Onlangs ben ik gestart met het geven van mijn eerste lessenreeks bal folk. Aanvankelijk was ik het niet van plan om dat ooit te doen - ik ben immers al genoeg uithuizig - maar wie kan er nu weerstaan aan de smeekbeden van ene Stijn Schalmei, een man die goed bezig is de ajuinenstreek een plaats op de folk-landkaart te geven. Akkoord, menig lieftallige jonkvrouw heeft mijn danskwaliteiten al geprezen, iets wat zeker niet het gevolg kan zijn van mijn natuurlijke charmes want volgens mijn dochter halen die niet eens het niveau van die van een neushoorn die zopas uit zijn modderbad komt. Maar waaraan ligt het dan wel ? Wat maakt je tot een ?goed? danser ? Eerlijk gezegd heb ik er vroeger nooit bij stil gestaan. Maar op het moment dat je gevraagd wordt die kennis ofte kunde door te geven, kan je natuurlijk niet anders. Vandaar dat ik van die eerste les eens goed geprofiteerd heb om te kijken naar en vooral te dansen met beginnende dansers. Ik heb eens rondgezwierd met de dames die beweerden dat ?het niet gaat?, en mij ook laten leiden door de mannen die zichzelf en hun partner bijna in de vernieling walsten, dit alles om de verschilpunten te kunnen vaststellen met wat ik zelf doe wanneer ik mij aan Hator overgeef. En wat blijkt ? Het is vooral het ronddraaien dat problemen geeft, en vaak gaat het hem daarbij om het veronachtzamen van enkele eenvoudige en fundamentele, maar door de beginnende danser blijkbaar niet gekende principes. Maar eens hij erop gewezen wordt, blijkt een beetje oefening te volstaan om binnen de tijdspanne van één lesuur reeds een spectaculaire verbetering in de dansstijl waar te nemen. Die tips, wil ik jullie dan ook niet onthouden.
1. Draag gepast schoeisel. Een nogal flink uit de kluiten gewassen jongeman kon maar niet begrijpen waarom hij bij een wals of scottish geen 180° kon draaien, zelfs niet zonder partner. Een blik op zijn schoenen was voldoende om de hoofdoorzaak te achterhalen: zware bottinnen met geribbelde rubberen zolen zijn niet bepaald geschikt om te dansen. Enkel in het volkscafé De Cam zou je dat kunnen proberen, want daar is de vloer zo glad dat ik het zelf niet meer aandurf om er schoenen met lederen zolen aan te trekken. Daar gebruik ik mijn ?Bostonian Barrie Cap Toe?, een schoen met een hiel van harde kunststof (wat handig is om ritmes te accentueren), en een zool die vooraan uit leder bestaat, en daar waar de tenen overgaan in de voorvoet, bezet is met een antislip bekleding. Door op de tenen te dansen kan je dan snel draaien, en het volstaat om ietsje te zakken om af te remmen. Ook op geboende parket zijn die schoenen zeer dienstig, maar over het algemeen is een volledig lederen zool toch het beste. Tenminste als je graag wat steun hebt. Anders kan je ook je toevlucht nemen tot schoenen met een zachte, soepele zool bestaande uit een soort velours, wat zeer populair is bij tangueros, maar tamelijk belastend is voor de voorvoet.
2. Hou uw voeten bij elkaar. Een tol draait het best op zijn punt, niet op zijn dikke kant. Als balletdansers snel rond hun eigen as willen draaien, verkleinen ze hun doormeter, en om af te remmen brengen ze armen en benen naar buiten. Dat is simpele fysica. Op het moment dat je draait, wat je doorgaans op één been doet, dien je er dus voor te zorgen dat de voet van het vrije been zich zo dicht mogelijk bij de andere voet bevindt. Je vermijdt op die manier trouwens ook dat er op je voeten getrapt wordt door een ander koppel wanneer het nogal druk is op de dansvloer. Bovendien kan je, als je iets uit balans dreigt te komen, die vrije voet eventjes plaatsen om terug evenwicht te bekomen, en dit zonder dat je al te veel wordt afgeremd.
3. Stap bij een draaibeweging rechtdoor. Vooral bij de wals wordt er veel te veel opzij gestapt om te draaien. Let wel, het is niet het opzij stappen op zich dat verkeerd is, want zeker bij de trage wals (Engels of Schots) is het opzij stappen onderdeel van een klassieke figuur. Maar het opzij stappen om te draaien is uit den boze. Correct, bij de wals, is dat de leider eerst met de linker voet recht vooruit stapt, en de volger met de rechtervoet recht achteruit, waarbij tijdens het neerzetten de voet reeds geplaatst wordt in de draairichting. Dan pivoteren beiden 180° op die ene voet, terwijl de andere voet zich ernaast plaatst, los van de grond.
Hetzelfde principe geldt ook bij de bourrée, namelijk tijdens de croisée (het tweede stukje in een klassieke bourrée). Vaak zien we dat de draai tijdens het kruisen uitgesmeerd wordt over twee volledige maten van elk drie of vier tijden, terwijl eigenlijk de draai reeds zou moeten voltooid zijn tijdens de eerste tijd van de eerste maat.
4. Initieer een draai met uw bovenlichaam. Denk niet: ik moet mijn voet zetten om te draaien, maar wel: ik moet tijdens het draaien mijn voet zetten om niet op mijn bek te vallen. Wat ik hiermee bedoel is dat een draai reeds wordt ingezet door het bovenlichaam te draaien nog vooraleer de voet wordt verplaatst. De voet volgt dan de reeds ingezette draaibeweging om als nieuw steunpunt te dienen. Vooral bij koppeldansen is dat nodig omdat door het draaien van de torso de leider aan de volger het signaal geeft dat hij gaat draaien. Doet hij dat enkel door de voet vooruit te plaatsen, dan stapt hij ofwel op de voet van de volger, ofwel schopt hij tegen diens schenen. En hoor ik nu iemand zeggen ?dat heb ik nog nooit voorgehad?, dan is dat waarschijnlijk omdat er gezondigd wordt tegen het volgende principe.
5. Dans recht voor en zo dicht mogelijk tegen elkaar. Akkoord, dat dicht tegen elkaar dansen is niet altijd mogelijk. Ofwel omwille van anatomische redenen bij bepaalde dames of sommige types van heren (tenzij die dan weer met elkaar dansen) ofwel omdat één van beide dansers, meestal de dame, niet graag heeft dat de personal space te ver wordt binnengedrongen. Als je dat merkt, probeer niets te forceren, maar respecteer dat. Maar hoe dan ook, hoe verder je uit elkaar danst, hoe moeilijker het is om te draaien.
Probeer wel altijd recht voor elkaar te dansen, en niet te veel naast elkaar. Bij de draai moeten de linkervoet van de ene partner en de rechtervoet van de andere zo dicht mogelijk bij elkaar staan, en dat lukt niet als je naast of schuin ten opzichte van elkaar staat. Uiteraard geldt dit niet bij een draaibeweging zoals de swing in een tovercirkel of Ierse set dans.
6. Draai rond de juiste as. Wanneer je alleen draait, zoals bij de bourrée, loopt die as door je eigen lichaam. Wanneer je in koppel danst, bijvoorbeeld bij een wals, scottish, of polka, loopt die as tussen beide dansers in. Het is belangrijk dat je die as voelt, omdat je anders de partner uit balans trekt.
7. Vermijd duizeligheid. De meest drastische remedie tegen duizeligheid is niet draaien, maar dan heb je aan het dansen ook weinig plezier. We gaan het kind toch niet met het badwater weggooien? De beste remedie is dan ook om voor afwisseling te zorgen, bijvoorbeeld om alternerend te draaien en te balanceren, of om afwisselend in wijzerzin en tegenwijzerzin te draaien. Dat laatste is echter niet gemakkelijk, en zelfs gevorderde dansers hebben er moeilijkheden mee. Ook kan je voor visuele steun zorgen. De volger kijkt best diep in de ogen van de leider, ofwel laat hij/zij zich zalig genietend, met de blik op oneindig, door de massa sturen. De leider fixeert voor elke draai een vast punt, en houdt dat zo lang mogelijk vast door de torso te draaien zonder dat onmiddellijk het hoofd volgt.
8. Zorg dat je op het einde van elke draai opnieuw in de dansrichting staat, hetzij voorwaarts of achterwaarts. Dit betekent dat je in het ?slechtste? geval, namelijk wanneer je je op een recht stuk bevindt, 180° moet draaien. Meestal is het minder omdat in een cirkel wordt gedanst, en je dus telkens van die rechte lijn afwijkt. Behalve als je in tegenwijzerzin draait, want dan moet je veel meer dan 180° om de eigen as draaien.
Ziezo, daar moet je het mee doen. Oefenen is natuurlijk veel beter dan enkel maar lezen, en daarom dat ik hier enkele walsen meegeef die ik gesorteerd heb van traag naar zeer snel. Laat ze smaken, zou ik zeggen.
De kunst van het draaien 
