Home > recensies > CD > DE KLANK VAN DE HOMMEL

> zoek...
> meer zoeken...
 

DE KLANK VAN DE HOMMEL
Verrassende compilatie-cd die ongekende en dus ook onbeminde facetten van het hommelspel onder het daglicht schuift… (CD)

 

DE KLANK VAN DE HOMMEL (MUZIEKMOZAIEK, APPEL REKORDS, APR1401) 2009 – 56:48
 
MUZIEKMOZAIEK zag in Walter Evenepoel de ideale chinese vrijwilliger om op verkenning te gaan bij het kleine legertje hommelspelers, met de bedoeling tot een bloemlezing te komen van de veelzijdigheid waarmee dit – al te vaak naar de keukentafel verwezen – benaderd en benut kan worden als solo- dan wel begeleidingsinstrument, dit zelfs binnen grotere bezettingen. Het resultaat van dit speurwerk vind je terug op een heel frisse verzamelaar met hoog relevantiegehalte.
 
Op het einde van een succesvolle hommeldag in 2007 brak de hommelse voorvechter Guido Piccard andermaal een lans om dit al te vaak meewarige bekeken en in het verdomhoekje geraakte instrument in eer te herstellen door middel van het realiseren van een cd waarin dit fragiele instrument een centrale plaats toebedeeld zou krijgen. Gekeken werd hierbij in de richting van MUZIEKMOZAIEK die niet aarzelde om het enthousiasme van Piccard te delen. Meer nog, het zou mogelijks een eersteling kunnen worden van een reeks die ook andere bedreigde volksinstrumenten in een nieuw daglicht zou weten te stellen.
 
Niemand minder dan Walter Evenepoel (ondermeer ook bezieler van het volksinstrumentenmuseum boven ‘De Cam’ in Gooik) ging de uitdaging aan om met heel wat hommelaars rond de tafel te zitten om met beperkte middelen tot een staalkaart te komen van wat de hommel vandaag nog te bieden kan hebben. Men nam er even de tijd voor om tot een bevredigende selectie te komen waarbij er een harmonieus evenwicht gezocht werd tussen traditionele melodieën en dansen uit Vlaanderen en Wallonië en hedendaagse folkcomposities. Hierbij werd het oor zowel te luisteren gelegd bij gerenommeerde oudgedienden als bij opkomend jong talent. Het resultaat leert ons meer over de onvermoede veelzijdigheid van dit instrument, als solo- dan wel begeleidingsinstrument (ook bij een liederen,…) en vooral ook als speeldoos waarmee verrassende combinaties kunnen tot stand worden gebracht, bijvoorbeeld met vibrafoon, hakkebord, harp, strijkers,… Zo komt een potentieel aan klankenrijkdom naar boven die ongetwijfeld de aanzet kan vormen voor een hernieuwde aandacht naar deze klankenkast toe. De productie is in handen van vzw Muziekmozaïek, Impulscentrum voor Folk en Jazz, in samenwerking met het mim, terwijl ook Appel Records mee zijn schouders zette onder dit lovenswaardige initiatief.
 
Een stukje geschiedenis van de hommel kwam eerder dit jaar reeds aan bod bij de bespreking van de cd ‘HOMMELDUO’S’ van Marie-Hélène d’Ydewalle. Een heropfrissing lijkt me evenwel niet overbodig.
 
We kennen de hommel ook onder namen als epinet, spinet of pinet (vanuit uit het Franse épinette) of vlier, blokviool, kloonviool, krabkas, frontmandoline… Men vermoedt dat het instrument ontstond in de late middeleeuwen, wellicht eerder in het noorden van Europa. In het begin van de 17de eeuw was het zeker reeds in onze contreien bekend. Het Gemeentemuseum te Den Haag pronkt met een Hollands exemplaar uit 1608. In Vlaanderen stamt het oudste bekende exemplaar uit het midden van de 17de eeuw. Het kwam uit Boezinge bij Ieper en overleefde de Eerste Wereldoorlog niet. Gelukkig ligt een eerder gebouwde, anderhalf meter lange, exacte kopie sinds 1908 in het Brusselse Muziekinstrumentenmuseum (mim).Wellicht zijn er slechts een dozijn Vlaamse en nog minder Waalse instrumenten (vooral in Henegouwen) van vóór 1900 bewaard gebleven. Hij speelde in het openbare muziekleven slechts een heel bescheiden rol, maar won aan populariteit tijdens de WO I, waar het in de loopgraven nagebouwd werd. Tot begin de jaren 1930 zou die populariteit gestaag toenemen, op café, bij danspartijen en in de huiskring. Uit die periode zijn er talloze instrumenten, van heel divers pluimage, bewaard gebleven. De meeste waren diatonisch, waarbij de melodiesnaren tegen de frets aangedrukt worden met een stokje in de linkerhand, terwijl de snaren betokkeld worden met een plectrum in de rechterhand. De begeleidingssnaren vormen een akkoord of zijn gelijkgestemd met de melodiesnaren. Dikwijls bleven ze ook ongestemd, en dienden ze alleen een ritmische rol te spelen.
 
In het interbellum omvatte het repertoire een breed spectrum, gaande van oude traditionele- (dans)muziek, modieuze schlagers,… Vaak speelden meerdere hommels samen of deelden ze de scene met andere instrumenten.
Eind de jaren dertig werd de hommel verdrongen, ondermeer door het accordeon, en kende pas een heropleving in de late zestiger jaren, ondermeer door de inzet van Hubert Boone en zijn volksmuziekgroep DE VLIER.  
 
In de tachtiger jaren ontwikkelden enkele jonge spelers een totaal nieuw hommelmodel met twee melodiesnaren, waarvan de ene over een diatonische reeks frets loopt en de andere over een chormatische. Hier worden de snaren ingedrukt met de vingers, wat genuanceerder en virtuozer spel mogelijk maakt.
 
Meteen worden we bedwelmd door een ongewone noot met een controversieel duet voor chromatische hommel en vibrafoon (Tim Somers) in ‘G-kracht II’ een sluimerend, magisch en ietwat duister nummer van en door Jan-Pieter Delcour met heel eigentijdse aanslag. Voor traditionele diatonische benaderingen kunnen we terecht bij ‘T KLIEKSKE dat zich een eerste maal plechtstatig presenteert met ‘Menuet nr. 83bis’, gebracht op twee diatonische hommels (Herman Dewit en Rosita Tahon), ondersteund door kromhoorn (Wilfrid Moonen) en fluit (Oswald Tahon). Verder horen we ze nog even gedecideerd terug in ‘De Vierhoeck/Nr. 61’ waarin een loepzuivere dialoog gevoerd wordt tussen de hommels en fluiten en trommel. Uiteraard is ook de drijfveer en bezieler Guido Piccard van de partij en hij voert ons opnieuw binnen in de wereld van de eigen compositie, eerst met zijn eigen exotische ‘Thessaloniki Tango’, naadloos Argentijnse en Griekse sferen aan elkaar verbindend op drie chromatische hommels en een bashommel (!?). Michel Terlinck (grote diatonische hommel in si) van zijn kant laat zich een eerste maal opmerken met ‘Brede Zang/Beraberce’, hoogstaand eigen werk met uitgesproken barokke inslag, waarbij de eerste maten me terugvoeren naar de sombere ‘Sarabande’ van Georg Friedrich Händel. Het tweede, snellere deel zet in met stevige oosters klinkende percussie, een kleur die nog versterkt wordt door de andere instrumenten binnen zijn ENSEMBLE MICHEL TERLINCK, bağlama (Turkse saz) (Cumali Bulduc), naqara (Gille Decock), bodhrán (Guido De Meester), viool (Dahlia Mees) en cello (Wilfried De Schepper). Verder op deze schijf verbluft Terlinck ons nog solo met een heel experimenteel ‘Jantar 2000’, dat een kleine wereldreis oplevert, met passages die nu eens het verre Oosten, dan weer de Amerikaanse bluessferen oproepen. Harlind Libbrecht (zang, dulcimer),nam Guido Piccard en Sonia Navas-Aranda (pandeireta) onder de arm voor de begeleiding van zijn Gallicisch geïnspireerde beschouwend levenslied ‘Hoekje van de wereld’. Voor zijn impressionistische ‘Deux cotés du paravent’ schaart Piccard zich vervolgens met een chromatische hommel in fa naast Philip Masure (DADGAD-gitaar) in doezelig duet dat ons rustig laat wegdromen naar taferelen in een vooroorlogse hotelkamer. Ook Johan Van Eenoo, stuwende kracht van IN DE KLAERE MAENE, mocht niet ontbreken binnen dit plaatje. Hij brengt hier samen met Marc Ghyoot (beiden met een hommel in re-sol) een duetversie van zijn eigen ‘Spelenderwijs’. Terug naar de echte traditie gaat het met een in 1974 opgetekend ‘In ’t schoonste van de lentedagen’ dat hier gebracht wordt door JAN SMED, met Ritteke Demeulenaere en Wim Bosmans op diatonische hommels in la-re, naast Ivo Lemahieu (viool), Francis Marrant (diatonisch accordeon) en Charly Vandenputte (contrabas). Vermoed wordt dat de tekst van het dramatische liefdeslied ‘Ach, mijn zoete lief’ rond 1870 moet ontstaan zijn, Voor de interpretatie ervan (met inwerking van een eigen bourrée in de melodie) reikte Piccard (chromatische hommels in re en sol, klassieke gitaar) de hand naar Soetkin Collier voor de zang. Verder terug in de tijd, naar de renaissance, gaan we met GROUPE NAMUROIS, met name Marianne Alexandre (hommel in sol), Claudine Buffet (Hongaarse hommel), Marie Nougarède (tenorfluit), Pierre Natagne (gitaar) en Pierre Renson (percussie, bodhrán, calves) die ons laten genieten van het anonieme ‘Allemande de Gervaise’ uit de eerste helft van de 16de eeuw. René Warny (chromatische hommel) van zijn kant draagt bij met het door TRIOMMEL (ook nog Jan Delcour en Marie-Hélène D’Ydewalle (chromatische hommels) en Piccard op gitaar) gebrachte ‘Wals voor Marijke’. Uit het handschrift van Petrus Josephus Van Belle (1743) plukte KLAKKEBUSSE het ‘Menuet nr.34’, gebracht in een niet weinig fijnbesnaarde bezetting met Iep Fourier (hommel), Pieter Blondelle (hakkebord), Peter Coopman (cister) en Emma Coopman (harp). Net voor afsluiten roept front Jeremy Vervoort (dulcimer) TWALSEREE tot de orde voor zijn intimistische, ons naar Scandinavische einders voerende ‘Elfenfeest’ met Fries Lefevere (vedel, viool), Tineke Marivoet (viool) en Liesbet Marivoet (doedelzakje in do). Eén van de kippenvelmomenten op deze plaat. Het is SALON AMBOISINE (André Deru en Thierry Legros) dat live met de traditional ‘Allemande suisse et Allemande française’ het doek laat vallen over deze uiterst gevarieerde en boeiende compilatie.
 
Deze CD bevestigt dan ook wat de officiële live-voorstelling op zaterdagmiddag 22 augustus in de Sint-Niklaaskerk te Gooik reeds liet vermoeden. Het werd een kwalitatief heel hoogstaand, ook nog eens heel fraai uitgegeven, pareltje, dat volledig tegemoet komt aan de doelstellingen van de actoren. Het werd een ode aan een instrument dat onverwachte rijkdommen verbergt achter een façade van eenvoud, en een mooie toekomst binnen de Vlaamse volks- en folkmuziek zeker verdient.  
        
Meer informatie :
Hubert Boone, De hommel in de Lage Landen, Brussel, Instrumentenmuseum, 1976.
Wim Bosmans, Epinettes et cithares des Alpes. Hommels en zithers. Plucked dulcimers and zithers, Sprimont, Mardaga, 2001.
Wim Bosmans, De hommel, www.jansmed.be
 
 
 
Klik hier om deze cd te bestellen in Den Appel. Hij wordt je dan gewoon opgestuurd, samen met een overschrijvingsformulier.


(sefafolk)
07/09/2009 04:54

Bookmark and Share
© folkroddels.be
reacties
voeg commentaar toe... (disclaimer)

Folkroddels Radio
bijschrift
  • I
  • streek: België
  • I
  • datum:
  • I
  • genre(s):
    • Bal
    • Lage Landen
    • Modernistisch
    • Wereldmuziek
  • I
  • website: WWW.MUZIEKMOZAIEK.BE
  • I
  • email:
  • I
  • aantal malen gelezen: 3216
  • I
  • artnr: 43527
    redactie
  • I
  • wijzig artikel
  • I
  • upload foto
    verwante artikels
  • I
  • MARIE-HÉLÈNE d'YDEWALLE - Hommelduo's (CD)
    mail
    Mail dit artikel naar een vriend...
    Recentste CD 
  • I
  • CD Cupido zijn kat: Brassens volgens Mortelmans
    (10/12/2019 05:57)
  • I
  • SIRUS - Lummen
    (06/12/2019 21:08)
    achterklap
    Concert vindt plaats op 13 april, niet op 13 maart....

    Mooie videoclip van deze plaat op https://www.youtube.com/watch?v=K1REDX8kMyk ...

    Hallo, Op zondag 25 februari 2018, vanaf 14u, hommage-optreden aan John Lundström in Den Beulebak te...

    snelnieuws
  • I
  • Queimada: Airboxes | Hoctomoz | A Contrabanda
  • I
  • Ensemble El Korchi (Mar/Be) | Jiraan (Syrië/...)
  • I
  • Broodje Brussel : the Gnawa-Pular Connection
  • I
  • Bal & Basta! Snaarmaarwaar, les Bottines Artistiqu
  • I
  • EXTRA CONCERT: GIORGIS CHRISTODOULOU-ATTIC A PARIS
  • I
  • PAULA MORELENBAUM & DIDIER SUSTRAC-BRAZIL & FRANCE
  • I
  • Webbesnaren 2.0 // concert
  • I
  • Paul James & The Drowned Lovers // concert
  • I
  • CONCERT met JOSEFINA PAULSON, nyckelharpa
  • I
  • Yegor Zabelov // concert in Muziekclub 't Ey
  • I
  • Zakouska concert // Muziekclub 't Ey
  • I
  • Gregor Borland + Barbora Botošová dubbelconcert
  • I
  • Bibsessie VI - Duo De Schepper Sanczuk
  • I
  • Tobias Elof & Jonathan Bremer // concert
  • I
  • Eygalerij // David Munnelly in Muziekclub 't Ey
  • I
  • ASIMINA KARAMPEROPOULOU “I ONLY SING BECAUSE YOU L
  • I
  • Mari Kalkun (Estland) & Las Lloronas (BE)
  • I
  • Cd-release ‘Jola - Hidden Gnawa Music in Brussels’
  • I
  • Muzikale lezing: Gnawa-muziek in Brussel
  • I
  • Grecomania: Thanos Stavridis | Kadinelia
  • I
  • Grecomania: Christidis & Ellinidou | Prigipessa
  • I
  • BASMA JABR & ORWA SALEH- THE SONGS WE REMEMBER
  • I
  • Nahawa Doumbia Trio (Mali)
  • I
  • ‘CYPRUS ELEGIES’-MICHALIS&PETROS KOULOUMIS QUARTET
  • I
  • Myrddin - Myfyrio (Albumrelease) | Gravensteen
  • I
  • The Imaginary Suitcase
  • I
  • Noche de Flamenco: Pedro Cordoba, Mara Rey,...
  • I
  • Queimada : DiaTon | Adar Duo | A Contrabanda
  • I
  • Lo Còr de la Plana
  • I
  • Queimada : DiaTon | Adar Duo | A Contrabanda
  • I
  • Dave Munnelly & Shane McGowan (Ierland)
  • I
  • The American Roots Jam Session
  • I
  • Nawaris (Irak/FR/Be): cd-release 'Bach à Bagdad'
  • I
  • Balkanic Jam Session
  • I
  • Ivo Papasov & his Bulgarian wedding band
    © Folkroddels.be 2005 - Contact - Redactie - Disclamer - Webdesign - Sitemap

    des: Arban