
  • I
  • aantal malen gelezen: 2326
  • I
  • artnr: 52011
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste Concertverslag 
    achterklap
    Mooie videoclip van deze plaat op https://www.youtube.com/watch?v=K1REDX8kMyk ...

    Hallo, Op zondag 25 februari 2018, vanaf 14u, hommage-optreden aan John Lundström in Den Beulebak te...

    Welkom op Sonamos Latinoamerica dan: http://www.folkroddels.be/artikels/53204.html
    ...


    snelnieuws
  • I
  • Fairport Convention
  • I
  • Marco Van Wesemael: Vederlicht // boekvoorstelling
  • I
  • Hide & Seek Festival: Baul Meets Saz (Ind/Turk)
  • I
  • Minyeshu TRIO (Ethiopië)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Renaud Garcia-Fons (FR)
  • I
  • Raphaël De Cock & Edwin Vanvinckenroye
  • I
  • Hide & Seek Festival: Justin Vali Trio (Madagascar
  • I
  • Hide & Seek Festival: Clarinet Factory (CZ)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Egschiglen (Mongolië)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Tiny Legs Tim
  • I
  • Soetkin Collier Trio // gratis concert
  • I
  • Naragonia Quartet– Mira – 2018 – Homerecords
  • I
  • Sinnekloas danst // gratis Baleynbal
  • I
  • GUSTAVO ECCLESIA- ARGENTINA
  • I
  • ROBY LAKATOS ENSEMBLE
  • I
  • 3de Festival "Bals et Roses"
  • I
  • QUEBRACHE ARGENTINE TANGO AND FOLK
  • I
  • DÍAZ/MOLINA GUITAR DUO ‘PAMPA DEL PLATA’ ARGENTINA
  • I
  • DOIMNIC MAC GIOLLA BHRÍDE- IRISH TRADITIONAL
  • I
  • MUSIC FROM CRETE
  • I
  • O CLUBE DO CHORO DE BRUXELAS INVITES
  • I
  • Vishtèn // concert i.s.m. CC Sint-Niklaas
  • I
  • Het Brabants Volksorkest Mazur-Polkadag Herent
  • I
  • Jonas Meersmans
  • I
  • Hide & Seek Festival 2018
  • I
  • SCINTILLA- MUSIC FROM BRAZIL
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban