Home > folkroddels > Dansroddel > Spelen voor Ierse-set dansers

> zoek...
> meer zoeken...
 

Spelen voor Ierse-set dansers
De Antwerpse Heksenketel gaat opnieuw met een Vlaamse primeur lopen: wekelijks set-dansen met life muziek op woensdagavond. (Dansroddel)

De aandacht die Folkroddels sinds korte tijd besteedt aan jamsessies heeft als plezierig neveneffect gehad dat een aantal muzikanten zich geroepen voelden om de (bijna) wekelijkse set dancing classes in Antwerpen van life muziek te voorzien. Een initiatief dat we alleen maar kunnen toejuichen.

 

Set dancing is één van de vier grote stijlen in Ierse dans die het Groene Eiland rijk is. Ze vinden hun oorsprong in de quadrilles, die in de late 18de en 19de eeuw zeer populair waren in de Europese salons. Kenmerkend voor die quadrilles, meestal uitgevoerd in een vierkant met op elke zijde een danskoppel, waren de vele bewegingen en figuren. Die dansen werden met de nodige grandeur gebracht, en wie daar wild van is, kan nog altijd aan zijn trekken komen, bijvoorbeeld op het jaarlijkse Quadrille Ball in New York. Op korte tijd waren de quadrilles razend populair over heel de wereld en werden er lokale versies uitgebracht waarvan sommige later zelf evolueerden tot aparte stijlen, zoals square dancing, hier uitgevoerd door een trits sigaretten. Ook in Vlaanderen werden quadrilles gecomponeerd, denk maar bijvoorbeeld aan De Kadril van Putte.

Ierland ontsnapte niet aan de rage. Maar eerder dan de muziek en stijl over te nemen van de oorspronkelijke vorm, gaven ze er de voorkeur aan te dansen op muziek van eigen bodem. Ongelijk kan ik ze niet geven, vergelijk maar deze salon-quadrille (mpeg, 44Mb, snelle server), met dit stukje uit de Clare Lancers (mpeg, 6 Mb, trage server), een van de meest populaire Ierse set dansen opgenomen tijdens een set dancing Ceili in Leuven, zeg maar de Ierse versie van een folkbal.

 

Set dansen is nog altijd razend populair in Ierland, en ook daarbuiten, ten bewijze daarvan de reportages van Bill Lynch, uitgever van Set Dancing News. Vorig jaar nog kreeg de dancing master Tom Quinn, auteur van het boek Irish Dancing de opdracht van het Ierse ministerie van cultuur om nieuwe set dansen te schrijven. Anderzijds is er ook een tegenreactie geweest: de Gaelic League moest van die Franse herkomst niets weten en wou set dansen zelfs verbannen uit de Ierse cultuur. Daarin zijn ze niet geslaagd, maar ze hebben wel bijgedragen tot het ontstaan van de traditionele Ierse dans, iets wat op elke lagere school in Ierland wordt onderwezen.

 

Ondanks de populariteit van folkbals in Vlaanderen, zijn er bij mijn weten hier geen groepen die uitsluitend voor folkbals spelen. In Ierland is dat inzake set dancing wel even anders. Groepen zoals de Davey Ceili Band (mpeg, 4Mb) of de Abbey Ceili Band, mijn twee favorieten uit het hele aanbod, spelen enkel maar voor set dancing events, en moeten tot een jaar op voorhand geboekt worden. Een en ander heeft te maken met het toch wel speciale répertoire dat moet opgebouwd worden om voor set dancing te kunnen spelen. Sommige muzikanten zullen dat misschien niet leuk vinden, maar er zijn een aantal regels die gevolgd moeten worden, en die willen we hier ten behoeve van het Heksenketelgebeuren uit de doeken doen.

 

Bij Ierse set dansen is het gelukkig niet zo dat bij een bepaalde dans een bepaald muziekje hoort. Wel bestaat elke dans uit een vast aantal figuren die elk gedanst worden op muziek van een vooraf bepaald type en een vooraf bepaalde lengte. Zo bestaat de Clare Lancers uit vijf figuren die allen van het type reel zijn, maar met respectievelijke lengtes van 160, 192, 144, 192 en 192 maten. Voor de Corofin Plain Set moeten de muzikanten eerst 112 maten reel spelen, dan 104 maten jigs, en verder 176 maten reels, 240 maten jigs, 208 maten reels en tenslotte 208 maten polka. Je ziet, die set bestaat uit zes figuren. Tussen elke figuur is er een korte pauze. Althans meestal, want bijvoorbeeld bij de Ballyvourney Jig Set wordt alles aan één stuk doorgespeeld, maar hebben de muzikanten de keuze tussen 544 maten polka, slides, of jigs.

 

Een minimum vereiste is dus dat de muzikanten voor elke set-dans de volgorde van de types muziek kennen, alsook de lengte. Stoppen op het juiste moment is wel belangrijk, omdat de dansers de set graag afsluiten met een sprong op de laatste beat, en dat staat wat onnozel als de muziek ondertussen doorgaat.

Verder is ook de snelheid van belang. Je moet rekenen op 124 tot 132 beats per minuut voor reels en jigs, 140 voor polkas, en 112 tot 120 voor hornpipes.

 

Het is ondertussen wel duidelijk dat om die lengtes te halen verschillende reels of jigs aan elkaar moeten worden geplakt. De meeste van de Ierse muziekjes bestaan immers maar uit twee muzieklijnen van elk 8 maten, zeg maar een A- en een B-stuk, waarbij die meestal in de volgorde AABBAABB gespeeld worden. Op die manier vult men maar 64 maten. Men kan natuurlijk blijven herhalen, maar prettig klinken doet dat niet. Zeker niet als het vereiste aantal maten niet overeenkomt met een veelvoud van 32. Zo zou je voor de derde figuur van de Clare Lancers (144 maten reels) moeten stoppen met een A-lijn, maar dat wringt dan weer omdat de meeste A-lijnen muzikaal zodanig in elkaar zitten dat ze vragen om vervolgd te worden. Dus zou in zo?n geval moeten afgesloten worden met ...AABBAB. Beter is het uiteraard om verschillende reels aan elkaar te plakken, zodat je voor die figuur iets krijgt als AABBAABBCCDDCCDDAB. Het opnieuw spelen van die sequentie AB na de rest, is voor de dansers plezant, omdat ze merken dat de muzikanten mee zijn met de dans, en ze kunnen zich dan al inleven in het einde. Kortom, er moet vooraf wat gepuzzeld worden, en alle muzikanten moeten uiteraard die puzzel kennen.

 

Goede set-dans muzikanten houden echter met meer rekening. Zo dient de aaneenschakeling van verschillende stukjes prettig te klinken, en dat hangt dan weer af van de tonaliteit van elk der stukken, of de sfeer die ervan uitgaat. Men kan dus niet zomaar elke reel met elke andere reel koppelen.

Een perfecte harmonie met de dansers kan echter pas bereikt worden wanneer de aaneenschakelingen ook rekening houden met de verschillende bewegingen binnen elke figuur. Elke figuur bestaat immers uit bewegingen die elk ook een bepaald aantal maten in beslag nemen. En vooraleer de dansers in beweging komen, moeten er 8 maten ?vooraf? gespeeld worden om de dansers het ritme in zich te laten opnemen. Die 8 maten zijn wel meegeteld in de totalen die per figuur in de dansbeschrijving vermeld staan, maar staan zelf niet als een beweging vermeld. Vandaar dat als je in de dansbeschrijvingen het totaal maakt van het aantal maten per beweging binnen elke figuur, je telkens 8 maten tekort komt ten opzichte van het opgegeven totaal (wie deze uitleg verder in détail wil volgen, klikt nu best met de rechtermuisknop op deze link naar de Clare Lancers zodat je het document kunt openen in een apart venster). Zo zie je dat voor de eerste figuur ervan, het begin van de 7de beweging om een muzikale klemtoon vraagt. Dan nemen immers voor de eerste maal in die figuur de ?side-koppels? de leiding. De dans vraagt dus dat op dat moment naar een ander muziekje wordt overgeschakeld. Nu kun je gaan bepalen hoe je als muzikant (of groep) het stuk vooraf gaat invullen. Terugwerken van dat punt naar voor is in dit geval géén goed idee, omdat je op een verkeerd been wordt gezet: het is duidelijk dat ook de bewegingen 5 en 6, alsook 3 en 4 elk een geheel vormen dat uit 32 maten bestaat, en je zou dus geneigd zijn om die in te vullen met een AABBAABB, om dan met een C... aan de 7de beweging te beginnen. Maar dan zit je in de knoei met het begin van het stuk want je hebt nog 24 maten in te vullen: bewegingen 1 en 2 van elk 8, alsook de introductie van 8 maten. Het is pas als je de dans doorneemt, dat je aanvoelt dat het begin van de 5de beweging wèl als een breekpunt wordt aangevoeld, maar het begin van de 3de beweging niet. Dat is omdat bij dat laatste het ?first-top-koppel? gewoon blijft doordansen, terwijl bij de 5de beweging andere dansers de leiding nemen. Verder is het ook niet aangewezen om na de 8 maten intro meteen met een andere muzieklijn te beginnen. AA in het begin ligt dus vast. Wat is in dit geval dan wel een geschikt patroon ? Volgens mij dit: A//A/A/BB/AA/BB/AB om dan op 7 te beginnen met CC (een schuin streepje scheidt elke beweging, een dubbel streepje de intro). Een dergelijke oefening moet voor elke figuur, van elke set dans gemaakt worden.

 

Het zal inmiddels duidelijk zijn dat spelen voor set dansers heel wat voorbereiding vraagt, tenminste als men het perfect wil doen. Nu, dat is iets wat we uiteraard niet vragen van de muzikanten die meespelen in de Heksenketel. Trouwens, elke danser maakt tijdens elke figuur zelf minstens twee fouten. Dat is één van de elementen die set dansen zo plezierig maakt omdat je op die manier in knotsgekke situaties terechtkomt. Maar enige voorbereiding is toch wel nodig. We gaan het in de Heksenketel zo organiseren dat tijdens het eerste deel, van 20 tot ongeveer 21.30 uur, we in het begin nog met CDs gaan werken, maar waarbij de muzikanten gerust mogen meespelen. De dansers zullen dan werken rond nieuwe sets. Nadien, tot 23.00, kunnen we het dan riskeren met life muziek alleen, op voorwaarde dat de muzikanten al afspraken hebben gemaakt omtrent de volgorde der stukken. We zullen dan werken met sets die door ons al gekend zijn, en beschreven staan op links in deze pagina. Ik heb begrepen dat Carl Boeckx, de gitarist en tenorbanjospeler van Medra één en ander op muzikaal vlak wil organiseren, dus kan je hem contacteren in verband met het répertoire.

 

De aangeduide pagina bevat ook links naar andere pagina?s waar video-clips op staan. Andere clips staan op de verslagen van de set dans klas met Jim Keenan (hierop staat de Kilfenora set, niet slecht om mee te beginnen), de workshop met Mick Mulkerrin, en het weekend in Wattrelos. Genoeg om de sfeer te proeven.

 

Tot 5 januari 2005 in Antwerpen ?



(Celtic Bompa)
21/12/2004 22:57

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
het is een hele mooie dans hoor

AFR (Anonieme Folkroddelaar), 30/05/2005 10:24 (7697) - top
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: Antwerpen
  • I
  • datum: woensdag 05/01/2005 - woensdag, 28/12/2005
  • I
  • genre(s):
    • Bal
    • Keltisch (UK/Ierland)
    • Dans
  • I
  • website: celticbompa.4t.co...
  • I
  • email: celticbompa@yahoo...
  • I
  • aantal malen gelezen: 9649
  • I
  • artnr: 7376
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
  • I
  • Set dansen met life muziek in de Heksenketel (Danscursus)
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste Dansroddel 
    achterklap
    Mooie videoclip van deze plaat op https://www.youtube.com/watch?v=K1REDX8kMyk ...

    Hallo, Op zondag 25 februari 2018, vanaf 14u, hommage-optreden aan John Lundström in Den Beulebak te...

    Welkom op Sonamos Latinoamerica dan: http://www.folkroddels.be/artikels/53204.html
    ...


    snelnieuws
  • I
  • Fairport Convention
  • I
  • Marco Van Wesemael: Vederlicht // boekvoorstelling
  • I
  • Hide & Seek Festival: Baul Meets Saz (Ind/Turk)
  • I
  • Minyeshu TRIO (Ethiopië)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Renaud Garcia-Fons (FR)
  • I
  • Raphaël De Cock & Edwin Vanvinckenroye
  • I
  • Hide & Seek Festival: Justin Vali Trio (Madagascar
  • I
  • Hide & Seek Festival: Clarinet Factory (CZ)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Egschiglen (Mongolië)
  • I
  • Hide & Seek Festival: Tiny Legs Tim
  • I
  • Soetkin Collier Trio // gratis concert
  • I
  • Naragonia Quartet– Mira – 2018 – Homerecords
  • I
  • Sinnekloas danst // gratis Baleynbal
  • I
  • GUSTAVO ECCLESIA- ARGENTINA
  • I
  • ROBY LAKATOS ENSEMBLE
  • I
  • 3de Festival "Bals et Roses"
  • I
  • QUEBRACHE ARGENTINE TANGO AND FOLK
  • I
  • DÍAZ/MOLINA GUITAR DUO ‘PAMPA DEL PLATA’ ARGENTINA
  • I
  • DOIMNIC MAC GIOLLA BHRÍDE- IRISH TRADITIONAL
  • I
  • MUSIC FROM CRETE
  • I
  • O CLUBE DO CHORO DE BRUXELAS INVITES
  • I
  • Vishtèn // concert i.s.m. CC Sint-Niklaas
  • I
  • Het Brabants Volksorkest Mazur-Polkadag Herent
  • I
  • Jonas Meersmans
  • I
  • Hide & Seek Festival 2018
  • I
  • SCINTILLA- MUSIC FROM BRAZIL
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban